Komisioni Evropian ka propozuar ligjin e parë për forcimin e qëndrueshmërisë së BE-së ndaj ndryshimeve klimatike, duke u kërkuar qeverive të përgatiten për valë më të forta të të nxehtit, stuhi dhe zjarre gjithnjë e më shkatërruese.
Paketa e paraqitur të martën mbështetet te vlerësimi se ulja e emetimeve mbetet thelbësore, por nuk mjafton më për të mbrojtur qytetarët dhe ekonominë nga pasojat e ngrohjes globale.
“Nuk ka alternativë ndaj uljes më të fortë të emetimeve dhe kalimit të plotë drejt energjisë së pastër. Por duhet të pranojmë se problemet me të cilat përballemi janë bërë aq të mëdha, sa vetëm kjo nuk mjafton më”, deklaroi komisioneri për Klimën, Wopke Hoekstra.
Propozimi parashikon përgatitjen për një botë rreth 2°C më të ngrohtë në vitin 2050 dhe 3°C më të ngrohtë deri në fund të shekullit. Qeveritë inkurajohen ta marrin parasysh këtë skenar gjatë hartimit të politikave, buxheteve dhe investimeve.
Komisioni theksoi se kjo nuk nënkupton heqjen dorë nga objektivi për kufizimin e ngrohjes në 1,5°C.
“Ky mbetet objektivi ynë. Në të njëjtën kohë, do të ishte e pamatur të mos përgatiteshim për trajektoren në të cilën ndodhet aktualisht bota”, tha Hoekstra.
Sipas projeksioneve të OKB-së të cituara në raportim, politikat aktuale globale e çojnë ngrohjen drejt 2,8°C. Raporti paralajmëron gjithashtu se kufizimi në 1,5°C nuk është më i arritshëm dhe se nevojiten shkurtime të thella të emetimeve për ta frenuar rritjen në skenarin më të favorshëm prej 1,8°C.
Nëse miratohet, ligji do t’u kërkojë vendeve anëtare të kryejnë vlerësime kombëtare të rrezikut klimatik çdo pesë vjet, duke nisur nga viti 2029. Deri në fund të vitit 2030, ato duhet të hartojnë plane për përballimin e këtyre rreziqeve.
Planet duhet të përcaktojnë edhe përgjegjësitë e institucioneve publike, për të shmangur mosveprimin dhe kalimin e përgjegjësisë mes ministrive e agjencive.
Propozimi ka nxitur reagime të ndryshme në Parlamentin Evropian. Eurodeputeti i Partisë Popullore Evropiane, Peter Liese, mbështeti ndarjen më të qartë të përgjegjësive, por kërkoi të shqyrtohet nëse planet e propozuara janë të nevojshme dhe praktikisht të zbatueshme.
“Planet, të vetme, nuk i mbrojnë njerëzit dhe mund të angazhojnë burime pa nevojë”, paralajmëroi ai.
Nga ana tjetër, eurodeputeti i lidhur me të Gjelbrit, Kai Tegethoff, e konsideroi kuadrin të pamjaftueshëm dhe kërkoi objektiva detyrues e të matshëm për sektorët më të ekspozuar.
Komisioni e lidhi mbrojtjen klimatike edhe me konkurrueshmërinë ekonomike. Zëvendëspresidentja ekzekutive Teresa Ribera theksoi se kostot e parandalimit duhen krahasuar me humbjet që sjell mungesa e përgatitjes.
“Disa mund të thonë se qëndrueshmëria kushton. Por pyetja e duhur është: Cila është kostoja reale e të qenët të papërgatitur?”, deklaroi ajo.
Paketa evidenton gjithashtu mundësi për industrinë evropiane në teknologji si kulturat bujqësore rezistente ndaj thatësirës dhe zgjidhjet për ftohjen.
Megjithatë, propozimi nuk shoqërohet me financim të posaçëm, ndërsa BE-ja po negocion buxhetin e ardhshëm afatgjatë. Sipas vlerësimeve të cituara, investimet për përshtatjen duhet të arrijnë rreth 70 miliardë euro në vit deri më 2050, kundrejt 29 miliardëve që shpenzohen aktualisht.
Në nivel evropian, vlerësimi i ardhshëm i rreziqeve klimatike pritet në qershor 2028, ndërsa Komisioni synon të paraqesë një plan strategjik për qëndrueshmërinë klimatike deri në fund të shtatorit të po atij viti.
Progresi do të matet përmes katër treguesve: vdekjeve të lidhura me klimën, humbjeve ekonomike, pjesës së dëmeve të pasiguruara dhe kostove për financat publike. Eurostat pritet të nisë përpilimin e statistikave të përbashkëta për vdekjet dhe humbjet ekonomike deri në fund të vitit 2030.
Paketa përfshin edhe mjete digjitale që i kthejnë skenarët e ngrohjes në projeksione lokale. Për vitin e ardhshëm parashikohen një plan veprimi ndaj valëve të të nxehtit dhe një aleancë për sigurimet klimatike.
Hoekstra theksoi se puna mbetet në vazhdim dhe se masat mund të kenë nevojë të forcohen nëse ndryshimet klimatike përkeqësohen.
