Parlamenti i Lituanisë ka miratuar në votimin e parë një ndryshim kushtetues që synon heqjen e ndalimit për vendosjen e armëve të shkatërrimit në masë në territorin e vendit, një hap që mund të krijojë bazën ligjore edhe për praninë e armëve bërthamore aleate në të ardhmen.
Në votimin e 6 tetorit, 106 nga 141 deputetët votuan pro, 18 kundër dhe gjashtë abstenuan. Për hyrjen në fuqi të ndryshimit kërkohet edhe një votim i dytë, pas një intervali minimal prej tre muajsh, ku sërish nevojiten të paktën 94 vota. Votimi përfundimtar është planifikuar për 12 janar 2027.
Ndryshimi prek nenin 137 të Kushtetutës lituaneze, i cili aktualisht ndalon në territorin e vendit armët e shkatërrimit në masë dhe bazat ushtarake të shteteve të huaja. Mbështetësit e amendamentit argumentojnë se ky formulim nuk i përgjigjet më realitetit aktual të sigurisë dhe kufizon pjesëmarrjen e Lituanisë në sistemin e mbrojtjes kolektive dhe parandalimit bërthamor të NATO-s.
Presidenti Gitanas Nausėda kishte bërë të ditur që në korrik se udhëheqësit politikë kishin arritur një marrëveshje për heqjen e kësaj dispozite. Megjithatë, ai ka theksuar se Vilniusi nuk ka aktualisht plane konkrete për vendosjen e armëve bërthamore në territorin e tij dhe se ndryshimi synon të ruajë hapësirën e veprimit nëse situata e sigurisë përkeqësohet.
Lituania do të vazhdojë të mbetet palë e Traktatit për Mospërhapjen e Armëve Bërthamore, ndërsa ndryshimi kushtetues nuk nënkupton automatikisht vendosjen e armëve të tilla në vend.
Kremlini reagoi menjëherë ndaj votimit. Zëdhënësi Dmitry Peskov tha se mundësia e vendosjes së armëve bërthamore apo zgjerimi i mëtejshëm i infrastrukturës ushtarake amerikane dhe të NATO-s pranë kufijve rusë nuk do të rriste stabilitetin në Evropë, por do të sillte “një tjetër përshkallëzim të ndjeshëm të tensioneve”.
Lituania, anëtare e NATO-s dhe Bashkimit Evropian, kufizohet me Rusinë dhe Bjellorusinë dhe gjatë viteve të fundit ka kërkuar forcimin e pranisë ushtarake aleate në territorin e saj, duke e lidhur këtë me rritjen e kërcënimeve të sigurisë pas pushtimit rus të Ukrainës.
