Rrugët detare të botës në alarm, ekspertët paralajmërojnë rrezik në rritje për tregtinë globale
Transporti detar ndërkombëtar po përballet me një periudhë të re pasigurie, ndërsa disa nga korridoret më të rëndësishme detare në botë po shndërrohen në pika të nxehta të tensioneve gjeopolitike. Ekspertët paralajmërojnë se kërcënimet nuk kufizohen më te pirateria apo terrorizmi, por përfshijnë rivalitetet mes shteteve, konfliktet ushtarake, krimin e organizuar dhe trafikimin e qenieve njerëzore.
Menaxheri Komercial Detar i Grupit EOS Risk për Greqinë dhe Qipron, Nikolaos-Alketas Drosos, vlerëson se modeli tradicional i analizës së rrezikut nuk është më i mjaftueshëm për realitetin e ri.
Sipas tij, Ngushtica e Hormuzit mbetet pika më e ndjeshme për tregtinë globale. Tensionet mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit lidhur me lirinë e lundrimit rrisin rrezikun që edhe një incident i vetëm të shkaktojë një krizë ndërkombëtare me pasoja të gjera.
Edhe Deti i Kuq vazhdon të konsiderohet zonë me rrezik të lartë. Megjithëse sulmet e rebelëve Huthi janë ulur krahasuar me muajt e fundit, kërcënimet ndaj anijeve që kanë lidhje reale ose të supozuara me Izraelin mbeten aktive. Paralelisht, pirateria somaleze po rikthehet në Gjirin e Adenit, ku disa anije tregtare vazhdojnë të mbahen peng nga grupet pirate.
Shqetësime po ngre edhe situata në Detin e Kinës Jugore. Kina ka shtuar patrullimet pranë Scarborough Shoal, zonë e pretenduar edhe nga Filipinet, duke rritur rrezikun e incidenteve mes forcave kineze, filipinase dhe amerikane, edhe pse ekspertët nuk parashikojnë një konflikt të menjëhershëm.
Në Detin Baltik, ndërkohë, publikimi i pamjeve të një cisterne ruse të gazit natyror të lëngshëm të pajisur me mitralozë të rëndë ka ngritur pikëpyetje mbi kufirin mes transportit civil dhe atij ushtarak, duke shtuar pasigurinë në rajon.
Një tjetër sfidë lidhet me rritjen e flukseve migratore nga Libia drejt Kretës, zhvillim që po ushtron presion mbi autoritetet detare dhe agjencitë evropiane të sigurisë, ndërsa mbikëqyrja e Mesdheut Lindor po bëhet gjithnjë e më e rëndësishme.
Drosos thekson se Greqia, si vendi me flotën më të madhe tregtare në botë, ndikohet drejtpërdrejt nga zhvillimet në këto rajone. Anijet me pronësi greke operojnë çdo ditë në zona me rrezik të lartë, duke u përballur me kosto më të larta sigurimi, monitorim të vazhdueshëm dhe sfida të reja në menaxhimin e riskut.
Sipas ekspertit, epoka kur siguria e një udhëtimi detar varej kryesisht nga kushtet atmosferike ka përfunduar. Sot, çdo lundrim kërkon analizë të vazhdueshme të zhvillimeve gjeopolitike dhe aftësi për t’u përshtatur me situata që ndryshojnë me shpejtësi.
Ai përfundon se sfida më e madhe nuk është vetëm shtimi i kërcënimeve, por fakti se krizat në Gjirin Persik, Detin e Kuq, Detin Baltik, Detin e Kinës Jugore, Mesdheun Lindor dhe Karaibe po zhvillohen njëkohësisht, duke krijuar një rrjet të ndërlidhur rreziqesh që mund të ndikojë drejtpërdrejt në tregtinë globale, ekonominë dhe sigurinë energjetike.
Sipas Drosos, kriza e ardhshme e madhe mund të mos nisë nga një kryeqytet, por nga një anije tregtare që ndodhet në vendin dhe kohën e gabuar.
