Rritja e së djathtës ekstreme në Evropë nuk lidhet më vetëm me premtimet për kufij më të fortë, politika ekonomike proteksioniste dhe kufizimin e globalizimit. Në Francë, një studim i ri sugjeron se mbështetja për Marine Le Pen po rritet sepse një pjesë e madhe e votuesve nuk shohin më një alternativë të besueshme në qendrën politike.

Ky është përfundimi i një studimi të realizuar nga strategët britanikë Deborah Mattinson dhe Claire Ainsley, të lidhura me institutin qendër-majtas Progressive Policy Institute (PPI), të cilat zhvilluan fokus-grupe me votues të pavendosur në Francë dhe vende të tjera perëndimore.

Sipas studimit, Franca paraqitet si një nga rastet më shqetësuese të krizës së qendrës politike, ku zhgënjimi i qytetarëve ndaj partive tradicionale ka krijuar terren të favorshëm për Tubimin Kombëtar (National Rally) të Marine Le Pen.

“Një nga gjërat që doli shumë qartë nga këto fokus-grupe është se Tubimi Kombëtar është në rrugën e fitores sepse është pothuajse i vetmi opsion që votuesit shohin përpara,” tha Deborah Mattinson.

Studiueset theksojnë se rënia e partive tradicionale dhe forcimi i skajeve politike është një fenomen global, i vërejtur në zgjedhje të shumta në Evropë, SHBA dhe Australi. Megjithatë, sipas tyre, Franca përfaqëson rastin më ekstrem, ku zhgënjimi ndaj klasës politike është bërë veçanërisht i thellë.

Studimi u bazua në katër fokus-grupe me votues nga qytete si Nantes dhe Marseille, të gjithë pa arsim universitar dhe që më parë kishin mbështetur parti të qendrës ose të majtës. Shumica e tyre thanë se nuk kanë ndërmend t’i votojnë më këto forca politike.

Pjesëmarrësit nuk u shprehën domosdoshmërisht të bindur nga Marine Le Pen apo programi i saj politik. Disa madje shprehën rezerva për shkak të problemeve ligjore të saj dhe historisë së familjes Le Pen. Megjithatë, ata përshkruan një ndjenjë të fortë se Franca po shkon drejt degradimit.

Mes shqetësimeve më të përmendura ishin rritja e kriminalitetit, ndjenja e pasigurisë në rrugë, mungesa e respektit në shoqëri, ndotja urbane dhe dobësimi i autoritetit të shtetit.

Në të gjitha grupet u përmend edhe vrasja e një vajze 11-vjeçare nga një person i denoncuar më parë në polici, si simbol i dështimit të institucioneve për të garantuar sigurinë publike.

Autorët e studimit vlerësojnë se kjo klimë ka krijuar një “nihilizëm elektoral”, ku shumë votues e perceptojnë qendrën politike si të konsumuar, duke lënë vetëm alternativat ekstreme.

Në këtë kontekst, presidenti Emmanuel Macron shihet nga shumë pjesëmarrës si personifikimi i elitës politike që ka humbur kontaktin me qytetarët. Ai perceptohet si i shkëputur nga problemet e përditshme dhe më i përqendruar te Evropa sesa te Franca.

“Është pothuajse personifikimi i gjithçkaje që ata nuk pëlqejnë te pushteti dhe qeveria,” tha Mattinson për Macron, mandati i të cilit përfundon vitin e ardhshëm.

Studimi tregon gjithashtu se Tubimi Kombëtar nuk është i pathyeshëm. Votuesit vazhdojnë të kenë dyshime për Marine Le Pen, ndërsa programi ekonomik dhe ai i sigurisë i partisë konsiderohen nga shumë analistë si i paqartë.

Megjithatë, autorët paralajmërojnë se partitë e qendrës duhet të ofrojnë alternativa bindëse dhe zgjidhje konkrete nëse duan të ndalin avancimin e së djathtës ekstreme.

Sipas Claire Ainsley, ende ekziston mundësia për të bindur këta votues, por koha po mbaron.

“Këta votues mund të binden, por aktualisht nuk po shohin asgjë që t’i bindë,” u shpreh ajo.

Një nga gjetjet më interesante të studimit është se politikanët më të vlerësuar nuk janë domosdoshmërisht figurat kombëtare, por drejtuesit vendorë. Më e përmendura pozitivisht ishte Johanna Rolland, kryetarja socialiste e bashkisë së Nantes, e vlerësuar për zgjidhjen e problemeve konkrete si transporti dhe zhvillimi urban.

Autorët argumentojnë se kjo tregon se qytetarët vazhdojnë të shpërblejnë politikanët që japin rezultate të prekshme, pavarësisht përkatësisë partiake, duke sugjeruar se rikthimi i besimit te politika mund të vijë përmes lidershipit lokal dhe zgjidhjeve konkrete për problemet e përditshme.