Narko-perandoritë e Amerikës Latine, roli i fshehtë i grave përtej stereotipit të luksit
Në botën e nëndheshme dhe thellësisht hipermashkullore të karteleve të drogës në Amerikën Latine, vëmendja shpesh përqendrohet tek bosët e dhunshëm. Megjithatë, një analizë e fundit e strukturave kriminale zbulon se gratë po luajnë role gjithnjë e më jetike, duke kaluar nga statusi i “grave trofe” në atë të mendjeve kriminale, operatoreve financiare dhe udhëheqëseve logjistike.
Një shembull i freskët vjen nga operacioni i ushtrisë meksikane për kapjen e Nemesio “El Mencho” Oseguera Cervantes, një prej trafikantëve më të kërkuar në botë. Autoritetet e gjurmuan atë jo përmes ushtarëve të tij, por përmes një prej të dashurave të tij, e cila i çoi forcat speciale drejt strofullës në malet e Tapalpës. Ky detaj nënvizon pozicionin thelbësor që gratë mbajnë në qarqet e ngushta të karteleve.
Sipas Henry Ziemer, ekspert për krimin e organizuar në Qendrën për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare (CSIS), bashkëshortet e bosëve janë shpesh arkitektet e vërteta të biznesit.
“Nëse je gruaja e një shefi të lartë të kartelit, ka të ngjarë të jesh e përfshirë në logjistikë dhe strategji. Kur burri kapet ose vritet, është e mundur të marrësh përsipër një pjesë të madhe të operacioneve”, shprehet ai.
Griselda Blanco dhe trashëgimia e “Mbretëreshës së Kokainës”
Rasti më ikonik mbetet ai i Griselda Blanco-s, e njohur si “Mbretëresha e Kokainës”. Gjatë viteve ’70 dhe ’80, Blanco kontrolloi dërgesat me shumë tonë kokainë nga Kolumbia në Miami. Ndryshe nga perceptimi se gratë shmangin dhunën, ajo ishte truri i dhjetëra vrasjeve.
Claire White, drejtoreshë e arsimit në Muzeun e Mafias në Las Vegas, thekson: “Edhe nga konteksti i mënyrës se si u kryen vrasjet në kartelet e atyre viteve, ajo mbetet mjaft e pamëshirshme”. Përtej brutalitetit, aftësia e saj e vërtetë ishte menaxhimi i një perandorie qindra milionë dollarëshe përmes pastrimit të parave dhe logjistikës. Sipas historianes Elaine Carey, Blanco theu barrierat gjinore duke rekrutuar në mënyrë aktive gra të tjera si kontrabandiste në organizatën e saj.
Nga Kili në Meksikë, lidershipi përmes logjistikës
Ideja se djemtë janë gjithmonë trashëgimtarët natyralë të perandorive kriminale po zbehet. Në Kili, Antonella Marchant mori drejtimin e klanit të frikshëm “Los Marchant”. Ndërsa i ati këmbëngulte se ishte ai truri i operacionit për të mbrojtur vajzën, gjykatat kiliane provuan se Antonella ishte pika qendrore që gjurmonte dërgesat e drogës nga Bolivia dhe koordinonte financat.
Në Meksikë, Rosalinda Gonzalez Valencia, e njohur si “La Jefa” (Shefja), dëshmon ndikimin përmes aleancave strategjike. Si pjesë e familjes famëkeqe “Los Cuinis”, lidhja e saj me “El Mencho” vulosi ngritjen e këtij të fundit në krye të Kartelit të Gjeneratës së Re të Jaliscos.
David Saucedo, ekspert meksikan i sigurisë, analizon: “Në realitet, El Mencho arriti udhëheqjen e kartelit përmes një strategjie diplomatike nëpërmjet martesës.” Për autoritetet amerikane (DEA) dhe ato meksikane, Rosalinda ka qenë historikisht organizatorja kryesore financiare e grupit.
Përtej stereotipit të “Buchonas”
Në kulturën popullore të karteleve, ekziston stereotipi i buchonas – gra të bosëve të lidhura me kirurgjinë plastike, jetën e luksit dhe rrjetet sociale. Shembulli më i njohur është Emma Coronel Aispuro, gruaja e Joaquin “El Chapo” Guzman. Edhe pse ajo profilizohej si modele dhe influencuese duke mohuar dijeninë mbi perandorinë e të shoqit, në vitin 2021 u dënua në SHBA për pastrim parash dhe trafik droge.
Megjithatë, autoret dhe ekspertët theksojnë se shumë udhëheqëse i refuzojnë këto stereotipe për t’u fokusuar te fuqia reale operacionale. Siç kujton historiania Elaine Carey nga një bisedë me një grua brenda karteleve të Sinaloas: “Nuk do të bëj operacion në gjoks, sepse të personalizosh një jelek antiplumb është shumë, shumë e kushtueshme.”
