Erdoğan kërkon ta kthejë Turqinë në shtyllën kryesore të NATO-s në Lindjen e Mesme
Presidenti turk Recep Tayyip Erdoğan hyn në samitin dyditor të NATO-s në Ankara me synimin për ta pozicionuar Turqinë si një nga shtyllat kryesore të sigurisë euroatlantike dhe si aktorin më të rëndësishëm në menaxhimin e krizave në Lindjen e Mesme.
Organizimi i samitit në Pallatin Presidencial konsiderohet një moment simbolik për Ankaranë, ndërsa Erdoğan synon të forcojë më tej peshën ndërkombëtare të Turqisë pas më shumë se dy dekadash në pushtet.
Edhe pse Turqia është anëtare e NATO-s që prej vitit 1952, marrëdhëniet e saj me aleancën kanë kaluar shpesh periudha tensioni. Pushtimi i Qipros në vitin 1974, refuzimi për përdorimin e territorit turk gjatë luftës në Irak në vitin 2003, blerja e sistemit rus S-400 dhe kritikat për të drejtat e njeriut kanë krijuar herë pas here mosbesim mes Ankarasë dhe aleatëve perëndimorë. Megjithatë, në periudhat e krizave të sigurisë, rëndësia strategjike e Turqisë rikthehet gjithmonë në qendër të vëmendjes.
Pozicioni gjeografik i vendit i jep Turqisë një rol unik, duke i mundësuar të mbajë marrëdhënie njëkohësisht me Rusinë dhe Ukrainën, Iranin, vendet e Gjirit, Sirinë dhe Libinë. Ankaraja synon të paraqitet si ndërmjetëse e domosdoshme në konfliktet rajonale dhe si ura që lidh Lindjen me Perëndimin.
Njëkohësisht, Erdoğan kërkon të theksojë se Turqia është një fuqi ushtarake që mund të kontribuojë në forcimin e mbrojtjes evropiane, në një kohë kur vendet e NATO-s po rrisin investimet përballë kërcënimit rus.
Një nga shtyllat e strategjisë së Ankarasë është koncepti i “pronësisë së sigurisë”, i promovuar nga ministri i Jashtëm Hakan Fidan. Ai parashikon krijimin e një boshti politik dhe ushtarak mes Turqisë, vendeve arabe dhe Pakistanit, me synimin për të ulur varësinë e rajonit nga mbështetja ushtarake amerikane.
Megjithatë, Turqia nuk synon të largohet nga NATO. Përkundrazi, Erdoğan beson se anëtarësimi në aleancë i jep vendit më shumë ndikim ndërkombëtar dhe më shumë hapësirë për të ndjekur një politikë të jashtme të pavarur.
Në të njëjtën kohë, Ankaraja vazhdon të mbetet e varur nga teknologjia ushtarake amerikane. Turqia kërkon rikthimin në programin e avionëve luftarakë F-35, si dhe furnizimin me motorë amerikanë për avionin luftarak turk Kaan, duke treguar se bashkëpunimi me SHBA-në mbetet thelbësor për modernizimin e forcave të saj të armatosura.
Nga ana tjetër, shumë vende të NATO-s vazhdojnë ta shohin me kujdes rolin e Turqisë. Edhe pse zotëron ushtrinë e dytë më të madhe të aleancës dhe një industri ushtarake në zgjerim, përfshirja e saj aktive në konfliktet e Lindjes së Mesme ngre shqetësime se mund ta tërheqë NATO-n në kriza që nuk lidhen drejtpërdrejt me misionin tradicional të aleancës.
Në prag të samitit, qeveria turke pritet të kërkojë që zhvillimet në Gaza, Siri, Liban, Gjirin Persik dhe programin bërthamor iranian të zënë një vend qendror në diskutimet e liderëve, duke argumentuar se këto kriza ndikojnë drejtpërdrejt në sigurinë e Evropës.
Sipas raportimeve në media, në qarqet qeveritare turke po fiton terren bindja se Izraeli po perceptohet gjithnjë e më shumë si një faktor destabilizues në rajon. Po sipas këtyre raportimeve, në Ministrinë e Jashtme turke është hartuar një analizë strategjike mbi dobësimin e pozitës rajonale të Izraelit dhe mënyrat se si Turqia mund ta shfrytëzojë këtë situatë për të zgjeruar ndikimin e saj diplomatik. Këto raportime nuk janë konfirmuar zyrtarisht nga autoritetet turke.
Përmes samitit të Ankarasë, Erdoğan synon të bindë aleatët se siguria euroatlantike nuk mund të ndahet nga zhvillimet në Lindjen e Mesme dhe se Turqia mbetet partneri më i rëndësishëm për menaxhimin e këtyre sfidave. Megjithatë, mbetet për t’u parë nëse aleatët do ta mbështesin këtë vizion, pasi shumë prej tyre vijojnë të ruajnë rezerva për balancimin që Ankaraja mban mes Perëndimit dhe fuqive të tjera rajonale.
