Marrëdhëniet SHBA-Izrael në pikë kritike, Tel Avivi druhet nga izolimi pas luftës me Iranin
Marrëdhëniet mes Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit po kalojnë një nga momentet më të ndjeshme të viteve të fundit, ndërsa zyrtarët izraelitë po përgatiten për një realitet të ri diplomatik ku vendi mund të mbetet më i izoluar se kurrë.
Kur avionët amerikanë dhe izraelitë goditën Iranin më 28 shkurt, në Tel Aviv ekzistonte bindja se aleanca me Uashingtonin po hynte në një “epokë të artë”. Por katër muaj më vonë, situata duket krejt ndryshe.
Zëvendëspresidenti amerikan JD Vance i dha tonin kësaj ftohjeje javën e kaluar, kur paralajmëroi Izraelin se ka mbetur me shumë pak miq në botë dhe se duhet të mendohet mirë përpara se të rrezikojë marrëdhënien me aleatin e tij më të rëndësishëm.
Sipas zyrtarëve amerikanë, izraelitë dhe personave të njohur me marrëdhëniet mes dy qeverive, Vance nuk është shkaku i vetëm i tensioneve, por më shumë simboli i një realiteti të ri në politikën amerikane, ku Izraeli nuk shihet më si përjashtim nga doktrina “America First”.
Një këshilltar politik izraelit tha se Izraeli kishte pritur që politika e jashtme e presidentit Donald Trump të bënte një përjashtim për të, por kjo pritshmëri rezultoi e gabuar.
“Kur erdhi përplasja, Izraeli ishte naiv që mendoi se do të përjashtohej nga pritshmëritë që Amerika ka ndaj aleatëve të saj”, tha ai.
Ftohja është e dukshme edhe në kontaktet politike. Në vitin 2025, kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu vizitoi Uashingtonin pesë herë. Këtë vit, ai ka zhvilluar vetëm një vizitë në shkurt dhe aktualisht nuk ka një datë të re për një takim në Shtëpinë e Bardhë. Edhe telefonatat mes palëve janë reduktuar ndjeshëm.
Shtëpia e Bardhë këmbëngul se marrëdhëniet mbeten të forta. Zëdhënësja Olivia Wales deklaroi se Trump dhe Vance janë në të njëjtën linjë dhe se Izraeli mbetet një aleat i rëndësishëm i SHBA-së.
Megjithatë, deklaratat e Vance u pritën me shqetësim në Izrael. Ai tha se Donald Trump është aktualisht i vetmi lider i fuqishëm botëror që mbështet Izraelin dhe paralajmëroi se kushdo në qeverinë izraelite që mendon se problemi më i madh është presidenti amerikan, duhet të kuptojë realitetin në të cilin ndodhet vendi.
Vance ka mbrojtur prej vitesh idenë se interesat e Izraelit dhe ato të SHBA-së nuk përputhen gjithmonë, veçanërisht sa i përket Iranit. Ai ka kundërshtuar përfshirjen e Amerikës në një luftë të gjerë rajonale për llogari të Izraelit.
Pikërisht për këtë arsye, zyrtarët izraelitë kanë preferuar të komunikojnë më shumë me Trump dhe sekretarin e Shtetit Marco Rubio sesa me Vance. Por roli i rëndësishëm i zëvendëspresidentit në negociatat me Iranin ka treguar se skepticizmi i tij nuk është më një qëndrim periferik.
Marrëveshja e mirëkuptimit mes SHBA-së dhe Iranit i shërben synimit të administratës Trump për uljen e çmimeve të naftës dhe rihapjen e rrugëve detare në Ngushticën e Hormuzit. Por për Izraelin, ajo nuk adreson shqetësimet kryesore për programin raketor të Iranit dhe qëndrimin armiqësor të regjimit iranian ndaj shtetit izraelit.
Tensionet janë shtuar edhe për shkak të zhvillimeve në Liban. Trump, sipas burimeve, ka qenë i irrituar nga veprimet izraelite që mund të rrezikojnë bisedimet me Iranin, madje e ka cilësuar Netanyahun me tone të ashpra. Pas kësaj, kryeministri izraelit anuloi disa sulme të planifikuara në Bejrut.
Analistët vlerësojnë se qeveria Netanyahu e ka kuptuar ftohjen me Uashingtonin, por mund të jetë duke nënvlerësuar seriozitetin e saj.
Edhe marrëveshja kuadër e nënshkruar së fundmi mes Izraelit dhe Libanit nuk pritet ta ndryshojë menjëherë dinamikën. Marrëveshja përfshin qeveritë e dy vendeve, por jo Hezbollah, grupin e mbështetur nga Irani, i cili vijon të jetë faktor vendimtar në terren.
Në Izrael, shumë zyrtarë përpiqen ta kufizojnë pakënaqësinë te JD Vance, duke shpresuar se Trump mund të rikthehet në një qëndrim më mbështetës. Por aleatët e Vance thonë se ai thjesht po artikulon atë që mendon edhe presidenti amerikan.
Pavarësisht tensioneve, zyrtarët izraelitë theksojnë se Trump ka marrë vendime të rëndësishme në favor të Izraelit, përfshirë përfundimin e luftës në Gaza dhe kthimin e pengjeve të gjalla. Për këtë arsye, ata thonë se Izraeli ende i jep atij “benefitin e dyshimit”.
Megjithatë, ndarjet mund të thellohen në muajt e ardhshëm. Netanyahu përballet me zgjedhje në tetor, ndërsa në SHBA debati brenda Partisë Republikane për mbështetjen ndaj Izraelit pritet të bëhet gjithnjë e më i fortë, veçanërisht me ambiciet politike të Vance për vitin 2028.
Sipas zyrtarëve të të dyja vendeve, Izraeli nuk mund të llogarisë më automatikisht te mbështetja pa kushte e Shtëpisë së Bardhë, ndërsa marrëdhënia historike mes dy aleatëve po hyn në një fazë më të pasigurt.
