Ministri i Jashtëm rus Sergei Lavrov ka deklaruar se Armenia duhet të zgjedhë mes afrimit me Bashkimin Europian dhe vazhdimit të anëtarësimit në Bashkimin Ekonomik Euroaziatik (EAEU), duke thelluar përplasjen mes Moskës dhe Jerevanit.
Deklaratat e Lavrov vijnë në një moment kur qeveria e kryeministrit armen Nikol Pashinyan po avancon drejt integrimit europian, ndërsa Moska këmbëngul se anëtarësimi në BE është i papajtueshëm me qëndrimin e Armenisë në EAEU.
“Normat e njërës organizatë janë të papajtueshme me normat e organizatës tjetër. Kjo është thënë shumë herë”, deklaroi Lavrov.
Sipas ministrit rus, Armenia duhet të vendosë mes perspektivës europiane dhe përfitimeve që aktualisht ka nga pjesëmarrja në EAEU. Lavrov iu referua edhe shkëmbimeve tregtare, duke përmendur shifra prej miliarda dollarësh, por pa sqaruar nëse bëhej fjalë për tregtinë e Armenisë me Rusinë apo me të gjithë bllokun euroaziatik.
Lavrov komentoi gjithashtu qëndrimin e Pashinyan për një referendum të mundshëm mbi anëtarësimin në BE. Kryeministri armen ka argumentuar se një referendum mund të diskutohet vetëm pasi Armenia të paraqesë aplikimin dhe të hartohet një “hartë rrugore” për integrimin. Sipas Lavrov, ky qëndrim tregon se Pashinyan nuk u “beson plotësisht qytetarëve të tij” për të bërë një zgjedhje të drejtpërdrejtë.
Kreu i diplomacisë ruse kujtoi se vendet e EAEU-së i kishin kërkuar Armenisë në maj të zhvillonte një referendum për të vendosur nëse dëshiron të vazhdojë në organizatë apo të ndjekë rrugën drejt BE-së.
Një tjetër burim tensionesh mes Moskës dhe Jerevanit është sistemi hekurudhor armen. Rrjeti hekurudhor i Armenisë administrohet nga kompania shtetërore Russian Railways në bazë të një koncesioni 30-vjeçar të nënshkruar në vitin 2008.
Pashinyan ka kërkuar rishikimin e kësaj marrëveshjeje, duke argumentuar se kontrolli rus mbi hekurudhat mund të pengojë investimet nga partnerët ndërkombëtarë. Në fillim të gushtit, ai deklaroi se Jerevani dëshiron të negociojë një kompromis me Moskën dhe jo ta ndërpresë në mënyrë të njëanshme kontratën me kompaninë ruse.
Lavrov tha se Rusia ka bërë gjithçka nga ana e saj për normalizimin e marrëdhënieve me Armeninë dhe shprehu habi që çështja e koncesionit hekurudhor po diskutohet publikisht dhe jo drejtpërdrejt mes dy palëve.
Ministria e Jashtme ruse ka akuzuar ndërkohë Perëndimin se po ushtron “shantazh” ndaj Armenisë për të larguar ndikimin rus nga sektori i transportit. Sipas Moskës, partnerët perëndimorë po kërkojnë eliminimin e “faktorit rus” në këmbim të premtimeve për investime dhe përfshirje në projekte të reja.
Pashinyan ka mbrojtur kursin e qeverisë së tij, duke deklaruar të enjten se Armenia i ka bërë publike në mënyrë “transparente, të hapur dhe të ndershme” qëndrimet e saj ndaj Rusisë dhe Organizatës së Traktatit të Sigurisë Kolektive (CSTO).
Marrëdhëniet e Armenisë me këtë aleancë ushtarake të udhëhequr nga Rusia janë përkeqësuar ndjeshëm. Jerevani e “ngriu” pjesëmarrjen e tij në CSTO në fillim të vitit 2024, ndërsa Pashinyan deklaroi këtë javë se rikthimi i Armenisë në aktivitetet e organizatës nuk është pjesë e planit pesëvjeçar të qeverisë së tij.
“Do të isha shumë i lumtur nëse organizata do të vendoste ta përjashtonte Armeninë nga CSTO. Kjo do të na çlironte nga dilema nëse duhet të largohemi apo jo”, deklaroi Pashinyan.
