Irani synon të vendosë tarifa për kabllot nënujore në Ngushticën e Hormuzit, rriten shqetësimet për ndikim global
Iran ka intensifikuar qëndrimet e tij lidhur me kontrollin mbi Ngushtica e Hormuzit, duke insistuar për javë të tëra në të drejtën për të vendosur tarifa jo vetëm ndaj anijeve që kalojnë transit, por edhe ndaj infrastrukturës digjitale që përshkon këtë korridor jetik global.
Së fundmi, dy agjenci të lidhura me Korpusi i Gardës Revolucionare Islamike kanë propozuar që Teherani të vendosë tarifa ndaj kompanive ndërkombëtare të teknologjisë që operojnë kabllot nënujore me fibra optike në këtë zonë strategjike. Këto kabllo janë në pronësi ose operim të kompanive të mëdha si Google, Meta, Microsoft dhe Amazon, të cilat mbështesin funksionimin e internetit global.
Kabllot nënujore që kalojnë përmes Ngushtica e Hormuzit janë thelbësore për transmetimin e të dhënave, përfshirë komunikimet, transaksionet bankare (si sistemi SWIFT), shërbimet cloud dhe trafikun e përditshëm të internetit mes Azisë, Evropës dhe Lindjes së Mesme. Çdo ndërprerje apo dëmtim i tyre do të kishte pasoja të menjëhershme dhe të gjera në jetën e përditshme.
Ekspertët paralajmërojnë se në rast dëmtimi të këtyre kabllove, përdoruesit në shumë rajone do të përballeshin me ndërprerje të shërbimeve streaming, probleme me aplikacionet e komunikimit, ndërprerje të thirrjeve video dhe vështirësi në kryerjen e pagesave online. Edhe në rast se trafiku do të ridrejtohej përmes kabllove alternative ose satelitëve, kapaciteti i kufizuar do të sillte ulje të ndjeshme të shpejtësisë së internetit.
Situata bëhet edhe më e ndërlikuar pasi Ngushtica e Hormuzit është praktikisht e bllokuar që prej përshkallëzimit të tensioneve ushtarake pas fushatës ajrore të nisur nga Shtetet e Bashkuara dhe Izrael. Rihapja e kësaj rruge mbetet një nga kushtet kyçe për uljen e tensioneve dhe stabilizimin e situatës në rajon.
Nga ana ligjore, propozimet iraniane mbështeten pjesërisht në Konventa e Kombeve të Bashkuara për Ligjin e Detit, duke argumentuar se sovraniteti mbi shtratin e detit i jep Iranit të drejtën të kërkojë licencim dhe tarifa. Megjithatë, ekspertët theksojnë se ky interpretim është i diskutueshëm, pasi konventa mbron gjithashtu të drejtën e vendosjes dhe mirëmbajtjes së kabllove nënujore nga operatorët ndërkombëtarë.
Sipas Isik Mater nga NetBlocks, këto propozime duken më shumë si një mjet presioni sesa një politikë e zbatueshme në praktikë. Ajo thekson se një kërcënim i hapur nga një shtet ndaj infrastrukturës globale digjitale rrit ndjeshëm rrezikun për stabilitetin e rrjeteve ndërkombëtare.
Një tjetër element shqetësues është kërkesa që kompanitë ndërkombëtare të teknologjisë të operojnë sipas ligjeve iraniane dhe të bashkëpunojnë me kompani vendase. Sipas ekspertëve, kjo mund të çojë në rritje të kontrollit dhe monitorimit të komunikimeve, duke ngritur pikëpyetje serioze për sigurinë dhe privatësinë e të dhënave.
Iran ka një histori të kufizimeve të forta ndaj internetit dhe aktualisht mban në fuqi masa të ashpra kontrolli që nga fundi i shkurtit, duke mos rikthyer plotësisht aksesin edhe pas armëpushimit të përkohshëm.
Në këtë kontekst, ekspertët paralajmërojnë se edhe pse kabllot nënujore nuk janë drejtpërdrejt nën kontrollin e Iranit, ekziston mundësia e sabotimit përmes mjeteve të ndryshme, çka do të kishte pasoja të rënda për ekonominë digjitale globale.
Zhvillimet e fundit tregojnë se kontrolli mbi Ngushtica e Hormuzit po shndërrohet jo vetëm në një çështje gjeopolitike dhe energjetike, por edhe në një betejë për ndikim në infrastrukturën digjitale globale, me pasoja që mund të ndihen në mbarë botën.
