Tension në NATO para samitit të Ankarasë, përplasje SHBA–BE dhe debat për Spanjën

Lëvizjet e fundit të Shteteve të Bashkuara po ndikojnë në përgatitjet për samitin e NATO-s, i cili do të mbahet më 7–8 korrik në Ankara, duke rritur tensionet mes aleatëve dhe duke hapur debate të reja brenda aleancës.

Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, po përpiqet të amortizojë ndikimin e një komunikimi të brendshëm nga Pentagoni, i cili sugjeron mundësinë e përjashtimit të Spanjës nga disa procese të aleancës, për shkak të qëndrimeve të saj lidhur me operacionet amerikane ndaj Iranit.

Megjithatë, sipas ish-zëvendëssekretarit të Përgjithshëm të NATO-s, Alessandro Minuto Rizzo, një masë e tillë nuk parashikohet nga traktati themelues i aleancës. Ai thekson se NATO është ndërtuar mbi parimin e vullnetit dhe se asnjë vend anëtar nuk mund të përjashtohet.

Ai shton se masa të mundshme ndëshkuese do të ishin të kufizuara vetëm në nivel operacional, si kufizimi i përdorimit të bazave ushtarake në Spanjë, përfshirë bazën detare në Rota, por një veprim i tillë do të kishte pasoja strategjike edhe për vetë SHBA-në.

Ndërkohë, tensionet janë rritur edhe për shkak të situatës në Lindjen e Mesme, ku qëndrimet e ndryshme mes SHBA-së dhe disa vendeve evropiane kanë thelluar ndarjet brenda NATO-s. Një pjesë e madhe e aleatëve evropianë, përfshirë Mbretërinë e Bashkuar, Francën, Gjermaninë, Italinë dhe Turqinë, po tregohen të kujdesshëm për të mos u përfshirë drejtpërdrejt në konfliktin SHBA–Izrael ndaj Iranit.

Brenda kësaj klime, Rutte po synon që samiti të fokusohet më shumë në çështje teknike si bashkëpunimi industrial, rritja e prodhimit të armëve dhe forcimi i kapaciteteve mbrojtëse, në një kontekst të rritjes së shpenzimeve ushtarake dhe pasigurisë gjeopolitike.

Në të njëjtën kohë, komuniteti diplomatik në Bruksel po përgatit axhendën e samitit edhe mbi bazën e rekomandimeve të komandantit suprem të NATO-s në Evropë, gjeneralit Alexus Grynkevich, i cili ka kërkuar vazhdimin e mbështetjes për Ukrainën dhe përshpejtimin e integrimit të industrive ushtarake evropiane.

Megjithatë, përplasjet mes SHBA-së dhe disa vendeve evropiane rrezikojnë të ndikojnë edhe në rolin e Sekretarit të Përgjithshëm të NATO-s, i cili po përpiqet të ruajë unitetin e aleancës dhe të shmangë një krizë politike në samitin e Ankarasë.

Presidenti turk Recep Tayyip Erdogan synon që samiti të ketë një profil më politik dhe spektakolar, duke besuar se mund të balancojë tensionet mes palëve dhe të shmangë incidente diplomatike, megjithëse disa vëzhgues e konsiderojnë këtë një sfidë të rrezikshme në rrethanat aktuale.

Në këtë kontekst, 31 nga 32 vendet anëtare të NATO-s shprehen të interesuara për të shmangur një krizë të hapur brenda aleancës, ndërsa mbetet ende e paqartë se cili do të jetë qëndrimi përfundimtar i SHBA-së dhe presidentit Donald Trump për drejtimin e ardhshëm të NATO-s. /Corriere della Sera