Presidenti amerikan Donald Trump ka deklaruar se do të kërkojë kompensim financiar nga Irani si pjesë e çdo marrëveshjeje të ardhshme për paqe, duke iu përgjigjur kërkesës së Teheranit që Shtetet e Bashkuara të paguajnë dëmshpërblime për dëmet e shkaktuara gjatë luftës.
Kërkesa e re e Trump vjen në një moment kur negociatat për përfundimin e konfliktit dhe rihapjen e Ngushticës së Hormuzit kanë ngecur, duke shtuar pasigurinë mbi mundësinë e arritjes së shpejtë të një marrëveshjeje mes dy vendeve.
“Edhe unë po kërkoj kompensim nga Irani”, deklaroi Trump, duke bërë të ditur se pretendimet e tij nuk lidhen vetëm me dëmet e konfliktit aktual.
Sipas presidentit amerikan, në çdo negociatë të ardhshme duhet të përfshihen edhe kompensime për sulmet ndaj objektivave amerikane gjatë dekadave të fundit, si dhe pagesa për familjet e protestuesve iranianë të vrarë nga autoritetet gjatë 50 viteve të fundit.
Në një reagim të mëvonshëm, Trump zgjeroi më tej kërkesat, duke deklaruar se Republika Islamike duhet të mbajë përgjegjësi edhe për viktimat dhe dëmet që, sipas tij, ka shkaktuar në Liban, Siri, Jemen dhe Gaza.
Presidenti amerikan theksoi se këto kërkesa do të përfshihen “në mënyrë të vendosur në çdo negociatë të ardhshme” me Iranin.
Qëndrimi i Trump vjen si përgjigje ndaj kushteve të vendosura nga Teherani, i cili ka kërkuar që pagesa e dëmshpërblimeve të luftës nga SHBA-ja të jetë një nga parakushtet për zgjidhjen e konfliktit.
Irani kërkon gjithashtu që Uashingtoni t’i japë fund bllokadës së porteve iraniane dhe të heqë sanksionet ndaj industrisë së naftës përpara se të arrihet një marrëveshje.
Trump zbut tonet për ndërhyrjen ushtarake
Deklaratat për kompensimin vijnë pas disa ditësh sinjalesh të përziera nga presidenti amerikan lidhur me mënyrën se si Uashingtoni synon të veprojë ndaj Teheranit.
Javën e kaluar, Trump kërcënoi se Irani mund të goditej “shumë fort”, duke lënë të hapur edhe mundësinë e sulmeve të tjera. Më pas, presidenti amerikan zbuti tonin dhe sugjeroi se një marrëveshje për paqe mund të ishte afër.
Gjatë fundjavës, Trump tha se po ndiqte një qasje më të përmbajtur ndaj konfliktit, duke lënë të kuptohet se ishte i gatshëm t’i jepte më shumë hapësirë presionit ekonomik në vend të ndërmarrjes së sulmeve të reja ushtarake.
Sipas Axios, gjatë një interviste të publikuar të dielën, Trump nuk shfaqi pakënaqësi të veçantë për vonesat e Iranit në arritjen e një marrëveshjeje për hapjen e Ngushticës së Hormuzit.
Hormuzi në qendër të negociatave
Bllokimi i Ngushticës së Hormuzit nga Irani mbetet një nga çështjet kryesore të negociatave. Mungesa e një marrëveshjeje për rihapjen e kësaj rruge strategjike ka shkaktuar rritje të çmimeve të karburanteve dhe tronditje në ekonominë botërore.
Situata po ushtron gjithashtu presion politik mbi administratën Trump përpara zgjedhjeve të ndërmjetme të nëntorit.
Në deklaratat e tij, Trump iu referua edhe bombardimit të luftanijes amerikane USS Cole në vitin 2000, duke përmendur këtë ngjarje mes rasteve që, sipas tij, duhet të merren parasysh në kërkesat amerikane për kompensim.
Ndryshime në drejtimin ushtarak të Iranit
Ndërkohë, Irani ka ndërmarrë ndryshime të rëndësishme në drejtimin e forcave të tij të armatosura.
Udhëheqësi suprem i Iranit, Mojtaba Khamenei, emëroi të hënën gjeneralin e Gardës Revolucionare Ali Abdollahi në postin e shefit të Shtabit të Forcave të Armatosura.
Në të njëjtën kohë, Ahmad Vahidi është emëruar komandant i përgjithshëm i Gardës Revolucionare Islamike dhe është ngritur në gradën e gjeneral-majorit.
Abdollahi kishte drejtuar më parë komandën qendrore ushtarake Khatam al-Anbiya, struktura përgjegjëse për koordinimin e operacioneve ndërmjet degëve të ndryshme të forcave të armatosura iraniane.
Këto janë ndër emërimet e para të rëndësishme ushtarake të Mojtaba Khameneit që prej marrjes së postit të udhëheqësit suprem pas vdekjes së babait të tij gjatë sulmeve amerikano-izraelite në fillim të luftës.
Abdollahi ka mbajtur një qëndrim të ashpër gjatë konfliktit. Në fillim të këtij muaji, ai paralajmëroi vendet e rajonit kundër mbështetjes së operacioneve amerikane, duke deklaruar se çdo shtet që shërben si “mburojë mbrojtëse” për SHBA-në rrezikon të përfshihet në konflikt.
Ndërsa Uashingtoni dhe Teherani vazhdojnë të vendosin kushte të reja, kërkesat reciproke për kompensime, sanksionet dhe mosmarrëveshja për Ngushticën e Hormuzit po e bëjnë gjithnjë e më të ndërlikuar rrugën drejt një marrëveshjeje për përfundimin e konfliktit.
