Incidenti i fundit në aeroportin e Leipzigut në Gjermani, ku u gjet një dron i pajisur me eksploziv, ka rikthyer në qendër të vëmendjes kërcënimin në rritje që paraqesin dronët për infrastrukturën kritike europiane. Ngjarja, së bashku me një seri incidentesh të ngjashme pranë bazave ushtarake, aeroporteve dhe objekteve bërthamore, po shton shqetësimet për aftësinë e Europës për t’u përballur me një luftë hibride.
Sipas të dhënave të raportit më të fundit të Institutit Ndërkombëtar për Studime Strategjike (IISS), nga gushti 2024 deri në shkurt 2026 janë regjistruar të paktën 144 incidente serioze me dronë mbi baza ushtarake, aeroporte dhe objekte të tjera të ndjeshme në më shumë se 12 vende europiane.
Rreth 48% e incidenteve janë regjistruar mbi instalime ushtarake, 26% mbi infrastrukturë kritike, përfshirë porte dhe termocentrale, ndërsa 18% mbi aeroporte civile. Gjermania rezulton vendi me numrin më të lartë të rasteve, me 58 incidente, e ndjekur nga Belgjika me 25, Danimarka me 16 dhe Holanda me nëntë.
Nga bazat bërthamore te aeroportet, dronët alarmojnë Europën
Veçanërisht shqetësues është fakti se disa prej dronëve janë shfaqur mbi instalime me rëndësi të lartë strategjike dhe ushtarake.
Në Mbretërinë e Bashkuar janë raportuar dronë mbi RAF Lakenheath dhe baza të tjera të forcave amerikane. Në Francë janë regjistruar fluturime të koordinuara pranë bazës detare Île Longue në Brittany, ku ndodhen nëndetëse bërthamore franceze.
Në Belgjikë, një grup prej rreth 15 dronësh është raportuar mbi kampin ushtarak Elsenborn pranë kufirit me Gjermaninë, ndërsa raste të tjera janë regjistruar pranë bazës ajrore Kleine Brogel.
Edhe infrastruktura energjetike është vendosur në qendër të shqetësimeve. Në Zvicër, në korrik 2026, autoritetet nisën një operacion policor pas raportimeve për dronë të paidentifikuar mbi termocentralin bërthamor Gösgen.
Në të njëjtën kohë, aeroportet europiane janë përballur vazhdimisht me ndërprerje të operacioneve. Aeroportet e Mynihut, Berlinit, Bremenit dhe Brukselit janë ndër ato që kanë pezulluar në raste të ndryshme ngritjet dhe uljet për shkak të pranisë së dronëve, duke shkaktuar vonesa dhe probleme për mijëra pasagjerë.
Incidenti në Leipzig ngre alarmin
Shqetësimi është rritur ndjeshëm pas incidentit në aeroportin e Leipzigut, një pikë me rëndësi të veçantë strategjike, pasi aeroporti është një qendër e madhe transporti mallrash dhe lidhet gjithashtu me operacionet logjistike të NATO-s dhe avionët ukrainas Antonov.
Një dron i pajisur me eksploziv u zbulua në një zonë të kufizuar të aeroportit, pranë avionëve ukrainas. Pajisja u neutralizua nga autoritetet gjermane, ndërsa ngjarja po hetohet si një incident serioz sigurie.
Në të njëjtën kohë, një avion mallrash DHL u përplas me një objekt të paidentifikuar pasi ishte devijuar nga Leipzigu dhe më pas u ul në Hanover, ku u konstatuan shenja goditjeje në pjesën e përparme të avionit.
Autoritetet gjermane po hetojnë nëse incidentet lidhen me një kërcënim më të gjerë hibrid. Dyshimet për përfshirjen e aktorëve të huaj kanë shtuar shqetësimin se dronët mund të përdoren jo vetëm për sabotim, por edhe për mbledhjen e informacionit mbi mënyrën se si reagojnë sistemet europiane të sigurisë.
Dyshime për lidhje me “flotën hije” ruse
Një tjetër pistë që po shqyrtohet nga autoritetet europiane lidhet me mundësinë që disa dronë të mos ngrihen nga territori europian, por nga anije në det.
Në veçanti, Danimarka dhe Franca kanë hetuar mundësinë që pajisje të tilla të lëshohen nga anije të lidhura me të ashtuquajturën “flotë hije” ruse në Detin Baltik dhe Detin e Veriut.
Një skenar i tillë do t’u mundësonte dronëve të afroheshin pranë infrastrukturës ushtarake dhe energjetike bregdetare pa qenë e nevojshme që operatorët e tyre të ndodheshin në territorin e një vendi të NATO-s.
Shqetësimi kryesor është se fluturimet mund të përdoren për të regjistruar vendndodhjen e objekteve, sistemet e mbrojtjes dhe kohën që u nevojitet autoriteteve për të reaguar.
Paralajmërimet për një konflikt hibrid
Zyrtarë europianë kanë paralajmëruar prej kohësh se Rusia mund të përdorë forma hibride të presionit për të testuar reagimin dhe kohezionin e NATO-s.
Kreu i ushtrisë gjermane, gjenerallejtënant Christian Freuding, ka paralajmëruar se Rusia mund të zhvillojë kapacitetet e nevojshme për të goditur vendet e NATO-s brenda viteve të ardhshme.
Në skenarët e sigurisë po merren në konsideratë jo vetëm operacionet konvencionale, por edhe sabotimi, sulmet kibernetike, ndërhyrjet ndaj infrastrukturës energjetike dhe përdorimi i dronëve kundër objektivave strategjikë.
Dronët paraqesin një sfidë të veçantë, pasi janë relativisht të vegjël, mund të fluturojnë në lartësi të ulët dhe janë më të vështirë për t’u zbuluar nga sistemet tradicionale të mbrojtjes ajrore.
Europa përballet me boshllëqe në mbrojtjen kundër dronëve
Incidentet kanë nxjerrë në pah një tjetër problem: sistemet europiane të mbrojtjes ajrore nuk janë projektuar domosdoshmërisht për t’u përballur me një numër të madh dronësh të vegjël.
Sipas analizës së IISS, në shumë raste pajisjet kanë arritur të përfundojnë fluturimet e tyre dhe të largohen pa u neutralizuar, ndërsa operatorët e tyre nuk janë identifikuar.
Kjo ka shtyrë disa vende të ndryshojnë edhe legjislacionin.
Gjermania, për shembull, ka ndërmarrë hapa për t’u dhënë autoriteteve më shumë kompetenca për të ndërhyrë ndaj dronëve të dyshimtë. Deri vonë, neutralizimi i një droni pranë një aeroporti civil ishte veçanërisht kompleks për shkak të rregullave të sigurisë së aviacionit dhe rrezikut që rrëzimi i pajisjes mund të krijonte për njerëzit në tokë.
Autoritetet synojnë tashmë të kenë mundësi më të mëdha për zbulimin, ndërhyrjen elektronike dhe, kur konsiderohet e nevojshme, neutralizimin e dronëve që paraqesin kërcënim.
“Muri i Dronëve”, projekti për mbrojtjen e kufirit lindor të NATO-s
Një nga projektet më ambicioze që po diskutohet është krijimi i të ashtuquajturit “Mur i Dronëve” përgjatë kufirit lindor të NATO-s me Rusinë.
Nisma synon krijimin e një sistemi mbrojtës me disa shtresa, duke kombinuar sensorët e paralajmërimit të hershëm me teknologjitë për zbulimin dhe neutralizimin e dronëve.
Vendet e Europës Veriore dhe Lindore po kërkojnë që sistemet kombëtare të lidhen mes tyre, në mënyrë që një dron i zbuluar në një zonë kufitare të mund të gjurmohet dhe informacioni të shpërndahet menjëherë mes vendeve aleate.
Në të njëjtën kohë, Bashkimi Europian po zhvillon politika të reja për forcimin e sigurisë së dronëve dhe sistemeve kundër tyre.
Mes teknologjive që po shqyrtohen është përdorimi i rrjeteve të telekomunikacionit për të ndihmuar në zbulimin e objekteve që fluturojnë në lartësi të ulët, si dhe forcimi i identifikimit dhe regjistrimit të pajisjeve civile.
Nga bllokimi elektronik te marrja e kontrollit të dronit
Mbrojtja e aeroporteve dhe objekteve strategjike po mbështetet gjithnjë e më shumë te sisteme të posaçme kundër dronëve.
Një prej metodave është ndërhyrja elektronike, e cila synon të ndërpresë komunikimin mes dronit dhe operatorit. Një tjetër teknologji është marrja elektronike e kontrollit të pajisjes, duke e detyruar atë të ndryshojë trajektore ose të drejtohet drejt një zone të sigurt.
Përdoren gjithashtu sisteme të specializuara për neutralizimin fizik të pajisjeve, ndërsa robotët piroteknikë mund të ndërhyjnë kur ekziston dyshimi se një dron është i pajisur me eksploziv.
Megjithatë, incidentet e muajve të fundit tregojnë se sfida mbetet e madhe. Për autoritetet europiane, çështja nuk është më vetëm mbrojtja nga dronët civilë që hyjnë aksidentalisht në zona të ndaluara, por përgatitja për mundësinë që teknologjia të përdoret në mënyrë të koordinuar për spiunazh, sabotim ose sulme ndaj infrastrukturës kritike.
Seria e incidenteve nga Gjermania dhe Belgjika deri në Francë, Britani dhe Zvicër po e detyron Europën të përshpejtojë investimet në sistemet kundër dronëve, ndërsa frika kryesore është se fluturimet e sotme mund të shërbejnë për të testuar dobësitë që do të shfrytëzoheshin në një krizë të ardhshme.
