Mundësia që Rusia të ndërmarrë një veprim të drejtpërdrejtë kundër një vendi anëtar të NATO-s nuk konsiderohet më një skenar i largët nga inteligjenca amerikane. Sipas një analize të publikuar nga Wall Street Journal, zyrtarët amerikanë po shqyrtojnë gjithnjë e më seriozisht mundësinë që presidenti rus Vladimir Putin të përpiqet të testojë vendosmërinë dhe unitetin e Aleancës në vitet e ardhshme.
Vlerësimet e fundit nuk flasin domosdoshmërisht për një luftë të hapur apo një pushtim në shkallë të gjerë të territorit të NATO-s. Shqetësimi lidhet më shumë me mundësinë e një operacioni të kufizuar, të projektuar në mënyrë të tillë që ta vendosë Aleancën përballë një dileme të vështirë: nëse duhet ta trajtojë incidentin si një sulm që kërkon përgjigje kolektive apo si një provokim që mund të menaxhohet pa përshkallëzim ushtarak.
Skenarët e përmendur variojnë nga operacionet kibernetike dhe format e tjera të luftës hibride deri te një inkursion i kufizuar në territorin e një shteti anëtar.
Uashingtoni ndryshon vlerësimin për rrezikun rus
Sipas Wall Street Journal, kjo përfaqëson një ndryshim të rëndësishëm në mënyrën se si komuniteti amerikan i inteligjencës e vlerëson kërcënimin rus.
Deri pak muaj më parë, zyrtarët amerikanë e konsideronin relativisht të ulët mundësinë që Moska të provokonte qëllimisht një përballje të drejtpërdrejtë me NATO-n, veçanërisht për sa kohë forcat ruse mbeten të angazhuara në luftën në Ukrainë.
Por ky vlerësim raportohet se ka ndryshuar në fillim të këtij viti.
Shqetësimi i ri lidhet me mundësinë që zgjatja e luftës në Ukrainë, humbjet e Rusisë dhe presioni gjithnjë e më i madh ndaj Kremlinit ta shtyjnë Moskën drejt veprimeve më të rrezikshme. Në vend që të nisë një konflikt të plotë me NATO-n, Rusia mund të zgjedhë një operacion të kufizuar për të parë se deri ku shkon gatishmëria e aleatëve për të reaguar së bashku.
Synimi mund të mos jetë pushtimi, por testimi i NATO-s
Në qendër të shqetësimeve qëndron pikërisht mundësia e një veprimi që do të ishte mjaftueshëm serioz për të shkaktuar krizë, por njëkohësisht mjaftueshëm i kufizuar për të krijuar paqartësi rreth mënyrës së reagimit.
Një skenar i tillë do t’i lejonte Moskës të testonte kohezionin politik të NATO-s dhe, veçanërisht, gatishmërinë e Shteteve të Bashkuara për t’u përfshirë në mbrojtjen e një aleati evropian.
Në një situatë të tillë, çështja kryesore do të ishte nëse të gjitha vendet e Aleancës do ta konsideronin incidentin mjaftueshëm serioz për një përgjigje kolektive.
“Pyetja është se si do të përgjigjeshin Shtetet e Bashkuara në një situatë të tillë”, tha Heather Conley, studiuese në American Enterprise Institute.
Sipas saj, dobësimi i besueshmërisë së NATO-s dhe krijimi i përçarjeve ndërmjet Uashingtonit dhe aleatëve evropianë përbëjnë prej kohësh objektiva strategjikë të Moskës.
Incidentet në Poloni dhe Rumani shihen si sinjale paralajmëruese
Në analizë përmenden gjithashtu incidentet e regjistruara gjatë muajve të fundit në krahun lindor të NATO-s.
Raketa ruse kanë rënë në territorin polak, ndërsa dronë kanë hyrë në hapësirën ajrore të Rumanisë. Incidente të tilla kanë shtuar shqetësimet për rrezikun që një episod i kufizuar të shkaktojë një krizë shumë më të madhe mes Rusisë dhe Aleancës.
Për zyrtarët amerikanë dhe evropianë, rëndësia e këtyre episodeve nuk lidhet vetëm me dëmet që mund të shkaktojnë, por edhe me mënyrën se si Moska mund të vlerësojë reagimin e NATO-s.
Një reagim i dobët ose i përçarë mund të interpretohej nga Kremlini si hapësirë për veprime të tjera, ndërsa një përgjigje e koordinuar do të sinjalizonte se Aleanca vazhdon të funksionojë mbi parimin e mbrojtjes kolektive.
Lufta në Ukrainë dhe presioni mbi Kremlinin
Vlerësimi i ri vjen ndërsa Rusia vazhdon të pësojë humbje të konsiderueshme në luftën kundër Ukrainës. Në të njëjtën kohë, Kievi ka intensifikuar përdorimin e dronëve me rreze të gjatë veprimi kundër objektivave brenda territorit rus.
Sulmet ukrainase kanë goditur instalime ushtarake dhe infrastrukturë energjetike, përfshirë objekte të lidhura me industrinë ruse të naftës.
Sipas burimeve të cituara në raport, sa më shumë të rritet presioni mbi Moskën, aq më serioz bëhet rreziku që Kremlini të kërkojë mënyra të tjera për të ndryshuar dinamikën strategjike.
Një provokim ndaj NATO-s mund të synonte jo vetëm krijimin e pasigurisë në Evropë, por edhe zhvendosjen e vëmendjes dhe burimeve perëndimore nga Ukraina.
Lufta hibride, skenari që shqetëson aleatët
Një tjetër element i rëndësishëm është fakti se një përballje e mundshme nuk duhet domosdoshmërisht të marrë formën e një sulmi tradicional ushtarak.
Operacionet kibernetike, sabotimi i infrastrukturës kritike, ndërhyrjet në sistemet e komunikimit apo incidente të tjera hibride mund të krijojnë paqartësi mbi autorësinë dhe nivelin e përgjigjes që duhet të japë NATO.
Kjo zonë gri konsiderohet veçanërisht problematike, sepse strategjia e mbrojtjes kolektive të Aleancës është më e qartë kur një vend anëtar përballet me një sulm të drejtpërdrejtë ushtarak. Një operacion më i kufizuar ose hibrid mund të krijojë debat mes aleatëve për natyrën dhe proporcionalitetin e kundërpërgjigjes.
Shqetësime edhe për rezervat amerikane të municioneve
Paralelisht me kërcënimin rus, raporti ngre edhe një tjetër problem për Uashingtonin: gjendjen e rezervave të disa municioneve strategjike amerikane.
Një pjesë e konsiderueshme e rezervave është përdorur gjatë viteve të fundit për mbështetjen ushtarake të Ukrainës dhe, sipas raportimeve, edhe gjatë operacioneve amerikane kundër Iranit.
Kjo ka shtuar debatin mbi aftësinë e industrisë amerikane të mbrojtjes për të rimbushur rezervat me ritmin e nevojshëm, ndërkohë që Uashingtoni duhet të jetë i përgatitur njëkohësisht për disa skenarë sigurie në Evropë, Lindjen e Mesme dhe Azi.
Në këtë kontekst, shqetësimi i inteligjencës amerikane nuk është vetëm nëse Rusia ka kapacitetin për të sfiduar NATO-n, por nëse Kremlini mund të arrijë në përfundimin se një veprim i kufizuar do të ekspozonte dobësitë, hezitimet ose përçarjet brenda Aleancës.
Pikërisht për këtë arsye, një provokim i ardhshëm rus mund të mos synojë pushtimin e territorit të NATO-s. Objektivi mund të jetë shumë më politik: të zbulojë se sa e fortë është në praktikë garancia se një sulm ndaj një aleati do të konsiderohet sulm ndaj të gjithëve.
