Udhëtimet me tren me shpejtësi të lartë mes Mbretërisë së Bashkuar dhe Evropës kontinentale përmes Tunelit të La Manshit mund të pësojnë një zgjerim të ndjeshëm gjatë viteve të ardhshme, ndërsa operatorë të rinj po përgatiten të sfidojnë dominimin e Eurostar.
Sipas përllogaritjeve të POLITICO, numri i shërbimeve ditore mes London St Pancras dhe destinacioneve si Parisi, Brukseli dhe Amsterdami mund të rritet nga 25 vajtje-ardhje në ditë aktualisht, në rreth 55 deri në fund të dekadës. Kjo do të nënkuptonte mesatarisht rreth katër nisje në orë, ose një tren çdo 15 minuta.
Tuneli i La Manshit ka funksionuar nën kapacitetin e tij që prej hapjes në vitin 1994 dhe prej kohësh pronarët e infrastrukturës kanë kërkuar hyrjen e një operatori të dytë që do të konkurronte Eurostar.
Një hap i rëndësishëm në këtë drejtim u hodh javën e kaluar, kur rregullatori britanik i hekurudhave i dha Virgin Trains miratimin për të operuar deri në 20 vajtje-ardhje në ditë mes Londrës, Parisit, Brukselit dhe Amsterdamit. Ky është vetëm një prej autorizimeve që kompanisë i nevojiten për të nisur shërbimet ndërkombëtare, të cilat Virgin synon t’i fillojë në vitin 2030.
Martin Jones, zëvendësdrejtor për aksesin dhe shërbimet ndërkombëtare në Zyrën Britanike të Hekurudhave dhe Rrugëve, e cilësoi miratimin si “një hap të rëndësishëm drejt sjelljes së konkurrencës dhe rritjes në tregun e shërbimeve ndërkombëtare hekurudhore”.
Por Virgin nuk është kompania e vetme që synon të hyjë në këtë treg. Trenitalia, operatori shtetëror italian, planifikon të nisë shërbimet përmes Tunelit të La Manshit në vitin 2029, duke ofruar 10 vajtje-ardhje në ditë.
Kompania italiane ka bërë tashmë një investim të rëndësishëm, duke porositur këtë muaj 19 trena të rinj me shpejtësi të lartë nga Hitachi, në një marrëveshje me vlerë 2 miliardë euro. Një pjesë e trenave pritet të përdoren pikërisht për shërbimet përmes Tunelit të La Manshit.
Trenitalia planifikon t’i vendosë dhe mirëmbajë trenat në një impiant të ri prej 80 milionë eurosh në Maisons-Alfort Pompadour, në jug të Parisit. Kjo do t’i mundësonte kompanisë të shmangte problemet e kapacitetit në depon Temple Mills International në lindje të Londrës, ku Eurostar mban flotën e saj dhe ku pritet të vendosen edhe trenat e Virgin.
Eksperti britanik i hekurudhave Mark Smith vlerëson se Virgin dhe Trenitalia kanë kapacitetin dhe mbështetjen financiare për t’i realizuar planet e tyre, megjithëse mbeten ende shumë hapa përpara nisjes së shërbimeve.
Sipas tij, Trenitalia ndodhet aktualisht në një pozicion më të favorshëm për shkak të objektivit për të nisur operacionet në vitin 2029 dhe faktit se ka porositur trena të një tipi që është tashmë i miratuar për përdorim në Francë.
Smith argumenton se përvoja në Itali dhe Spanjë ka treguar se konkurrenca hekurudhore mund të rrisë standardet dhe kapacitetin, ndërsa ul çmimet mesatare të biletave. Sipas tij, përfituesit kryesorë mund të jenë pasagjerët, ndërsa fluturimet me distanca të shkurtra mund të humbasin një pjesë të tregut.
Megjithatë, planet për zgjerimin e shërbimeve përmes Tunelit të La Manshit janë përballur edhe më parë me dështime. Deutsche Bahn kishte planifikuar të operonte trena mes Gjermanisë dhe Londrës dhe në vitin 2010 madje dërgoi një tren promocional në St Pancras. Projekti nuk u realizua dhe kompania u tërhoq nga planet, megjithëse kohët e fundit ka shfaqur sërish interes.
Operatorët e rinj duhet të sigurojnë autorizime të veçanta në secilin vend ku do të operojnë, si dhe miratime specifike për përdorimin e Tunelit të La Manshit. Për më tepër, marrja e të drejtës për të operuar një numër të caktuar shërbimesh nuk do të thotë domosdoshmërisht se të gjitha ato do të realizohen.
Për momentin, operatorët e rinj synojnë kryesisht të konkurrojnë në linjat ekzistuese dhe ende nuk kanë paraqitur zyrtarisht destinacione të reja. Kjo do të thotë se Trenitalia mund të operojë trena ndërkombëtarë që nuk kalojnë fare në territorin italian.
Një tjetër pengesë është fakti se Mbretëria e Bashkuar nuk është pjesë e zonës Schengen. Çdo stacion që do të lidhej drejtpërdrejt me Londrën duhet të kishte kontrolle pasaportash, masa sigurie dhe platforma të veçuara për pasagjerët ndërkombëtarë. Këto kërkesa rrisin kostot dhe e bëjnë të vështirë zgjerimin e shërbimeve direkte edhe drejt qyteteve të tjera britanike përtej Londrës.
Pavarësisht këtyre vështirësive, tregu konsiderohet mjaft fitimprurës për të tërhequr edhe kompani të tjera. Gemini Trains synon të operojë 11 trena në ditë përmes tunelit deri në vitin 2030. Kompania nuk arriti të siguronte hapësirë në depon Temple Mills dhe po shqyrton hapjen e një baze të saj në Kent, në ish-depon hekurudhore Chart Leacon.
Gemini ka krijuar një partneritet me Uber, por aktualisht nuk ka ende trenat, të drejtat e përdorimit të linjës apo depon e nevojshme. Nëse kompania arrin të realizojë planet, numri i përgjithshëm i shërbimeve vajtje-ardhje përmes tunelit mund të arrijë në 66 në ditë.
Edhe Eurostar po përgatitet për konkurrencën. Kompania ka njoftuar një investim prej rreth 2 miliardë eurosh për deri në 50 trena të rinj, të cilët pritet të dorëzohen në fillim të viteve 2030. Flota e re synon t’i mundësojë Eurostar rritjen me rreth 30% të shërbimeve dhe hapjen e destinacioneve të reja, përfshirë Frankfurtin dhe Gjenevën.
Linja britanike me shpejtësi të lartë ka kapacitet të mjaftueshëm për zgjerimin, pasi është projektuar për të përballuar deri në tetë trena ndërkombëtarë në orë. Megjithatë, sfidë mbetet sigurimi i kapaciteteve në rrjetet hekurudhore të Francës, Belgjikës dhe vendeve të tjera.
Problem tjetër është kapaciteti i terminalit ndërkombëtar në St Pancras, ku aktualisht krijohen mbingarkesa pas kontrolleve të pasaportave. Pronari i stacionit ka angazhuar studion Hawkins\Brown për një projekt që synon dyfishimin e kapacitetit të pasagjerëve deri në vitin 2028, ndërsa zgjerime të tjera parashikohen gjatë viteve 2030.
Drejtoresha ekzekutive e Eurostar, Gwendoline Cazenave, ka kërkuar nga Mbretëria e Bashkuar një strategji më ambicioze për të përballuar investimet që po planifikohen nga operatorët privatë. Sipas saj, nevojiten më shumë kapacitete për mirëmbajtjen e trenave, një zgjerim i madh i St Pancras dhe procedura më të thjeshta kufitare.
Nëse planet e operatorëve realizohen, Tuneli i La Manshit mund të hyjë në një periudhë të re konkurrence, me shumë më tepër trena mes Londrës dhe qyteteve kryesore evropiane dhe potencialisht me çmime më konkurruese për pasagjerët.
