Zëvendëssekretari amerikan i Mbrojtjes, Elbridge Colby, ka zhvilluar të enjten një takim me përfaqësuesit e 32 vendeve të NATO-s, duke testuar mbështetjen e aleatëve për objektivat kryesore të mbrojtjes së Shteteve të Bashkuara, përpara një rishikimi vendimtar të pranisë ushtarake amerikane në Europë.
Vizita e rrallë e një zyrtari të këtij niveli në selinë e NATO-s shënon një tjetër hap në përpjekjet e Uashingtonit për t’i shtyrë vendet europiane dhe Kanadanë të marrin përsipër një pjesë më të madhe të barrës së mbrojtjes së tyre. Në të njëjtën kohë, SHBA-ja po shqyrton edhe nivelin e bashkëpunimit të aleatëve, pasi disa vende të NATO-s kufizuan përdorimin e hapësirës së tyre ajrore dhe të bazave amerikane në territorin e tyre në lidhje me luftën SHBA-Izrael kundër Iranit.
Colby deklaroi para ambasadorëve të NATO-s se procesi synon të nxisë kalimin drejt “një mbrojtjeje konvencionale më të qëndrueshme dhe më të fuqishme të kontinentit, të udhëhequr nga Europa”.
Qasja amerikane ka shkaktuar megjithatë shqetësime mes disa aleatëve. Në fillim të këtij muaji, Uashingtoni u dërgoi vendeve të NATO-s një pyetësor, përmes të cilit kërkonte që ato të paraqisnin qëndrimet e tyre për një sërë çështjesh, nga shpenzimet e mbrojtjes deri te politika e jashtme amerikane.
Një diplomat i NATO-s e përshkroi këtë si një proces shqetësues, duke thënë se krijonte përshtypjen sikur aleatëve po u kërkohej të dëshmonin besnikërinë e tyre ndaj Uashingtonit.
Colby hodhi poshtë këtë interpretim, duke deklaruar se pyetësori nuk synon t’u “diktojë” kushte vendeve aleate dhe as t’i sigurojë SHBA-së liri të pakufizuar për përdorimin e infrastrukturës ushtarake europiane. Ai vlerësoi gjithashtu vendet që po rrisin kapacitetet e tyre ushtarake për mbrojtjen kolektive.
Megjithatë, zyrtari i Pentagonit e bëri të qartë se mundësia e forcave amerikane për të vepruar pa pengesa dhe me parashikueshmëri do të jetë një nga kriteret kryesore në rishikimin gjashtëmujor të pranisë ushtarake të SHBA-së në Europë.
“Duhet të kemi aftësinë për të vepruar në mënyrë efektive. Na duhet parashikueshmëri”, deklaroi Colby.
Sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, e njoftoi rishikimin në qershor, pjesërisht si përgjigje ndaj kufizimeve për përdorimin e hapësirës ajrore dhe bazave ushtarake të vendosura nga vende si Franca, Italia dhe Spanja. Presidenti Donald Trump kishte kërcënuar më herët gjatë këtij viti me largimin e SHBA-së nga NATO për shkak të këtyre kufizimeve.
Në kuadër të procesit, Uashingtoni u ka dërguar aleatëve edhe një dokument që përcakton parametrat e rishikimit. Mes çështjeve që do të merren në konsideratë janë niveli i shpenzimeve për mbrojtjen dhe mundësia për zgjerimin e aksesit ushtarak amerikan në Europë.
Procesi ka ngritur ndërkohë shqetësime se vendet e NATO-s mund të fillojnë të konkurrojnë mes tyre për të ruajtur ose shtuar praninë e trupave amerikane në territoret e tyre. Një diplomat e përshkroi atmosferën gjatë takimit si një lloj “konkursi bukurie”, ku secili vend përpiqej të tregonte progresin e tij në marrjen e më shumë përgjegjësive për mbrojtjen konvencionale të Europës.
Polonia është ndër vendet që kanë shprehur hapur interes për një prani më të madhe amerikane. Zëvendësministri polak i Mbrojtjes, Paweł Zalewski, deklaroi se Varshava është e gatshme të propozojë vendndodhje, financim dhe mbështetjen logjistike të nevojshme për stacionimin e përhershëm të trupave amerikane në Poloni. Megjithatë, ai këmbënguli se vendimet duhet të bazohen te interesat e përbashkëta dhe jo te konkurrenca mes aleatëve.
Gjatë takimit të së enjtes nuk u paraqitën oferta konkrete për Colby-n, por ambasadorët evidentuan progresin e vendeve të tyre në përmbushjen e objektivave ushtarake të NATO-s, rritjen e shpenzimeve për mbrojtjen dhe gatishmërinë për të zëvendësuar disa kapacitete amerikane në planet e mbrojtjes së Aleancës. Takimi u përshkrua nga një diplomat si “shumë konstruktiv”.
Hapi i ardhshëm pritet muajin e ardhshëm, kur gjenerali amerikan Alexus Grynkewich, komandanti i forcave amerikane në Europë, do t’i paraqesë Colby-t rekomandimet ushtarake për rishikimin.
Vendimi më formal për të ardhmen e pranisë ushtarake amerikane në Europë pritet të merret nga Pete Hegseth në nëntor.
