E ardhmja e përpjekjes së Islandës për t’u anëtarësuar në Bashkimin Europian do të diskutohet në Parlament, pasi shumica e qytetarëve votuan kundër rifillimit të negociatave të anëtarësimit në referendumin e zhvilluar këtë fundjavë.
Sipas rezultateve të raportuara të dielën në mëngjes nga transmetuesi kombëtar islandez RÚV, 52.8% e votuesve kundërshtuan propozimin e qeverisë për të rifilluar negociatat me BE-në, ndërsa 47.2% votuan në favor. Pjesëmarrja në referendum ishte e lartë, duke arritur në 82.5%.
Kryeministrja socialdemokrate Kristrún Frostadóttir deklaroi se qeveria do të diskutojë me komisionin parlamentar për çështjet e jashtme mënyrën se si duhet të veprohet tashmë me aplikimin e Islandës për anëtarësim.
“Do të diskutojmë me komisionin parlamentar për çështjet e jashtme se si është më mirë ta mbyllim këtë kapitull. Nuk synojmë të marrim ndonjë vendim të prerë për këtë”, deklaroi Frostadóttir gjatë një konference për shtyp të dielën.
Kryeministrja theksoi se rezultati i referendumit do të respektohet dhe se qeveria aktuale nuk do të ndërmarrë negociata të tjera për anëtarësimin në Bashkimin Europian. Megjithatë, ajo parashikoi se çështja e anëtarësimit në BE mund të rikthehet si një nga temat e zgjedhjeve të ardhshme parlamentare.
“Është thelbësore tani që të bëjmë një vlerësim të situatës dhe të marrim një vendim se çfarë do të bëjmë me aplikimin”, tha Frostadóttir, pa dhënë një afat se kur çështja do t’i paraqitet Parlamentit.
Islanda nisi negociatat për anëtarësim në Bashkimin Europian në vitin 2009, në periudhën pas krizës së rëndë financiare që goditi vendin. Procesi u ndërpre në vitin 2013, por aplikimi i Islandës për anëtarësim nuk është tërhequr asnjëherë zyrtarisht. Pikërisht statusi i këtij aplikimi pritet tashmë të jetë pjesë e diskutimeve politike dhe parlamentare.
Frostadóttir, e cila kishte mbështetur rifillimin e negociatave, tha se humbja në referendum nuk do të ndikojë në pozicionin e saj si kryeministre. Sipas saj, votimi nuk duhet interpretuar si një çështje partiake, pavarësisht qëndrimit të saj personal në favor të rikthimit në tryezën e negociatave me Brukselin.
Eiríkur Bergmann, profesor i politikës në Universitetin Bifröst, e cilësoi rezultatin si një “goditje të rëndë” për qeverinë, e cila kishte investuar kapital të konsiderueshëm politik në sigurimin e një mandati popullor për rifillimin e negociatave.
Sipas tij, koalicioni qeverisës pritet të dalë i dobësuar politikisht nga referendumi, por rezultati nuk pritet të jetë i mjaftueshëm për të shkaktuar rrëzimin e qeverisë. Bergmann argumentoi se fitorja e kampit kundër negociatave u ndihmua edhe nga një fushatë që nga mbështetësit e anëtarësimit u zhvillua në mënyrë tepër teknike dhe pa arritur të krijonte entuziazëm të mjaftueshëm, duke bërë që shumë qytetarë të preferonin ruajtjen e status quo-së.
Rezultati ka sjellë reagime edhe në nivel europian. Eurodeputeti Sandro Gozi, sekretar i përgjithshëm i Partisë Demokratike Europiane, e cilësoi votën si një “paralajmërim” që Europa duhet ta marrë seriozisht.
“Fuqia tërheqëse e BE-së mbetet e fortë dhe e pandryshuar, por ajo nuk mund të merret kurrë si e mirëqenë”, deklaroi Gozi.
Edhe Komisioni Europian reagoi pas rezultatit, duke theksuar se respekton vendimin e qytetarëve islandezë.
“Komisioni respekton zgjedhjen e popullit islandez. Islanda mbetet një partner i ngushtë i Bashkimit Europian”, deklaroi një zëdhënës i Komisionit.
Rezultati i referendumit i mbyll të paktën për mandatin e qeverisë aktuale perspektivat për rifillimin e negociatave të anëtarësimit. Megjithatë, fakti që aplikimi i vitit 2009 nuk është tërhequr zyrtarisht lë të hapur debatin se çfarë do të ndodhë me të dhe nëse çështja e anëtarësimit në BE do t’u rikthehet përsëri votuesve islandezë në të ardhmen.
