Mënyra se si Serbia do të organizojë ceremonitë mortore për ish-komandantin ushtarak serb të Bosnjës, Ratko Mladiç, mund të ketë pasoja për procesin e integrimit të vendit në Bashkimin Evropian.
Komisionerja evropiane për Zgjerimin, Marta Kos, e ka cilësuar kthimin e trupit të Mladiçit në Beograd dhe mënyrën se si autoritetet serbe do të trajtojnë ceremoninë e varrimit si një “test shumë të rëndësishëm” për Serbinë dhe perspektivën e saj evropiane.
Kos anuloi gjithashtu një vizitë të planifikuar në Serbi, duke argumentuar se glorifikimi i një personi të dënuar për gjenocid, krime kundër njerëzimit dhe krime lufte është i papajtueshëm me vlerat mbi të cilat mbështetet procesi i anëtarësimit në BE.
Ratko Mladiç, i njohur si “Kasapi i Bosnjës”, vdiq më 27 gusht në moshën 84-vjeçare, ndërsa vuante dënimin me burgim të përjetshëm në Hagë. Ai ishte dënuar për krime të kryera gjatë luftës në Bosnjë, përfshirë gjenocidin e Srebrenicës dhe krimet e lidhura me rrethimin e Sarajevës.
Trupi i tij u kthye të enjten në Serbi me një avion qeveritar. Arkivoli u transportua nga ushtarë dhe ishte mbështjellë me flamurin serb, ndërsa pamjet u transmetuan gjerësisht nga mediat vendase.
Ende nuk është konfirmuar zyrtarisht nëse Mladiç do të përcillet me një ceremoni shtetërore. Ministri serb i Drejtësisë, Nenad Vujiç, kishte deklaruar më herët se ai do të varrosej me nderime shtetërore, ndërsa presidenti Aleksandar Vuçiç tha më pas se vendimi për ceremoninë i takon familjes.
Sipas raportimeve të mediave serbe, një ceremoni përkujtimore mund të zhvillohet të shtunën, ndërsa varrimi pritet të mbahet të hënën në periferi të Beogradit.
Duke folur në Dublin, Marta Kos paralajmëroi se zhvillimet rreth ceremonisë do të merren në konsideratë nga vendet anëtare gjatë vlerësimit të progresit të Serbisë drejt BE-së.
“Sjellja e eshtrave të Ratko Mladiçit në Beograd do të jetë një test shumë i rëndësishëm”, deklaroi Kos, duke sinjalizuar se reagimi i institucioneve serbe mund të ndikojë në qëndrimin e vendeve anëtare ndaj avancimit të Beogradit në procesin e integrimit.
Paralajmërime kanë ardhur edhe nga zyrtarë të tjerë evropianë. Ministri irlandez për Çështjet Evropiane dhe Mbrojtjen, Thomas Byrne, e cilësoi një funeral shtetëror si të papranueshëm, ndërsa ministri i Jashtëm belg, Maxime Prévot, tha se nderimet zyrtare për Mladiçin do të përbënin një largim nga vlerat themelore të Bashkimit Evropian.
Një qëndrim edhe më të fortë ka mbajtur kryeministri kroat Andrej Plenkoviç. Sipas tij, nëse Serbia i jep Mladiçit nderimet më të larta shtetërore, kjo do të ishte e barasvlershme me “mbylljen e derës së Bashkimit Evropian nga vetë Serbia”.
Në Bruksel shqetësimet lidhen edhe me ndikimin që një ceremoni e tillë mund të ketë në mbështetjen politike të vendeve anëtare për zgjerimin. Sipas burimeve diplomatike evropiane, një funeral shtetëror apo pjesëmarrja e zyrtarëve të lartë serbë në ceremonitë përkujtimore mund ta dobësojë më tej mbështetjen për avancimin e Serbisë drejt BE-së.
Beogradi synon të bëjë hapa të rinj në negociatat e anëtarësimit, por procesi është përballur edhe më parë me pengesa për shkak të shqetësimeve të vendeve anëtare për reformat në drejtësi dhe përmbushjen e standardeve evropiane.
