Shtetet e Bashkuara dhe Kanadaja po zhvillojnë negociata të minutës së fundit për të shmangur vendosjen e tarifave të reja prej 50% ndaj produkteve kanadeze me vlerë rreth 20 miliardë dollarë.
Masat e paralajmëruara nga presidenti amerikan Donald Trump pritet të hyjnë në fuqi në orën 00:01 të së mërkurës, sipas kohës lindore të SHBA-së, nëse Uashingtoni dhe Ottawa nuk arrijnë një marrëveshje përpara afatit.
Kryeministri kanadez Mark Carney konfirmoi se bisedimet vazhdojnë, duke i përshkruar negociatat si “shumë intensive dhe delikate”. Ai nuk dha detaje mbi kompromiset që po diskutohen mes dy vendeve.
Carney dhe Trump zhvilluan gjithashtu një bisedë telefonike të hënën pasdite, në kuadër të përpjekjeve për të shmangur një përshkallëzim të ri tregtar mes dy aleatëve.
SHBA-ja dhe Kanadaja kanë pasur prej vitesh mosmarrëveshje për çështje si tregtia e lëndës drusore dhe qasja në tregun kanadez të produkteve të qumështit. Megjithatë, ekonomitë e tyre mbeten thellësisht të ndërlidhura.
Rreth 72% e eksporteve të mallrave kanadeze gjatë vitit të kaluar shkuan drejt SHBA-së, duke e bërë tregun amerikan veçanërisht të rëndësishëm për ekonominë e Kanadasë.
Kufiri mes dy vendeve është gjithashtu një nga korridoret tregtare më aktive në botë, me qindra mijëra njerëz dhe mallra me vlerë miliarda dollarë që kalojnë çdo ditë.
Trump shton presionin ndaj Kanadasë
Politika e Trump ndaj Kanadasë ka sjellë një ndryshim të fortë në marrëdhëniet tradicionale mes dy vendeve. Presidenti amerikan i ka përdorur tarifat si instrument për të nxitur prodhimin brenda SHBA-së, ndërsa ka përsëritur edhe deklaratat që Kanadaja mund të bëhet “shteti i 51-të” amerikan.
Retorika ka shkaktuar reagime të forta në Kanada. Një peticion që kërkon largimin e ambasadorit amerikan Pete Hoekstra ka mbledhur afro 218 mijë nënshkrime që prej 21 korrikut. Nënshkruesit e akuzojnë atë se ka ndihmuar në normalizimin e retorikës për aneksimin e Kanadasë.
Megjithatë, ekspertët vlerësojnë se asnjëra palë nuk ka interes ekonomik që tarifat prej 50% të hyjnë realisht në fuqi.
Tarifat paguhen fillimisht nga importuesit amerikanë dhe kostot mund të kalojnë më pas te konsumatorët përmes rritjes së çmimeve. Kjo mund të krijojë probleme politike për administratën Trump përpara zgjedhjeve të mesmandatit në nëntor, veçanërisht në një periudhë kur kostoja e jetesës mbetet shqetësim për shumë amerikanë.
“Nuk mendoj se asnjëra palë dëshiron vërtet që këto tarifa të hyjnë në fuqi”, deklaroi Ryan Majerus, ish-zyrtar tregtar amerikan.
F-35, “Golden Dome” dhe mineralet kritike në tryezën e negociatave
Bisedimet nuk kufizohen vetëm te tregtia. SHBA-ja po ushtron presion ndaj Kanadasë për të rritur blerjet e pajisjeve ushtarake amerikane, përfshirë avionët luftarakë F-35.
Uashingtoni kërkon gjithashtu që Kanadaja t’i bashkohet sistemit të propozuar të mbrojtjes raketore “Golden Dome” dhe të zgjerojë aksesin amerikan në mineralet kritike, në kuadër të përpjekjeve për të reduktuar varësinë nga Kina.
Ottawa, nga ana tjetër, kërkon lehtësimin e tarifave amerikane që janë në fuqi ndaj çelikut, aluminit dhe lëndës së butë drusore kanadeze.
Ministri kanadez i Tregtisë, Dominic LeBlanc, zhvilloi të hënën një takim me përfaqësuesin amerikan të Tregtisë, Jamieson Greer, por pas tij u kufizua të deklaronte se “puna po vazhdon”.
Trump i drejtohet një ligji të vitit 1930
Për vendosjen e tarifave prej 50%, Trump është mbështetur te Akti i Tarifave i vitit 1930 dhe konkretisht te Seksioni 338, një dispozitë që nuk është përdorur më parë.
Kjo dispozitë i mundëson presidentit të vendosë tarifa deri në 50% ndaj vendeve që konsiderohen se diskriminojnë bizneset amerikane.
Trump ka akuzuar Kanadanë për praktika diskriminuese ndaj automjeteve, alkoolit dhe djathit amerikan, ndërsa ka kritikuar edhe kundërmasat e vendosura nga Ottawa ndaj tarifave të mëparshme të SHBA-së.
Përplasja vjen në një moment delikat edhe për Marrëveshjen SHBA-Meksikë-Kanada, e cila rregullon një pjesë të konsiderueshme të tregtisë në Amerikën e Veriut dhe pritet të rinegociohet.
Në të njëjtën kohë, Carney përballet me presion politik brenda Kanadasë për të mos bërë lëshime të mëdha ndaj Uashingtonit. Ekspertët paralajmërojnë se një marrëveshje që perceptohet si dorëzim ndaj kërkesave të Trump mund të shkaktojë reagime të forta në vend.
Me vetëm pak orë deri në afatin e përcaktuar për hyrjen në fuqi të tarifave, Uashingtoni dhe Ottawa po zhvillojnë përpjekjet e fundit për të gjetur një kompromis dhe për të shmangur një luftë të re tregtare mes dy prej ekonomive më të integruara të Amerikës së Veriut.
