Europa po përballet me një sfidë gjithnjë e më të madhe përballë kostove të fatkeqësive natyrore, ndërsa zjarret masive, përmbytjet dhe valët ekstreme të të nxehtit po rrisin ndjeshëm çmimin e sigurimeve dhe po detyrojnë autoritetet të rishikojnë mënyrën e mbrojtjes së qytetarëve nga pasojat e ndryshimeve klimatike.
Sipas një analize të POLITICO, zjarret që kanë përfshirë periferitë e Bordosë në Francë dhe Madridit në Spanjë kanë rikthyer shqetësimin se pjesë të Europës mund të bëhen të pasigurueshme, pasi kompanitë e sigurimeve po rrisin primet ose po tërhiqen nga zonat me rrezik të lartë.
Banka Qendrore Europiane (BQE) dhe Autoriteti Europian i Sigurimeve dhe Pensioneve Profesionale (EIOPA) u kanë bërë thirrje institucioneve të BE-së të krijojnë një skemë të përbashkët risigurimi dhe një fond evropian për fatkeqësitë natyrore, për të ndarë barrën financiare mes shteteve anëtare.
“Nxehtësia ekstreme dhe zjarret pyjore që po shohim këtë verë janë pjesë e një rritjeje globale të fenomeneve ekstreme të motit, të cilat kanë kosto reale për familjet, bizneset dhe qeveritë”, deklaroi zv.guvernatorja e Bankës së Francës, Agnès Bénassy-Quéré.
Sipas Agjencisë Europiane të Mjedisit, fatkeqësitë e lidhura me motin i kanë shkaktuar ekonomisë së Bashkimit Europian mbi 200 miliardë euro humbje ekonomike vetëm gjatë periudhës 2021-2024.
Ndërkohë, ekspertët paralajmërojnë se situata do të përkeqësohet. Kompania globale e risigurimeve Swiss Re vlerëson se humbjet e siguruara nga zjarret në Europë janë rritur me 8 deri në 11 për qind çdo vit, në terma realë, që nga viti 1970.
Në të njëjtën kohë, rreth 75 për qind e dëmeve të shkaktuara nga fatkeqësitë natyrore në Europë nuk janë të siguruara, sipas të dhënave të EIOPA-s, duke lënë qytetarët dhe qeveritë të përballojnë pjesën më të madhe të kostove.
Në Francë, ku zjarret në rajonet Gironde dhe Landes kanë detyruar mbi 200 mijë persona të largohen nga shtëpitë e tyre dhe kanë shkatërruar të paktën 240 banesa, qeveria ka garantuar se kompanitë e sigurimeve do të mbulojnë kostot e strehimit dhe dëmet materiale.
Megjithatë, autoritetet franceze vlerësojnë se vetëm ripyllëzimi i zonave të djegura këtë vit mund të kushtojë rreth 1 miliard euro, ndërsa rreth 130 mijë punonjës nuk mund të ushtrojnë aktivitetin e tyre për shkak të zjarreve dhe 13 mijë biznese janë evakuuar.
Edhe në Spanjë janë regjistruar dëme, megjithëse kompania e sigurimeve Mapfre deklaroi se deri tani ka marrë 116 kërkesa për dëmshpërblim dhe nuk pret ndikim të madh financiar.
Ndërkohë, kompanitë e sigurimeve po rrisin vazhdimisht çmimet. Sipas shoqatës franceze të sigurimeve France Assureurs, primet e sigurimit të banesave u rritën me 7.8 për qind gjatë vitit 2025, ndërsa tarifa shtesë për fatkeqësitë klimatike është rritur me 66 për qind.
Në disa rajone turistike të Spanjës, sigurimet për bizneset janë shtrenjtuar mesatarisht me 15 për qind në vit gjatë pesë viteve të fundit, ndërsa në zonat bregdetare të Italisë primet janë rritur me 25 për qind për shkak të shtimit të përmbytjeve dhe stuhive.
Ekspertët paralajmërojnë se rritja e kostove po krijon një “hendek mbrojtjeje”, pasi gjithnjë e më shumë familje dhe biznese nuk do të jenë në gjendje të përballojnë sigurimin e pronave të tyre.
Për këtë arsye, BQE dhe EIOPA propozojnë krijimin e një mekanizmi evropian publik-privat të risigurimit dhe një fondi të përbashkët të BE-së për financimin e fatkeqësive natyrore.
Komisioni Europian pritet të prezantojë më vonë gjatë këtij viti një paketë të re masash për forcimin e rezistencës ndaj ndryshimeve klimatike dhe menaxhimin e rreziqeve.
Ndërkohë, industria e sigurimeve kërkon që qeveritë të investojnë më shumë në parandalim, duke shmangur zhvillimin e projekteve të reja në zonat me rrezik të lartë nga zjarret dhe përmbytjet, ndërsa organizata të shoqërisë civile kërkojnë që vetë kompanitë e sigurimeve të kontribuojnë më shumë, duke argumentuar se fitimet e tyre vazhdojnë të rriten edhe ndërsa dëmet nga fatkeqësitë klimatike shtohen.
