BE-ja zbuloi të mërkurën një strategji të re për Detin e Zi që do t’i lejojë rajonit të transportojë më mirë pajisje të rënda ushtarake, ndërsa kërcënimi rus i afrohet Evropës Lindore.
“Siguria në Detin e Zi është jetike edhe për sigurinë evropiane”, tha diplomatja e lartë e BE-së, Kaja Kallas, në një konferencë për shtyp, duke shtuar se aktualisht po minohet nga lufta e përgjithshme e Kremlinit në Ukrainë dhe sulmet hibride ndaj infrastrukturës detare.
Strategjia është gjithashtu një përgjigje ndaj “sfidave gjeopolitike” në një botë ku “varësitë po shndërrohen në armë”, tha Marta Kos, komisionere për zgjerimin e BE-së. Deti i Zi është një urë për në Kaukazin Jugor dhe Azinë Qendrore, dhe një arterie jetësore për tregtinë e energjisë dhe ushqimit, tha ajo.
Rajoni i Detit të Zi është destabilizuar nga pushtimi i Ukrainës nga Rusia, pasi përdorimi në shkallë të gjerë i minave dhe veprimeve ushtarake pengoi rrjedhën e mallrave. Veçmas, vendet e Evropës Lindore kanë frikë nga agresioni i mëtejshëm nga Moska përtej Ukrainës dhe duan të rrisin aftësitë e tyre mbrojtëse.
Rumania dhe Bullgaria janë vendet e BE-së në bregdetin e Detit të Zi dhe blloku do të investojë në përmirësimin e infrastrukturës rajonale, siç janë portet, hekurudhat dhe aeroportet, për të përballuar pajisjet e rënda ushtarake. Kjo do të ndihmojë në sigurimin që “trupat të jenë aty ku nevojiten kur janë të nevojshme”, tha Kallas.
Më parë, Komisioneri Evropian i Transportit Apostolos Tzitzikostas tha se do të kushtonte rreth 75 miliardë euro për të përmirësuar infrastrukturën e transportit për përdorim ushtarak në të gjithë Evropën.
BE gjithashtu planifikon të krijojë një Qendër të Sigurisë Detare të Detit të Zi, e cila do të shërbejë si sistemi i paralajmërimit të hershëm i Evropës në rajon. Kallas tha se qendra do të rrisë ndërgjegjësimin për situatën dhe do të ndihmojë BE-në të mbrojë infrastrukturën e saj kritike. Vendndodhja e qendrës, modeli i saj operativ dhe kostot ende nuk janë përcaktuar, shtoi ajo.
Një tjetër veprim sigurie është një monitorim i shtuar i pronësisë së huaj të porteve dhe objekteve të tjera kyçe, tha Kallas.
Sipas Kos, për sa i përket tregtisë, BE-ja do të zhvillojë korridore të reja energjetike, lidhje transporti dhe infrastrukturë dixhitale me partnerët rajonalë. Blloku do të investojë gjithashtu në përgatitjen e komuniteteve bregdetare dhe ekonomisë detare për t’u përballur me dëmet mjedisore të lidhura me luftën dhe për t’iu përgjigjur rreziqeve të ndryshimeve klimatike.
“Në të gjithë botën, vendet tani po kërkojnë bashkëpunim me partnerë të besueshëm dhe të parashikueshëm, siç është BE-ja,” tha Kos. “Partneritete të tilla do të na bëjnë kolektivisht më të sigurt dhe do të krijojnë mundësi biznesi për të gjithë.”
Komisioni nënvizoi Ukrainën, Moldavinë, Gjeorgjinë, Turqinë, Armeninë dhe Azerbajxhanin si partnerë me të cilët dëshiron të krijojë lidhje më të ngushta përmes strategjisë së re.
