Ministrat e Mbrojtjes të vendeve të Bashkimit Europian janë mbledhur këtë mëngjes në Wicklow të Irlandës, me luftën në Ukrainë, rritjen e kërcënimeve të sigurisë në Europë dhe nevojën për më shumë mbështetje ushtarake për Kievin në qendër të diskutimeve.
Takimi zhvillohet pas një vere të karakterizuar nga një seri incidentesh të sigurisë në vende të ndryshme europiane. Një prej çështjeve që pritet të diskutohet është sulmi i dyshuar me dron pranë aeroportit Leipzig/Halle në Gjermani në fillim të gushtit.
Sipas raportimeve, një dron i pajisur me eksploziv u gjet pranë një avioni ukrainas që transportonte furnizime ushtarake. Gjermania pritet të fajësojë zyrtarisht Rusinë për incidentin, ndërsa ministrja e Jashtme suedeze, Maria Malmer Stenergard, e ka cilësuar situatën aktuale të sigurisë në kontinent si jashtëzakonisht serioze.
“Jemi në situatën më të rëndë të sigurisë që nga Lufta e Dytë Botërore”, deklaroi Stenergard, duke shtuar se Suedia po i trajton me seriozitet incidentet me dronë dhe është në kontakt të vazhdueshëm me autoritetet gjermane.
Një pjesë e rëndësishme e diskutimeve do t’i kushtohet mbështetjes ushtarake për Ukrainën. Në veçanti, pritet të rritet presioni ndaj Greqisë dhe Spanjës që të dërgojnë në Kiev raketa interceptuese për sistemet e mbrojtjes ajrore Patriot.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy ka përsëritur kërkesat për forcimin e mbrojtjes ajrore të vendit, ndërsa një diplomat europian e ka përshkruar çështjen e raketave Patriot si “debatin e verës” brenda BE-së.
Pas diskutimeve të ministrave të Mbrojtjes, ministrat e Jashtëm të BE-së do të mblidhen në mbrëmje për një darkë pune. Të martën është parashikuar takimi joformal i njohur si “Gymnich”, ku pritet të marrin pjesë edhe përfaqësues nga Kanadaja, Britania e Madhe, Norvegjia dhe Ukraina.
Financimi i Kievit do të jetë një tjetër temë e rëndësishme. Brenda BE-së po shtohen shqetësimet se kredia prej 90 miliardë eurosh e miratuar për Ukrainën mund të mos jetë e mjaftueshme për të mbuluar nevojat e vendit ndërsa lufta dhe ofensiva ruse vazhdojnë.
Në këtë kuadër është rikthyer edhe debati për asetet shtetërore ruse të ngrira në Europë. Suedia, Holanda, Spanja dhe Polonia po i kërkojnë Komisionit Europian të shqyrtojë “opsione të reja” për përdorimin e këtyre fondeve në mbështetje të Ukrainës.
Pjesa më e madhe e aseteve ruse të ngrira në BE mbahet në Euroclear, me seli në Belgjikë. Brukseli ka ngritur vazhdimisht shqetësime për pasojat ligjore dhe financiare që mund të sjellë përdorimi i tyre.
Stenergard pranoi se shqetësimet belge janë serioze, por argumentoi se Belgjika nuk duhet të mbetet e vetme përballë rreziqeve.
“Nuk po ofrojmë mbështetje të mjaftueshme për Ukrainën, në mënyrë dypalëshe apo përmes BE-së. Dhe atëherë ajo që mbetet janë asetet e ngrira”, tha ajo.
“Duhet të ecim përpara, sepse kjo është ajo që është e drejtë për Ukrainën. Është ajo që është e drejtë edhe për taksapaguesit”, shtoi ministrja suedeze.
Diskutimet zhvillohen gjithashtu në një moment tensionesh mes vendeve europiane dhe administratës amerikane për mënyrën e trajtimit të Rusisë. Pakënaqësi shkaktoi ftesa e SHBA-së për ministrin rus të Financave, Anton Siluanov, në takimin e G20 në Asheville të Karolinës së Veriut.
Sipas raportimeve, ministrat europianë dhe drejtuesit e bankave qendrore nuk ishin njoftuar paraprakisht për ftesën dhe kundërshtuan pjesëmarrjen në fotografinë tradicionale të grupit së bashku me ministrin rus. Fotografia u realizua më pas pa praninë e Siluanov.
Sekretari amerikan i Thesarit, Scott Bessent, raportohet se i ka bërë të qartë homologut rus se nuk do të ketë marrëveshje të reja apo lehtësim të sanksioneve për sa kohë vazhdon lufta në Ukrainë.
Përtej sigurisë dhe Ukrainës, BE-ja po përballet edhe me një sërë çështjesh të tjera politike dhe ekonomike. Në Spanjë vijon debati për hyrjen masive të emigrantëve në Ceuta gjatë verës. Eurodeputeti socialist Juan Fernando López Aguilar deklaroi se një fluks i përmasave të tilla “nuk mund të kishte ndodhur pa një lloj neglizhence nga autoritetet marokene”, duke kërkuar njëkohësisht ruajtjen e marrëdhënieve strategjike mes Madridit dhe Rabatit.
Ndërkohë, Rumania rrezikon të humbasë të paktën 770 milionë euro nga fondet europiane të rimëkëmbjes, pasi forcat kryesore politike nuk arritën të bien dakord brenda afatit të 31 gushtit për një ligj të ri mbi pagat në sektorin publik.
Shuma mund të zbritet nga 8.44 miliardë eurot që Rumania ende pret të marrë nga fondi i rimëkëmbjes. Komisioni Europian pritet të përcaktojë shumën përfundimtare pasi të shqyrtojë kërkesën e radhës për pagesë të Bukureshtit.
Në të njëjtën kohë, Hungaria pretendon se ka përmbushur kushtet për të përfituar rreth 10 miliardë euro nga fondet e rimëkëmbjes. Kërkesa e Budapestit duhet të vlerësohet nga Komisioni Europian përpara çdo disbursimi.
Migracioni pritet gjithashtu të rikthehet fuqishëm në axhendën europiane gjatë vjeshtës. Kontrollet në kufijtë e brendshëm, mundësia e krijimit të qendrave të deportimit jashtë territorit të BE-së dhe mënyra e shpërndarjes së emigrantëve mes shteteve anëtare pritet të jenë ndër çështjet që do të vazhdojnë të ndajnë kryeqytetet europiane.
