Presidentja aktuale e Parlamentit Europian, Roberta Metsola, po shfaqet si favoritja kryesore për të siguruar një mandat të tretë në krye të institucionit, një zhvillim që mund të prishë marrëveshjen informale mes forcave kryesore proevropiane për ndarjen e posteve drejtuese.
Edhe pse eurodeputetja malteze nga Partia Popullore Europiane (EPP) nuk ka konfirmuar ende zyrtarisht kandidimin e saj, mbështetja brenda grupit më të madh politik në Parlament po rritet, ndërsa shumë eurodeputetë e konsiderojnë atë si kandidaten më të fortë për presidencën.
Ky skenar ka shkaktuar shqetësim në grupin e Socialistëve dhe Demokratëve (S&D), i cili, sipas një marrëveshjeje të pashkruar mes forcave qendrore, pritej të merrte drejtimin e Parlamentit në gjysmën e dytë të legjislaturës.
“Ne nuk duhet ta pranojmë Metsolën dhe nuk do ta bëjmë. Por duket mjaft e qartë se ajo do të rizgjidhet”, deklaroi një eurodeputet socialist për Euronews, duke përmbledhur atmosferën brenda grupit.
Marrëveshja informale që mund të prishet
Presidenti i Parlamentit Europian zgjidhet çdo dy vjet e gjysmë me votim të fshehtë nga eurodeputetët. Megjithatë, tradicionalisht emri i presidentit vendoset përmes negociatave mes grupeve kryesore politike.
Që prej disa legjislaturash, Partia Popullore Europiane dhe Socialistët kanë alternuar presidencën, si pjesë e marrëveshjes më të gjerë për ndarjen e posteve më të larta të Bashkimit Europian.
Në marrëveshjen e arritur në qershor 2024, Ursula von der Leyen u konfirmua presidente e Komisionit Europian, António Costa mori drejtimin e Këshillit Europian, ndërsa Kaja Kallas u emërua Përfaqësuese e Lartë për Politikën e Jashtme.
Megjithatë, formulimi i marrëveshjes për Parlamentin Europian është mjaft i paqartë dhe nuk garanton automatikisht që presidenca t’u kalojë socialistëve.
Sipas eurodeputetëve, dokumenti parashikon vetëm një “shpërndarje të balancuar” të posteve drejtuese, duke i lënë EPP-së hapësirë për të kërkuar edhe një mandat tjetër për Metsolën.
Socialistët përballë një dileme
Rregullat e zgjedhjes favorizojnë EPP-në. Presidenti zgjidhet me shumicë absolute në njërin nga tre raundet e para të votimit. Nëse askush nuk e arrin këtë shumicë, zhvillohet një balotazh mes dy kandidatëve më të votuar.
Nëse EPP vendos të kandidojë sërish Metsolën, socialistët do të përballen me një zgjedhje të vështirë: të paraqesin një kandidat me pak gjasa për fitore ose të pranojnë rizgjedhjen e saj në këmbim të lëshimeve politike.
Sipas burimeve të Euronews, drejtuesit e delegacioneve socialiste kanë diskutuar dy skenarë.
Një pjesë propozon arritjen e një marrëveshjeje me EPP-në, duke mbështetur Metsolën në këmbim të posteve shtesë në komisionet parlamentare dhe garancive për bashkëpunim brenda shumicës proevropiane.
Një grup tjetër preferon paraqitjen e një kandidature alternative, ku është përmendur emri i eurodeputetes gjermane Katarina Barley, edhe pse shanset për fitore konsiderohen minimale.
Metsola mbetet figura më e fortë
Ndërkohë, kabineti i Roberta Metsolës nuk ka komentuar mundësinë e një kandidimi të ri, duke theksuar se çdo kandidaturë duhet të propozohet fillimisht nga grupi politik përkatës.
Metsola u rizgjodh presidente në korrik 2024 me një mbështetje të gjerë ndërpartiake dhe, nëse fiton edhe këtë herë, do të bëhet personi i parë në historinë e Parlamentit Europian që shërben tre mandate në këtë detyrë.
Shumë eurodeputetë vlerësojnë aftësinë e saj për të bashkëpunuar me grupet politike përtej EPP-së dhe për të ndërtuar konsensus.
Ajo ka fituar gjithashtu profil të lartë ndërkombëtar falë angazhimit të saj në mbështetje të Ukrainës dhe qëndrimit të ashpër ndaj Iranit. Në prill 2022, Metsola u bë liderja e parë europiane që vizitoi Kievin pas nisjes së pushtimit rus, ndërsa më vonë mbështeti sanksione më të forta ndaj regjimit iranian dhe kërkoi përfshirjen e Gardës Revolucionare Islamike në listën e organizatave terroriste të Bashkimit Europian.
Për momentin, gjithçka tregon se Partia Popullore Europiane synon të ruajë presidencën e Parlamentit Europian, ndërsa socialistët duket se kanë pak hapësirë për ta penguar këtë skenar pa rrezikuar përçarje të mëtejshme brenda shumicës proevropiane.
