Bashkimi Evropian po krijon një grup të posaçëm pune për t’u përballur me krizat e ardhshme, përfshirë një konflikt të mundshëm tregtar me Kinën, ndërsa po afrohet skadimi i marrëveshjes së përkohshme që ka lehtësuar kufizimet kineze mbi eksportin e tokave të rralla, materiale strategjike për industrinë evropiane.

Sipas tre zyrtarëve evropianë të cituar nga Financial Times, grupi do të përbëhet nga përfaqësues të departamenteve kryesore të Komisionit Evropian dhe do të ketë si mision identifikimin paraprak të rreziqeve, koordinimin e reagimeve dhe garantimin e furnizimeve në rast krizash ekonomike apo gjeopolitike.

Një nga shqetësimet kryesore të Brukselit lidhet me muajin tetor, kur Kina mund të rikthejë kufizimet ndaj eksporteve të tokave të rralla. Këto materiale janë thelbësore për prodhimin e automjeteve elektrike, baterive, çipave elektronikë, turbinave me erë dhe teknologjive të mbrojtjes.

Aktualisht, Kina kontrollon rreth 66% të prodhimit global të tokave të rralla dhe rreth 88% të kapaciteteve botërore të përpunimit të tyre, duke i dhënë Pekinit një pozicion dominues në zinxhirin global të furnizimit.

“Bëhet fjalë për të qenë më fleksibël dhe për t’u përgatitur për të përballuar çështjet që ne identifikojmë si probleme”, deklaroi një zyrtar i lartë evropian për Financial Times.

Një tjetër zyrtar bëri të ditur se grupi i ri do të kërkojë burime alternative furnizimi dhe, nëse do të jetë e nevojshme, do të përdorë fondet e Bashkimit Evropian për të garantuar vazhdimësinë e furnizimeve strategjike.

Komisioneri evropian për Tregtinë, Maroš Šefčovič, ka paralajmëruar më herët autoritetet kineze se Bashkimi Evropian mund të ndërmarrë masa nëse nuk ka progres në uljen e deficitit tregtar me Kinën, i cili sipas tij arrin në rreth 1 miliard euro në ditë.

Shqetësimet janë shtuar edhe pas episodeve të fundit që prekën industrinë evropiane të automobilëve. BE-ja është shumë e varur nga furnizuesit kinezë për gjysmëpërçuesit dhe komponentët elektronikë, ndërsa një kufizim i furnizimeve gjatë këtij viti detyroi Brukselin të lehtësonte përkohësisht disa masa ndaj një kompanie kineze, pas paralajmërimeve të industrisë për mungesa në prodhim.

Sipas burimeve, grupi i ri nuk do të fokusohet vetëm te Kina, por do të merret me të gjitha rreziqet që mund të cenojnë zinxhirët strategjikë të furnizimit. Takimi i parë i tij pritet të zhvillohet në muajin shtator.

Në përbërje të grupit do të jenë përfaqësues nga departamentet e industrisë, tregtisë, ekonomisë, shërbimeve financiare, ndihmës për zhvillim, si dhe nga njësia qendrore që raporton drejtpërdrejt te presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen.

Nisma vjen në një kohë kur Komisioni Evropian po përpiqet të kalojë nga menaxhimi i krizave drejt parashikimit të tyre. Gjatë vitit të fundit, Bashkimi Evropian është përballur me tarifat tregtare të vendosura nga presidenti amerikan Donald Trump, ndikimin e luftës me Iranin në tregjet energjetike, mungesat e plehrave kimikë që kërcënojnë prodhimin bujqësor, si dhe rritjen e sulmeve hibride të atribuuara Rusisë.

Edhe pse presidenti kinez Xi Jinping kishte rënë dakord për pezullimin njëvjeçar të kufizimeve ndaj eksporteve të disa magneteve dhe materialeve të tokave të rralla pas një marrëveshjeje me Donald Trump, kjo marrëveshje pritet të skadojë gjatë këtij viti. Ndërkohë, Kina vazhdon të zbatojë një sistem licencimi që u kërkon kompanive evropiane të japin informacion të detajuar mbi proceset e prodhimit dhe klientët e tyre.

Përveç grupit të ri të punës, Komisioni Evropian pritet të prezantojë në shtator edhe një paketë të re masash për uljen e varësisë nga furnizuesit e vetëm. Propozimet mund të përfshijnë vendosjen e një takse eksporti për skrapin e aluminit, me qëllim që më shumë lëndë e parë të riciklohet brenda Bashkimit Evropian, si dhe masa për rritjen e riciklimit të magneteve me toka të rralla.

Njëkohësisht, Brukseli po përgatit edhe një ligj të ri për diversifikimin e zinxhirëve të furnizimit, i cili do t’i detyrojë kompanitë evropiane të reduktojnë varësinë nga një furnizues i vetëm për materiale dhe lëndë të para strategjike.