Gadi Eisenkot, ish-shefi i Shtabit të Forcave të Mbrojtjes së Izraelit, po shfaqet si një nga sfidantët më seriozë të Benjamin Netanyahut për zgjedhjet parlamentare të 27 tetorit, ndërsa pakënaqësitë për luftën në Gaza dhe dështimet që çuan në sulmin e Hamasit më 7 tetor 2023 po ndryshojnë ekuilibrat e politikës izraelite.
Përplasja mes dy figurave nuk është e re. Një nga momentet që nxori qartë në pah dallimet mes tyre ndodhi në vitin 2016, kur ushtari izraelit Elor Azaria qëlloi për vdekje një palestinez të plagosur, i cili ishte neutralizuar pas një sulmi me thikë ndaj ushtarëve izraelitë në Bregun Perëndimor.
Eisenkot, në atë kohë shef i Shtabit të ushtrisë, mbështeti vendimin për ta çuar Azarian në gjyq, duke argumentuar se vrasja e një personi të neutralizuar nuk përputhej me vlerat e ushtrisë. Netanyahu, në të kundërt, kërkoi faljen e ushtarit. Azaria u shpall më pas fajtor për vrasje nga pakujdesia.
Një dekadë më vonë, përplasja mes tyre është zhvendosur nga çështjet ushtarake në betejën për drejtimin politik të Izraelit. Eisenkot drejton partinë e qendrës “Yashar!”, të themeluar vitin e kaluar, e cila ka fituar terren dhe në disa sondazhe ka kaluar edhe Likudin e Netanyahut.
Rritja e tij vjen në një moment të vështirë për kryeministrin izraelit. Sulmi i Hamasit i 7 tetorit 2023, ku u vranë rreth 1,200 persona dhe u morën peng 251 të tjerë, tronditi themelet e doktrinës së sigurisë mbi të cilën Netanyahu kishte ndërtuar një pjesë të madhe të karrierës së tij politike.
Lufta që pasoi në Gaza ka sjellë gjithashtu pasoja të mëdha njerëzore dhe politike. Sipas Ministrisë së Shëndetësisë në Gaza, të drejtuar nga Hamasi, më shumë se 73 mijë palestinezë janë vrarë. Zyrtarë ushtarakë izraelitë kanë pranuar një bilanc të përgjithshëm prej rreth 70 mijë viktimash, ndërsa ushtria izraelite pretendon se mbi 22 mijë prej tyre ishin militantë.
Krahas kostos së luftës, Izraeli është përballur edhe me tensione në rritje me partnerët ndërkombëtarë. Kritikat nga disa vende evropiane janë ashpërsuar, ndërsa raportet me Bashkimin Evropian kanë kaluar periudha të forta përplasjesh. Edhe marrëdhëniet me Uashingtonin kanë njohur momente tensioni, pavarësisht bashkëpunimit të ngushtë mes dy vendeve.
Në këtë klimë, Netanyahu po përpiqet të godasë Eisenkot pikërisht në fushën ku ish-gjenerali konsiderohet më i fortë: sigurinë.
“Eisenkot donte të dorëzohej. Netanyahu lufton”, thuhet në një prej videove të fushatës së Likudit.
Eisenkot i është përgjigjur duke e lidhur drejtpërdrejt përgjegjësinë politike të Netanyahut me 7 tetorin.
“Fushata kundër meje ka filluar. Ai u thotë gjithmonë qytetarëve se vetëm Netanyahu mund të garantojë sigurinë. Ne e pamë si funksionoi kjo më 7 tetor”, deklaroi ai.
Një nga premtimet kryesore të Eisenkot është krijimi i një komisioni shtetëror hetimor për të përcaktuar përgjegjësitë e ushtrisë, inteligjencës dhe udhëheqjes politike për dështimet që paraprinë sulmin e Hamasit.
“Nëse nuk krijohet një komision hetimor, kjo do të rëndojë mbi shoqërinë izraelite si një mallkim”, është shprehur ai.
Ndryshe nga Netanyahu, i njohur për retorikën e fortë dhe aftësinë e tij si komunikues, Eisenkot ka ndërtuar një profil më të qetë. Mbështetësit e konsiderojnë një figurë me integritet dhe përvojë të jashtëzakonshme në çështjet e sigurisë, ndërsa kundërshtarët e akuzojnë se është tepër i moderuar në raport me Hamasin.
Ish-këshilltari i Netanyahut, Shai Bazak, argumenton se pikërisht ky profil mund ta ndihmojë Eisenkot të depërtojë edhe në elektoratin tradicional të së djathtës.
“Ka momente në histori kur njerëzit zgjedhin një drejtues më pak karizmatik, sepse duan qetësi. Eisenkot nuk është ekstrem dhe kjo e ndihmon të fitojë besimin edhe të votuesve tradicionalë të së djathtës”, është shprehur ai.
Eisenkot vjen nga një familje hebreje me origjinë marokene dhe është rritur në Eilat. Karrierën ushtarake e nisi si ushtar në Brigadën Golani dhe arriti deri në postin e shefit të Shtabit të Forcave të Mbrojtjes së Izraelit. Ironikisht, në këtë detyrë ai u emërua gjatë qeverisjes së vetë Netanyahut.
Por historia që ka ndikuar më fort në perceptimin publik për Eisenkot lidhet me humbjet e tij personale gjatë luftës. Më 7 dhjetor 2023, djali i tij 25-vjeçar, Gal Meir Eisenkot, u vra gjatë një operacioni ushtarak në Gaza. Edhe dy nipër të tij humbën jetën gjatë luftës.
Eisenkot nuk e ka vendosur tragjedinë familjare në qendër të fushatës së tij, por ajo ka ndikuar në mënyrën se si një pjesë e shoqërisë izraelite e percepton ish-gjeneralin.
Në të njëjtën kohë, ai kundërshton pretendimet se do të kishte zgjedhur thjesht ndërprerjen e luftës në Gaza. Sipas Eisenkot, Izraeli mund të kishte arritur një marrëveshje për lirimin e pengjeve dhe më pas të rifillonte operacionet kundër Hamasit.
Megjithatë, përvoja ushtarake nuk garanton sukses politik. Izraeli ka parë disa ish-shefa të ushtrisë të hyjnë në politikë, por vetëm pak prej tyre kanë arritur në majën e pushtetit. Ehud Barak u bë kryeministër, ndërsa Benny Gantz u shfaq për një periudhë si rivali kryesor i Netanyahut, përpara se mbështetja ndaj tij të binte.
Për Eisenkot, sfida do të jetë pikërisht shndërrimi i reputacionit të krijuar në ushtri në një shumicë politike të aftë për t’i dhënë fund epokës së gjatë të Netanyahut.
Me afrimin e zgjedhjeve të 27 tetorit, beteja mes tyre po merr kështu formën e një përplasjeje mes dy vizioneve për Izraelin pas 7 tetorit: Netanyahu kërkon të bindë elektoratin se vetëm ai mund të garantojë sigurinë e vendit, ndërsa Eisenkot po ndërton fushatën mbi argumentin se pikërisht dështimi i 7 tetorit dëshmon nevojën për një drejtim të ri.
