Një koalicion prej 25 shtetesh amerikane të drejtuara nga demokratët ka ngritur një padi kundër administratës së presidentit Donald Trump, duke kërkuar bllokimin e raundit më të fundit të tarifave doganore të vendosura mbi importet nga dhjetëra vende të botës.
Padia është depozituar në Gjykatën Amerikane për Tregtinë Ndërkombëtare (U.S. Court of International Trade) dhe përbën sfidën më të re ligjore ndaj politikës tregtare të Shtëpisë së Bardhë. Sipas paditësve, administrata ka tejkaluar kompetencat e saj ligjore duke përdorur Nenin 301 të Aktit të Tregtisë të vitit 1974 (Section 301 of the Trade Act) për të vendosur tarifa të reja ndaj vendeve që akuzohen për përdorimin e punës së detyruar.
Çfarë kundërshtojnë shtetet?
Shtetet paditëse nuk kundërshtojnë luftën kundër punës së detyruar, por argumentojnë se administrata Trump po e përdor këtë çështje si justifikim për të vazhduar një politikë tarifash që, sipas tyre, është e paligjshme.
“Në çdo formë, ne kundërshtojmë punën e detyruar dhe mbështesim mbrojtjen e punëtorëve në mbarë botën. Por administrata nuk mund ta përdorë punën e detyruar si pretekst për të vazhduar skemën e saj të paligjshme të tarifave”, thuhet në padinë e paraqitur nga shtetet.
Padia sfidon tarifat prej 10% dhe 12.5%, të cilat hynë në fuqi muajin e kaluar dhe prekin mallrat që importohen nga 60 ekonomi, përfshirë Kinën dhe Bashkimin Evropian.
Reagimi i Kalifornisë
Prokurori i Përgjithshëm i Kalifornisë, Rob Bonta, një nga drejtuesit e padisë, akuzoi presidentin Trump se po shkel ligjin për të zbatuar politikat e tij ekonomike.
“Presidenti Trump është aq i vendosur të rrisë koston e jetesës për amerikanët, sa është i gatshëm të shkelë ligj pas ligji për ta bërë këtë,” deklaroi Bonta.
Ai theksoi se tarifat përkthehen drejtpërdrejt në kosto më të larta për konsumatorët.
“Tarifat janë taksa. Populli amerikan nuk duhet të mbajë barrën financiare të politikave ekonomike të dështuara dhe të paligjshme të presidentit, pavarësisht dëshirës së tij,” shtoi ai.
Një tjetër përplasje në gjykata
Kjo është përpjekja e tretë e administratës Trump për të rindërtuar regjimin e saj global të tarifave, pasi dy tentativa të mëparshme janë rrëzuar nga gjykatat.
Në shkurt, Gjykata Supreme hodhi poshtë tarifat që Trump kishte vendosur duke u mbështetur në International Emergency Economic Powers Act (IEEPA) të vitit 1977.
Më pas, në maj, Gjykata për Tregtinë Ndërkombëtare vendosi se edhe tarifat e vendosura sipas Section 122 ishin të paligjshme.
Megjithëse ai vendim u pezullua përkohësisht gjatë procesit të apelimit, tarifat përkatëse skaduan muajin e kaluar.
Mbrojtja e Shtëpisë së Bardhë
Administrata Trump këmbëngul se veprimet e saj janë plotësisht të ligjshme.
Zëdhënësi i Shtëpisë së Bardhë, Kush Desai, deklaroi se qeveria po përdor kompetencat që i njeh ligji për të luftuar praktikat tregtare që dëmtojnë ekonominë amerikane.
“Shtetet e huaja që nuk ndalojnë dhe nuk zbatojnë ndalimin e importeve të prodhuara me punë të detyruar dëmtojnë tregtinë amerikane dhe punëtorët amerikanë. Kjo duhet të adresohet,” tha ai.
Sipas administratës, tarifat e bazuara në Section 301 kanë rezultuar një instrument ligjor i qëndrueshëm që prej mandatit të parë të Donald Trump dhe vazhdojnë të jenë të tilla edhe sot.
Çfarë pretendon padia?
Përveç kundërshtimit të bazës ligjore të tarifave, padia akuzon administratën se nuk ka respektuar procedurat e kërkuara nga ligji.
Sipas shteteve paditëse:
- nuk janë zhvilluar konsultime të veçanta me secilin vend të prekur;
- nuk është shpjeguar pse vende me politika shumë të ndryshme lidhur me punën e detyruar janë goditur pothuajse me të njëjtat tarifa;
- administrata nuk ka argumentuar në mënyrë bindëse se si secili prej këtyre vendeve dëmton tregtinë amerikane.
Edhe bizneset kanë paditur administratën
Padia e shteteve vjen vetëm pak ditë pasi dy grupe biznesesh amerikane nisën procese të ngjashme gjyqësore.
Një prej tyre udhëhiqet nga Burlap & Barrel, një importues erëzash nga Nju Jorku.
Padia tjetër është iniciuar nga kompania Learning Resources, prodhuese materialesh edukative, e cila kishte qenë edhe paditësja kryesore në çështjen që çoi Gjykatën Supreme të rrëzonte tarifat e mëparshme të Trump.
Çështja ligjore
Në qendër të debatit ndodhet interpretimi i Section 301, një dispozitë që i jep presidentit të SHBA-së mundësinë të vendosë tarifa kundër praktikave të padrejta tregtare të vendeve të tjera.
Ky mekanizëm konsiderohet shumë më i fortë juridikisht sesa instrumentet e tjera të përdorura më parë nga administrata Trump.
Pikërisht mbi bazën e Section 301 janë ende në fuqi tarifat ndaj Kinës të vendosura gjatë mandatit të parë të Trump, të cilat kanë mbijetuar për më shumë se shtatë vjet.
Megjithatë, ligji kërkon që Përfaqësuesi Amerikan për Tregtinë (USTR) të identifikojë qartë politikat apo praktikat specifike të vendeve të huaja që dëmtojnë tregtinë amerikane.
Ekspertët: Rasti është më kompleks
Avokati Matthew Seligman, themelues i Grayhawk Law dhe përfaqësues i importuesve që kërkojnë rimbursimin e tarifave, vlerëson se padia e shteteve ka argumente të forta, por do të përballet me një proces më të vështirë se rastet e mëparshme.
Ai shpjegon se gjykata do të duhet të vendosë nëse administrata po përdor realisht luftën kundër punës së detyruar si objektiv legjitim apo vetëm si justifikim për politika tarifore.
“Sfida kryesore do të jetë të përcaktohet se deri në çfarë mase gjykatat do t’i japin administratës hapësirë veprimi për argumentet e saj mbi politikën e jashtme dhe tregtinë,” tha Seligman.
Sipas tij, gjykatat amerikane zakonisht tregojnë respekt të madh ndaj vendimeve të ekzekutivit në çështjet ndërkombëtare, por ky rast mund të përcaktojë kufijtë e kësaj lirie veprimi dhe të krijojë një precedent të rëndësishëm për kompetencat presidenciale në fushën e tregtisë ndërkombëtare.
