Marine Le Pen po përballet me një prej sfidave kryesore të fushatës së saj për zgjedhjet presidenciale në Francë: si të zgjerojë mbështetjen përtej elektoratit tradicional të së djathtës ekstreme, pa hequr dorë nga premtimet ekonomike dhe sociale që mobilizojnë bazën e saj.
Në debatin e parë përpara zgjedhjeve presidenciale të pranverës së ardhshme, kandidatja e Tubimit Kombëtar premtoi një paketë ambicioze shkurtimesh të shpenzimeve, me të cilën synon të vendosë nën kontroll deficitin buxhetor të Francës.
Por në të njëjtën kohë, Le Pen konfirmoi se nuk do të heqë dorë nga premtimi për të zhbërë një pjesë të reformës së pensioneve të Presidentit Emmanuel Macron dhe për t’u dhënë punonjësve mundësinë të dalin në pension në moshën 62-vjeçare.
“Që tani i dëgjoj se çfarë do të thonë njerëzit: ‘Është një deficit shtesë’. Është një zgjedhje që duhet ta bëjmë si shoqëri. Dhe unë i qëndroj asaj”, deklaroi Le Pen gjatë aktivitetit të organizuar nga Medef, organizata kryesore e biznesit në Francë.
Qëndrimi nxjerr në pah dilemën politike të kandidates. Ruajtja e premtimeve për pensionet mund ta ndihmojë të konsolidojë elektoratin tradicional të Tubimit Kombëtar, por njëkohësisht mund ta bëjë më të vështirë tërheqjen e votuesve të moderuar, konservatorëve tradicionalë dhe drejtuesve të biznesit, mbështetja e të cilëve mund të jetë vendimtare në balotazh.
Situata e financave publike franceze e bën këtë debat edhe më të rëndësishëm. Borxhi publik ka arritur në 117.5% të Prodhimit të Brendshëm Bruto, ndërsa deficiti vazhdon të jetë ndjeshëm mbi kufijtë e BE-së dhe kostot e huamarrjes janë rritur.
Le Pen deklaroi se mbështet vendosjen e një “rregulli të artë” që do ta mbante deficitin buxhetor nën 3% të PBB-së, të ngjashëm me mekanizmin gjerman për kufizimin e borxhit.
Ajo premtoi gjithashtu se së shpejti do të paraqesë një plan për reduktimin me rreth 125 miliardë euro të shpenzimeve publike. Shkurtimet do të përfshinin, sipas saj, shpenzime të lidhura me migracionin, agjenci publike që i konsideron “të panevojshme” dhe kontributin financiar të Francës në Bashkimin Europian.
Programi i detajuar ekonomik pritet të prezantohet gjatë vjeshtës. Deputeti i Tubimit Kombëtar, Jean-Philippe Tanguy, tha për POLITICO se kursimet prej 125 miliardë eurosh synohen të realizohen në “më pak se pesë vjet”.
Megjithatë, Le Pen nuk ka shpjeguar ende në detaje se si do të realizohen këto shkurtime dhe kundërshtarët politikë kanë nisur të vënë në dyshim llogaritjet e saj.
“Marine Le Pen do ta rrënojë Francën”, deklaroi kandidati konservator i Les Républicains, Bruno Retailleau, pas debatit të organizuar nga Medef.
Përplasjet mbi drejtimin ekonomik janë shfaqur edhe brenda kampit të Le Pen. Në të njëjtën kohë që ajo prezantonte prioritetet e saj ekonomike, u bë publik largimi nga fushata i François Durvye, një prej këshilltarëve të saj kryesorë ekonomikë dhe mbështetës i një politike më të fortë të disiplinës fiskale.
Durvye e kishte këshilluar në mënyrë joformale Le Pen për rreth pesë vjet dhe konsiderohej një prej figurave që kishte ndihmuar Tubimin Kombëtar të ndërtonte ura me botën e biznesit. Ish-menaxheri i fondeve kishte kërkuar politika më liberale ekonomikisht dhe kontroll më të fortë të financave publike, një qasje që binte ndesh me pozicionet më populiste të krahut tradicional të partisë.
Ai kishte qenë gjithashtu këshilltar i posaçëm i presidentit të Tubimit Kombëtar, Jordan Bardella. Ky i fundit kishte punuar për ta zhvendosur partinë drejt qendrës në disa çështje ekonomike, përfshirë një zbutje të premtimit të Le Pen për moshën e pensionit.
Durvye nuk dha hollësi mbi rrethanat e largimit, por bëri të qartë se nuk e shihte më veten në pozicionin për të mbrojtur qëndrimet e fundit të partisë përpara kontakteve të tij në botën e biznesit.
“Ajo që u arrit për të shembur barrierat me përfaqësuesit e biznesit ishte mjaft e rëndësishme”, tha ai për POLITICO, duke shtuar se kishte përdorur “lirinë për t’u larguar”. Le Pen, nga ana tjetër, deklaroi në televizionin francez se largimi kishte qenë “dëshira” e saj.
Ekonomia pritet të jetë një prej temave vendimtare të zgjedhjeve, veçanërisht në një moment kur Franca është mes vendeve më të prekura nga rritja globale e kostove të huamarrjes dhe financat e saj po ndiqen nga afër nga agjencitë e vlerësimit.
Le Pen hyn në garë si favorite. Sondazhet e vendosin atë në vendin e parë me rreth 35% të votave në raundin e parë dhe në një pozicion të fortë përballë rivalëve edhe në balotazh.
Besueshmëria e saj në ekonomi është përmirësuar ndjeshëm krahasuar me vitin 2017, kur Emmanuel Macron e vuri nën presion gjatë debatit presidencial për premtimin e saj të atëhershëm për nxjerrjen e Francës nga eurozona, një politikë nga e cila Le Pen është tërhequr prej kohësh.
Një sondazh i Odoxa tregoi se 36% e të anketuarve i besojnë Le Pen për zbatimin e një politike të shëndoshë ekonomike nëse zgjidhet Presidente, rezultati më i lartë mes kandidatëve të testuar.
Megjithatë, kjo mbështetje vjen kryesisht nga votuesit e Tubimit Kombëtar, ndërsa elektorati i qendrës vazhdon të jetë më skeptik. Ish-kryeministri Édouard Philippe, një prej rivalëve kryesorë të Le Pen në qendër, gëzon një bazë më të gjerë besimi për çështjet ekonomike.
Sipas ekspertëve të sondazheve, votuesit e orientuar drejt biznesit vazhdojnë të kenë dyshime nëse Tubimi Kombëtar është i aftë të menaxhojë problemet ekonomike të Francës. Jordan Bardella dhe aleatët e tij kishin bërë përpjekje të dukshme për të afruar votuesit ekonomikisht liberalë, ndërsa rikthimi i Le Pen si kandidate presidenciale mund ta komplikojë këtë strategji.
Le Pen ka ndërtuar prej vitesh një profil më kritik ndaj elitave ekonomike globale dhe institucioneve si Forumi Ekonomik Botëror në Davos, duke u pozicionuar në mbrojtje të shtresave që thotë se janë dëmtuar nga globalizimi dhe rënia industriale.
Pikërisht për këtë arsye, prezantimi i programit të saj të plotë ekonomik pritet të jetë një test i rëndësishëm për fushatën. Le Pen duhet të tregojë nëse mund të pajtojë premtimet sociale ndaj elektoratit të saj tradicional me disiplinën fiskale që kërkojnë votuesit e moderuar dhe bota e biznesit, pa humbur mbështetjen e asnjërës palë.
