Alternativa për Gjermaninë (AfD) synon një rezultat historik në zgjedhjet e së dielës në Saksoni-Anhalt, ku kandidati i saj kryesor, Ulrich Siegmund, është në garë për t’u bërë politikani i parë i së djathtës ekstreme që drejton një land gjerman që prej vitit 1945.
Gjatë një tubimi elektoral në Naumburg, Siegmund foli për një “zgjim” të ri në Gjermaninë Lindore, duke e vendosur identitetin e rajonit në qendër të fushatës së tij. Mesazhi ka gjetur mbështetje te një pjesë e elektoratit që vazhdon ta shohë bashkimin e Gjermanisë dhe zhvillimet e dekadave të fundit me pakënaqësi.
Fushata e AfD-së po ndërthur këtë identitet lindor me kritikat ndaj politikës së Berlinit për Ukrainën dhe marrëdhëniet me Rusinë. Siegmund ka kundërshtuar mbështetjen për Ukrainën, të cilën e ka cilësuar si “të korruptuar”, ndërsa ka kërkuar rikthimin te furnizimet me naftë dhe gaz nga Rusia.
Megjithëse Republika Demokratike Gjermane u shpërbë zyrtarisht në vitin 1990, dallimet ekonomike, sociale dhe politike mes lindjes dhe perëndimit vazhdojnë të ndikojnë në politikën gjermane. AfD po përpiqet të kapitalizojë mbi këtë pakënaqësi, duke përdorur madje edhe sloganin “Wir sind das Volk” – “Ne jemi populli” – të protestave të vitit 1989 kundër regjimit komunist.
Sipas analizës së POLITICO, një fitore e AfD-së në Saksoni-Anhalt do të ngrinte pikëpyetje të mëdha mbi mënyrën se si qeveritë e njëpasnjëshme gjermane menaxhuan tranzicionin pas ribashkimit dhe mbi arsyet pse një pjesë e konsiderueshme e elektoratit lindor është zhvendosur drejt së djathtës ekstreme.
Një prej faktorëve kryesorë mbetet ekonomia. Instituti Halle për Kërkime Ekonomike vlerëson se ritmi fillestar i afrimit ekonomik mes lindjes dhe perëndimit pas viteve 1990 u ngadalësua ndjeshëm. Produktiviteti më i ulët, largimi i fuqisë punëtore të kualifikuar dhe numri i kufizuar i bizneseve të reja vazhdojnë të rëndojnë mbi ekonominë e Gjermanisë Lindore.
Një tjetër pikë kthese ishte politika e ish-kancelares Angela Merkel ndaj emigracionit. Vendimi për të pranuar një numër të madh azilkërkuesish nga Siria dhe Afrika e Veriut në vitet 2015 dhe 2016 shkaktoi reagim veçanërisht të fortë në lindje dhe u shoqërua me rritjen e mbështetjes për AfD-në.
Pandemia e Covid-19 thelloi më tej ndarjet, ndërsa në rajon u shfaqën edhe qëndrime më pozitive ndaj Rusisë dhe mosbesim më i madh ndaj institucioneve dhe modelit politik perëndimor.
Sociologu Detlef Pollack e përshkruan këtë fenomen si një “mitologji viktimizimi”, ku një pjesë e qytetarëve të lindjes besojnë se Gjermania e ribashkuar nuk u ka dhënë atë që u takonte. Sipas të dhënave të cituara në analizë, rreth tre të katërtat e votuesve të prirur drejt AfD-së ndajnë një perceptim të tillë.
Edhe kancelari Friedrich Merz është përpjekur të frenojë rritjen e AfD-së. Gjatë një vizite në mbështetje të kandidatit të partisë së tij, Sven Schulze, Merz kritikoi politikanët që, sipas tij, “ushqehen me zemërimin” e qytetarëve.
Ai ka paralajmëruar gjithashtu se një qeveri e së djathtës ekstreme në Saksoni-Anhalt mund të largojë investitorët e huaj dhe t’i krijojë landit probleme të konsiderueshme ekonomike.
Saksoni-Anhalt ka pak më shumë se dy milionë banorë, por rezultati i zgjedhjeve të së dielës pritet të ketë një peshë politike shumë më të madhe se përmasat e landit. Një fitore e AfD-së do të shënonte një precedent në Gjermaninë e pasluftës dhe do të ushtronte presion të ri mbi partitë tradicionale.
Siegmund, ndërkohë, ka paralajmëruar se edhe nëse AfD nuk arrin shumicën absolute, partia do të vazhdojë përpjekjet për të marrë pushtetin.
“Edhe nëse nuk arrijmë atje, ne nuk do të largohemi”, deklaroi ai.
Zgjedhjet e së dielës shihen kështu jo vetëm si një provë për AfD-në, por edhe për establishmentin politik gjerman dhe aftësinë e tij për t’iu përgjigjur pakënaqësisë së thellë politike dhe ekonomike që vazhdon të karakterizojë pjesë të Gjermanisë Lindore.
