Alternativa për Gjermaninë (AfD) është drejt rezultatit më të madh elektoral që nga themelimi i saj, me parashikimet që e nxjerrin fituese bindëse të zgjedhjeve në landin lindor të Saksoni-Anhaltit me më shumë se 44% të votave.
Sipas një projeksioni të televizionit ARD, AfD pritet të sigurojë 44.4% të votave, ndërsa CDU-ja e kancelarit Friedrich Merz renditet shumë pas, me 18.5%. Për kristiandemokratët rezultati përfaqëson një rënie të fortë krahasuar me zgjedhjet e vitit 2021, kur kishin marrë 37.1%.
Zgjedhjet në landin me rreth 2.1 milionë banorë shiheshin si një test i rëndësishëm për AfD-në, e cila synon të tregojë se është e aftë jo vetëm të fitojë zgjedhje, por edhe të marrë përgjegjësinë e qeverisjes.
Bashkëkryetarja kombëtare e AfD-së, Alice Weidel, e cilësoi rezultatin “historik”, duke deklaruar se partia kishte marrë “një mandat shumë të qartë për të qeverisur”.
Megjithatë, përbërja përfundimtare e parlamentit rajonal mbetet vendimtare. Nëse rezultatet përfundimtare konfirmojnë projeksionet, AfD mund të mbetet shumë pranë, por pa arritur shumicën e nevojshme për të qeverisur e vetme.
Vëmendja është përqendruar për këtë arsye te Aleanca Sahra Wagenknecht (BSW), e cila ndodhet pranë pragut prej 5% të nevojshëm për të hyrë në parlamentin e Saksoni-Anhaltit. BSW ka sinjalizuar gatishmëri për të bashkëpunuar me AfD-në, çka mund të rezultojë vendimtare për formimin e qeverisë së ardhshme.
Weidel deklaroi se AfD e ka “gjithmonë dorën e shtrirë” ndaj partnerëve të mundshëm të koalicionit.
Kandidati kryesor i AfD-së në Saksoni-Anhalt, Ulrich Siegmund, u tregua më i kujdesshëm kur u pyet nëse rezultati do t’i mundësonte të bëhej kryeministër i landit.
“Nuk mund t’i përgjigjemi kësaj pyetjeje tani. Por kemi arritur pikërisht atë që synonim. Kemi bërë histori në këtë land”, deklaroi Siegmund.
Ai e interpretoi rezultatin edhe si një mesazh të drejtpërdrejtë për kancelarin Friedrich Merz.
“Sigurisht që është edhe një mesazh drejtuar Berlinit. Për ne, Friedrich Merz ishte fytyra e kësaj fushate. Çdo ditë me këtë njeri në kancelari është një ditë më shumë seç duhet. Kështu e shohin edhe njerëzit në Saksoni-Anhalt”, tha Siegmund.
Rezultati përbën një goditje të rëndë për CDU-në, e cila ka qeverisur Saksoni-Anhaltin gjatë 24 viteve të fundit. Sekretarja e Përgjithshme e CDU-së, Franziska Hoppermann, e përshkroi rezultatin si “shumë të vështirë” dhe një “humbje të përgjithshme” për kristiandemokratët.
Edhe kryeministri aktual i landit, Sven Schulze, pranoi përmasat e disfatës.
“Fituesja e zgjedhjeve, AfD, është tani forca më e madhe në parlamentin e Saksoni-Anhaltit dhe ne në CDU do të duhet të përballemi me këtë rezultat”, deklaroi ai.
Rezultati merr rëndësi të veçantë edhe për faktin se dega e AfD-së në Saksoni-Anhalt është klasifikuar nga shërbimi rajonal i inteligjencës si organizatë ekstremiste e krahut të djathtë. Megjithatë, më shumë se katër në dhjetë votues kanë zgjedhur partinë, duke reflektuar edhe nivelin e lartë të pakënaqësisë ndaj partive tradicionale dhe institucioneve.
Gjatë fushatës, AfD premtoi politika më të ashpra ndaj emigracionit, përfshirë një “ofensivë riemigrimi”, si dhe marrëdhënie më të afërta me Moskën. Mes propozimeve të tjera ishin rikthimi i programeve të shkëmbimit shkollor me Rusinë, heqja e flamujve të ylberit nga shkollat dhe një bonus prej 2 mijë eurosh për dy fëmijët e parë dhe 4 mijë euro për çdo fëmijë tjetër.
Megjithatë, sondazhet pas votimit tregojnë se rezultati i AfD-së lidhet në një masë të madhe me pakënaqësinë ndaj partive tradicionale dhe qeverisjes së Merz. Vetëm 9% e votuesve në Saksoni-Anhalt deklaruan se miratonin punën e kancelarit, sipas një exit poll-i të ARD-së.
Ekonomia ishte gjithashtu një faktor i rëndësishëm. Saksoni-Anhalt ka të ardhurat mesatare neto më të ulëta ndër landet gjermane, ndërsa shqetësimet për dobësimin e industrisë dhe rritjen e kostove të energjisë kanë ndikuar te votuesit. Rreth 70% e të anketuarve thanë se shqetësohen seriozisht se rritja e çmimeve mund t’ua vështirësojë pagesën e faturave, ndërsa 58% druhen se nuk do të mund të ruajnë standardin aktual të jetesës.
Fitorja e parashikuar në Saksoni-Anhalt tejkalon rezultatin e mëparshëm më të mirë të AfD-së, 32.8% në Turingi në vitin 2024. Partia po kryeson gjithashtu në sondazhet në Mecklenburg-Pomeraninë Perëndimore, ku zgjedhjet zhvillohen më 20 shtator, ndërsa në Berlin mbështetja për të llogaritet rreth 18%.
Rezultati në Saksoni-Anhalt pritet të ketë pasoja përtej politikës rajonale, duke shtuar presionin ndaj Merz dhe CDU-së dhe duke ngritur pyetjen nëse AfD, pas rritjes së vazhdueshme elektorale, do të arrijë për herë të parë të marrë edhe drejtimin e një qeverie rajonale.
