Liberal Demokratët në Britaninë e Madhe po shohin gjithnjë e më seriozisht mundësinë e rikthimit në qeverisje, ndërsa një think tank i ri po përgatitet t’i ndihmojë me politika që mund të zbatohen në rast se partia bëhet pjesë e një mazhorance pas zgjedhjeve të ardhshme.
Britain Project, një organizatë e sapokrijuar që synon të prodhojë politika me orientim liberal, do të prezantohet zyrtarisht më 21 shtator gjatë konferencës së Liberal Demokratëve në Brighton.
Think tank-u nuk është zyrtarisht i lidhur me partinë e drejtuar nga Ed Davey. Megjithatë, të paktën 50 nga 71 deputetët liberal-demokratë morën pjesë në korrik në një prezantim mbi punën e organizatës, ndërsa shumë prej tyre shprehën interes për t’u përfshirë.
Drejtori i politikave të Britain Project, Tim Leunig, i cili së fundmi u bë anëtar liberal-demokrat i Dhomës së Lordëve, tha se organizata synon ta ndihmojë partinë, por edhe ta përballë atë me pyetjet e vështira që do të lindnin nëse do të hynte në qeveri.
“Ne jemi këtu për t’i ndihmuar. Por jemi gjithashtu këtu për t’u bërë pyetje të vështira, sepse kush e di? Një ditë ata mund të jenë ministra dhe atëherë administrata publike do t’u bëjë pyetje të vështira”, deklaroi Leunig.
Në publik, Liberal Demokratët vazhdojnë të shmangin diskutimet për një marrëveshje të ardhshme me Partinë Laburiste të kryeministrit Andy Burnham. Megjithatë, privatisht, disa deputetë pranojnë se sondazhet e bëjnë kombinimin e mandateve të dy partive një rrugë të mundshme drejt krijimit të shumicës parlamentare pas zgjedhjeve.
Luke Tryl, drejtor ekzekutiv i think tank-ut More in Common, vlerëson se përplasja gjithnjë e më e ashpër në të djathtën britanike po e bën më pak të mundshme një marrëveshje mes Konservatorëve dhe Reform UK të Nigel Farage.
Sipas tij, forcimi i Burnham dhe konsolidimi i votës së së majtës progresiste e bëjnë më realist skenarin e një marrëveshjeje mes Liberal Demokratëve dhe Laburistëve.
“Nëse Liberal Demokratët tregojnë qëndrueshmërinë e tyre tradicionale dhe epërsia e Burnham mbetet e ngushtë, perspektiva që ata të mbajnë balancën e pushtetit, dhe pothuajse me siguri të zgjedhin të favorizojnë laburistët, bëhet shumë reale”, tha Tryl.
Megjithatë, ideja e një koalicioni vazhdon të jetë politikisht e ndjeshme për Liberal Demokratët. Partia pësoi një humbje të rëndë në zgjedhjet e vitit 2015, duke mbetur me vetëm tetë deputetë pas pesë vitesh qeverisjeje në koalicion me Konservatorët.
Rimëkëmbja ka qenë graduale dhe shumica dërrmuese e deputetëve aktualë të partisë janë zgjedhur për herë të parë vetëm dy vjet më parë. Kjo do të thotë se grupit parlamentar i mungon përvoja e gjatë në qeverisje dhe në hartimin e politikave.
Pikërisht këtu synon të ndërhyjë Britain Project. Leunig, i cili ka punuar për më shumë se një dekadë në administratën publike dhe ka qenë këshilltar qeveritar në disa departamente, tha se organizata dëshiron të prodhojë “ide të mira që mund t’i jepen administratës publike për t’i zbatuar”.
Sipas tij, një tjetër objektiv është që politikanët të kuptojnë paraprakisht se çfarë nënkuptojnë zgjedhjet dhe kompromiset e vështira kur një parti kalon nga opozita në qeverisje.
Leunig përmendi edhe përvojën e qeverisë së Keir Starmer, e cila u rrëzua pas dy vitesh në pushtet, duke argumentuar se administrata e tij u gjend e papërgatitur për disa nga sfidat me të cilat u përball pas hyrjes në Downing Street.
Britain Project do të publikojë rregullisht dokumente politikash, duke u përqendruar veçanërisht te rritja ekonomike dhe shërbimet publike. Kostoja e jetesës do të jetë një prej prioriteteve kryesore.
Një person i përfshirë në organizatë tha për POLITICO se qëllimi nuk është të trajtohet çdo çështje politike, por të përqendrohet puna te problemet më të rëndësishme me të cilat përballet aktualisht Britania.
Think tank-u kërkon të promovojë idenë se një ekonomi dinamike është e domosdoshme për të financuar drejtësinë sociale, duke kombinuar një qasje ndërkombëtare me atë që e përshkruan si forcim të besimit kombëtar.
Organizata synon të bashkëpunojë me ekspertë që kanë përvojë të thellë në fushat e tyre dhe t’i mbështesë ata me kërkime shtesë, në mënyrë që propozimet përfundimtare të jenë jo vetëm tërheqëse për publikun, por edhe të realizueshme në praktikë.
Leunig tha se dëshiron që Britain Project të prodhojë ide që nxisin debat dhe jo thjesht të përsërisë propozimet ekzistuese. Ai kujtoi se, kur shërbente si këshilltar ekonomik i ish-kancelarit Rishi Sunak gjatë pandemisë së Covid-19, kishte propozuar skemën e mbështetjes së pagave për të parandaluar papunësinë masive.
Britain Project financohet nga donatorë individualë, emrat e të cilëve nuk janë bërë publikë. Për të ulur kostot, organizata nuk do të ketë një zyrë fizike dhe do të funksionojë si organizatë bamirëse, me një bord këshillimor dhe një bord drejtues.
Edhe pse lidhjet me Liberal Demokratët do të jenë të dukshme, drejtuesit këmbëngulin se organizata nuk do të kufizohet vetëm te anëtarët apo mbështetësit e partisë dhe synon të bashkëpunojë me një spektër më të gjerë ekspertësh.
Nisma është mirëpritur nga disa parlamentarë liberal-demokratë, të cilët e shohin atë si një mënyrë për t’i çuar politikat nga faza e deklaratave publike në atë të propozimeve të gatshme për t’u zbatuar.
Megjithatë, brenda partisë ka edhe shqetësime. Disa deputetë druhen se përgatitjet e hapura për një rol të mundshëm në qeveri mund të krijojnë përshtypjen se Liberal Demokratët kanë vendosur tashmë të mbështesin një qeveri laburiste.
Një deputet liberal-demokrat paralajmëroi se një perceptim i tillë mund ta dëmtojë partinë mes votuesve konservatorë që ajo synon të tërheqë, veçanërisht nëse këta votues besojnë se një votë për Liberal Demokratët do të ndihmonte në mbajtjen e Laburistëve në pushtet.
Për drejtuesit e Britain Project, megjithatë, objektivi është më i gjerë se një koalicion i mundshëm. Leunig tha se dëshiron që organizata të sjellë ide të reja që mund të adoptohen edhe nga parti të tjera.
“Vetëm sepse je një parti e qendrës, çfarëdo që të thotë kjo, nuk do të thotë se duhet të përfaqësosh një konsensus pa përmbajtje”, përfundoi ai.
