Një linjë e re furnizimi për pajisje dhe materiale ushtarake nga Rusia drejt Iranit po funksionon përmes Detit Kaspik, sipas një dokumenti të një qeverie evropiane të cituar nga NBC News.
Sipas dokumentit, përmbajtja e të cilit është konfirmuar nga një zyrtar perëndimor, Moska po dërgon në Iran eksplozivë, komponentë për dronë dhe municione, në një kohë kur Teherani po përpiqet të rindërtojë kapacitetet ushtarake të dëmtuara gjatë konfliktit me Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin.
Mes materialeve që raportohet se po transportohen është edhe trinitrotolueni, i njohur si TNT, një eksploziv me përdorime të ndryshme ushtarake.
Megjithatë, përmasat e transferimeve dhe niveli aktual i rindërtimit të arsenalit iranian mbeten të paqarta. Agjencitë perëndimore të inteligjencës nuk kanë publikuar vlerësime të hollësishme për sasinë e materialeve të transportuara.
Deti Kaspik, korridori strategjik mes Rusisë dhe Iranit
Një nga elementët më të rëndësishëm të operacionit është pikërisht rruga e zgjedhur për transportin.
Deti Kaspik kufizohet vetëm nga Rusia, Irani, Kazakistani, Turkmenistani dhe Azerbajxhani. Kuadri ligjor që rregullon statusin e tij kufizon praninë ushtarake të vendeve që nuk kanë dalje në Kaspik, duke reduktuar mundësitë e SHBA-së dhe vendeve të tjera perëndimore për të ndërhyrë drejtpërdrejt në këtë hapësirë.
Në të njëjtën kohë, anijet mund të çaktivizojnë transponderët AIS, duke e bërë më të vështirë gjurmimin e lëvizjeve të tyre.
Në këtë mënyrë, rruga përmes Kaspikut i ofron Moskës dhe Teheranit një korridor që shmang zona detare ku SHBA-ja dhe aleatët e saj kanë kapacitete shumë më të mëdha monitorimi.
Teherani synon të rindërtojë programin e dronëve
Një pjesë e rëndësishme e dërgesave raportohet se përbëhet nga komponentë për dronët.
Përpara konfliktit, Irani kishte zhvilluar një program të gjerë të mjeteve ajrore pa pilot, ku një rol të rëndësishëm kishin dronët e familjes Shahed. Teherani kishte furnizuar gjithashtu Rusinë me dronë dhe teknologji të lidhur me prodhimin e tyre për përdorim në luftën në Ukrainë.
Pas dëmeve të shkaktuara nga sulmet amerikane dhe izraelite ndaj kapaciteteve ushtarake iraniane, Teheranit i nevojiten komponentë të rinj dhe eksplozivë për të rikthyer prodhimin. Pikërisht këto materiale, sipas dokumentit evropian, janë pjesë e dërgesave që po mbërrijnë nga Rusia.
Ndryshojnë rolet mes Moskës dhe Teheranit
Zhvillimi shënon edhe një ndryshim të rëndësishëm në marrëdhëniet ushtarake mes Rusisë dhe Iranit.
Për vite me radhë, Teherani ishte një furnizues i rëndësishëm i Moskës, veçanërisht me dronë dhe asistencë teknike për krijimin e kapaciteteve të prodhimit në territorin rus.
Tani, sipas informacioneve të reja, drejtimi i furnizimeve po ndryshon dhe Rusia po ndihmon Iranin të rindërtojë kapacitetet e tij.
Një Iran ushtarakisht më i fuqishëm mund t’i shërbejë edhe interesave strategjike të Moskës. Rritja e presionit ndaj SHBA-së në Lindjen e Mesme mund ta detyrojë Uashingtonin të mbajë më shumë forca dhe burime në rajon, duke ndikuar potencialisht edhe te kapacitetet që mund t’i kushtohen mbështetjes së Ukrainës.
Izraeli kishte goditur korridorin e furnizimit
Linja përmes Kaspikut raportohet se ka qenë më parë në shënjestër të Izraelit.
Sipas Times of Israel, sulmet ajrore izraelite të marsit 2026 goditën portin Bandar Anzali në bregdetin iranian të Detit Kaspik. Nga sulmet u dëmtuan infrastruktura portuale dhe mjete të Marinës iraniane, ndërsa zyrtarë izraelitë pretenduan se një prej objektivave ishte ndërprerja e korridorit të furnizimit.
Megjithatë, informacionet e dokumentit evropian të cituar nga NBC News sugjerojnë se transportet kanë vazhduar ose janë rikthyer pas sulmeve.
Kjo mund të nënkuptojë se goditja ndaj Bandar Anzali shkaktoi vetëm një ndërprerje të përkohshme ose ridrejtim të dërgesave dhe jo eliminimin e korridorit.
Gjeografia e Detit Kaspik e komplikon më tej ndërprerjen e një rrjeti të tillë. Pesë vendet bregdetare kanë porte të shumta, duke krijuar mundësi për përdorimin e itinerareve alternative.
Rusia dhe Irani nuk kanë komentuar publikisht mbi dërgesat specifike të raportuara. Mbetet gjithashtu e paqartë nëse sasia e materialeve që Moska po i dërgon Teheranit është e mjaftueshme për të kompensuar humbjet që kapacitetet ushtarake iraniane kanë pësuar nga sulmet amerikane dhe izraelite.
