Kryeministri i Britanisë së Madhe, Andy Burnham, ka vendosur uljen e kostos së energjisë në krye të axhendës së qeverisë së tij, duke synuar t’u japë familjeve britanike një lehtësim konkret përballë krizës së vazhdueshme të kostos së jetesës. Pas premtimit të bërë në fillim të mandatit për t’u krijuar qytetarëve “më shumë hapësirë frymëmarrjeje”, Burnham tashmë përballet me sfidën për ta kthyer këtë premtim në politika konkrete.
Një nga vendimet e para të qeverisë së re ishte heqja e TVSH-së nga faturat e energjisë elektrike për familjet. Masa, e shpallur ditën e parë të Burnham në Downing Street, do të jetë në fuqi për një vit dhe pritet të ulë faturën mesatare mujore me më pak se katër paund. Kostoja e saj për buxhetin britanik llogaritet rreth 850 milionë paund, ndërsa qeveria ka bërë të ditur se financimi do të sigurohet përmes kursimeve në administratën publike.
Megjithatë, qeveria e konsideron këtë ndërhyrje vetëm si hapin e parë. Ministrja e Energjisë, Miatta Fahnbulleh, deklaroi se ulja e TVSH-së është vetëm një “pagesë paraprake” përpara dimrit, duke paralajmëruar se ekzekutivi po punon për një paketë më të gjerë masash që do të prezantohet në buxhetin e parë të Burnham këtë vjeshtë.
Sfidat financiare mbeten të mëdha. Rritja e çmimeve të energjisë, e ndikuar nga tensionet dhe konflikti mes Iranit dhe Shteteve të Bashkuara, pritet të ushtrojë presion të mëtejshëm mbi tregun energjetik. Parashikimet e Cornwall Insight tregojnë se, pavarësisht heqjes së TVSH-së, faturat mesatare vjetore të energjisë mund të rriten me rreth 2% gjatë muajve të ardhshëm.
Ekspertët vlerësojnë se qeveria nuk ka një zgjidhje të vetme që mund të ulë ndjeshëm faturat. Sam Alvis, nga Instituti për Kërkime mbi Politikat Publike (IPPR), tha se ekzekutivi do të duhet të ndërmarrë një sërë masash të vogla, të cilat së bashku mund të sjellin një ndikim të ndjeshëm për konsumatorët.
Ndër propozimet që po shqyrtohen është transferimi i një pjese të tarifave për financimin e energjisë së gjelbër nga faturat e konsumatorëve drejt taksave të përgjithshme. Sipas institutit Nesta, kjo masë mund të ulë faturën mesatare vjetore me rreth 42 paund, por do t’i kushtonte Thesarit britanik rreth 1.7 miliardë paund çdo vit për një dekadë.
Një tjetër propozim parashikon ndryshimin e mënyrës së llogaritjes së tarifës fikse të gazit, duke e kaluar atë te tarifa për konsum, çka sipas ekspertëve do të ulte faturat me rreth 22 paund në vit pa krijuar kosto shtesë për qeverinë.
Nesta ka propozuar gjithashtu që shteti të shlyejë njëherësh një pjesë të borxheve historike të sektorit të energjisë, duke ulur faturat vjetore deri në 130 paund për familjet. Megjithatë, kjo masë do të kërkonte rreth 2.7 miliardë paund financim nga buxheti i shtetit.
Ekspertët theksojnë se zgjidhjet afatgjata lidhen me investimet në energjinë e pastër. Rritja e përdorimit të paneleve diellore, automjeteve elektrike dhe pompave të nxehtësisë konsiderohen si mënyra më efektive për të ulur kostot e energjisë në vitet e ardhshme, megjithëse efektet e tyre nuk mund të ndihen menjëherë.
Qeveria britanike ka bërë të ditur se ende nuk është marrë një vendim për paketën përfundimtare të masave, por ka theksuar se objektivi mbetet ulja e faturave të energjisë dhe lehtësimi i barrës financiare për familjet. Sipas zyrtarëve, kombinimi i ndërhyrjeve afatshkurtra me investimet në energjinë e pastër do të jetë strategjia kryesore për të përballuar krizën e kostos së jetesës dhe për të garantuar stabilitet më të madh për konsumatorët në vitet në vijim.
