Çmimet e naftës në tregjet ndërkombëtare janë rritur pas deklaratave të Iranit, i cili ka vendosur një sërë kushtesh për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, një nga korridoret më strategjike për transportin e naftës në botë. Zhvillimi ka shtuar shqetësimet për furnizimin global me energji dhe ka rritur pasigurinë në tregjet ndërkombëtare.
Nafta Brent, referenca kryesore ndërkombëtare, u rrit me rreth 1.2%, duke arritur në 84.58 dollarë për fuçi, ndërsa nafta amerikane West Texas Intermediate (WTI) u rrit me 1.1%, në 79.28 dollarë për fuçi.
Rritja e çmimeve erdhi pasi Teherani deklaroi se nuk është aktualisht në negociata të drejtpërdrejta me Shtetet e Bashkuara dhe bëri publike kërkesat për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit.
Sipas autoriteteve iraniane, kushtet përfshijnë ndalimin e sulmeve amerikane ndaj Iranit dhe aleatëve të tij në rajon, heqjen e sanksioneve ekonomike, lirimin e aseteve iraniane të bllokuara jashtë vendit, si dhe kompensimin për dëmet e shkaktuara gjatë konfliktit.
Nga ana tjetër, presidenti amerikan Donald Trump deklaroi se SHBA-ja dhe Irani po zhvillojnë kontakte në një nivel të ulët, duke lënë të kuptohet se komunikimet mes dy vendeve nuk janë ndërprerë plotësisht.
Ngushtica e Hormuzit mbetet një nga pikat më të ndjeshme të tregtisë globale të energjisë. Që prej mbylljes së saj nga Irani pas rifillimit të luftimeve në muajin korrik, shumë anije cisternë kanë hasur vështirësi në kalimin përmes kësaj rruge ujore.
Përmes Hormuzit transportohet rreth 20% e naftës së konsumuar në botë, ndaj çdo kufizim i lëvizjes së tankerëve reflektohet menjëherë në çmimet ndërkombëtare të naftës dhe, si pasojë, edhe në koston e karburanteve për konsumatorët.
Paralelisht, Irani po zhvillon bisedime me Omanin për krijimin e mekanizmave që do të garantonin kalimin e sigurt të anijeve tregtare. Megjithatë, autoritetet iraniane kanë sqaruar se një marrëveshje për sigurinë e lundrimit nuk do të thotë domosdoshmërisht rihapje e plotë e Ngushticës së Hormuzit.
Situata është bërë edhe më e ndërlikuar nga sulmet e rebelëve Huthi, të mbështetur nga Irani, të cilët kanë penguar trafikun detar në Ngushticën Bab al-Mandeb, korridori që lidh Gjirin e Adenit me Detin e Kuq. Kjo ka shtuar shqetësimet për zinxhirët globalë të furnizimit dhe transportit të energjisë.
Ndikimi i tensioneve në Lindjen e Mesme po ndihet edhe në tregun amerikan të karburanteve. Sipas të dhënave më të fundit, çmimi mesatar i benzinës në SHBA është 4.01 dollarë për gallon, rreth 8 cent më pak se një javë më parë, por ende 34.6% më i lartë krahasuar me nivelin para përshkallëzimit të konfliktit në rajon.
Analistët vlerësojnë se zhvillimet në Hormuz do të mbeten një nga faktorët kryesorë që do të ndikojnë në ecurinë e tregjeve të energjisë gjatë javëve në vijim, ndërsa investitorët ndjekin me vëmendje çdo sinjal për përparim ose përshkallëzim të mëtejshëm të krizës.
