Planet e Britanisë së Madhe për të ndaluar tregtinë me vendbanimet izraelite në territoret e pushtuara përbëjnë një hap të rëndësishëm, por nuk janë të mjaftueshme për të sjellë një ndryshim real të politikës së Londrës ndaj Izraelit dhe Palestinës. Kështu ka deklaruar Francesca Albanese, raportuesja speciale e OKB-së për territoret palestineze të pushtuara, në një intervistë për “The Guardian”.
Ministri i Jashtëm britanik, Ed Miliband, ka paralajmëruar masa më të forta ndaj vendbanimeve izraelite dhe kufizimeve të vazhdueshme të ndihmave që hyjnë në Gaza. Paketa e re e politikës britanike pritet të bëhet publike të martën, ndërsa grupet palestineze në Britani po presin detajet përpara se të japin një vlerësim përfundimtar.
Albanese e cilësoi ndalimin e mallrave që vijnë nga vendbanimet izraelite si një ndryshim “absolutisht të rëndësishëm” në qëndrimin e qeverisë britanike. Ajo tha se nuk dëshiron ta konsiderojë këtë masë thjesht si një veprim simbolik përpara se të publikohen të gjitha detajet.
Megjithatë, sipas saj, Londra duhet të shkojë shumë më tej dhe ta bëjë këtë hap pjesë të një “ndryshimi të vërtetë paradigme” në marrëdhëniet me Izraelin dhe Palestinën.
Albanese iu referua opinionit këshillimor të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë të vitit 2024, sipas të cilit prania e Izraelit në territoret e pushtuara është e paligjshme. Sipas saj, shtetet e tjera kanë detyrimin të mos e njohin si të ligjshme këtë situatë dhe të mos ofrojnë ndihmë apo asistencë për vazhdimin e saj.
Për këtë arsye, raportuesja e OKB-së argumenton se masat britanike nuk duhet të kufizohen te produkte të tilla si ushqimet bujqësore apo kozmetika që vijnë nga vendbanimet izraelite. Ajo kërkon që Londra të shqyrtojë gjithashtu tregtinë e shërbimeve, bashkëpunimin në fushën e inteligjencës, licencat për armët dhe fluturimet nga baza britanike RAF Akrotiri në Qipro.
Albanese paralajmëroi se, nëse këto fusha përjashtohen nga politika e re, ndryshimi i paralajmëruar nga qeveria britanike mund të përfundojë duke u perceptuar thjesht si një “njoftim për shtyp”, në vend të një ndryshimi thelbësor të qasjes.
Si shembull, ajo përmendi vendbanimin Ma’ale Adumim në Bregun Perëndimor. Sipas Albanese, një shtet nuk mund të ndalojë importimin e hurmave nga ky vendbanim dhe në të njëjtën kohë të vazhdojë të licencojë pajisje që përdoren për funksionimin e sistemit të kontrollit rreth tij.
Në këtë rast, argumentoi ajo, nuk ndryshon marrëdhënia me pushtimin, por vetëm mënyra se si ajo paraqitet publikisht.
Një tjetër çështje e ngritur nga Albanese është projekti E1, i cili parashikon zgjerimin e vendbanimeve në Bregun Perëndimor. Kritikët paralajmërojnë se projekti do të shkëpuste Jerusalemin Lindor nga pjesa tjetër e Bregut Perëndimor, duke e bërë edhe më të vështirë krijimin e një shteti palestinez territorialisht të vazhdueshëm.
Ministri izraelit i Financave, Bezalel Smotrich, ka deklaruar më herët se projekti synon të “varrosë idenë e një shteti palestinez”.
Albanese kërkon që Britania të mos kufizohet vetëm në kundërshtimin politik të projektit E1. Sipas saj, një projekt ndërtimi i këtyre përmasave kërkon financim, sigurime dhe kompani ndërtimi, ndaj Londra duhet të shqyrtojë vendosjen e sanksioneve ndaj kompanive që mund të përfshihen në realizimin e tij.
Debati për ndryshimin e politikës britanike ka shkaktuar ndërkohë edhe përplasje diplomatike. Ambasadori amerikan në Izrael, Mike Huckabee, akuzoi qeverinë britanike për “urrejtje ndaj hebrenjve” pas paralajmërimit të Miliband për masat e reja. Edhe Ministria e Jashtme izraelite ka kundërshtuar pretendimet britanike lidhur me kufizimin e ilaçeve që hyjnë në Gaza.
Raportuesja speciale e OKB-së i kërkoi gjithashtu Britanisë të mbështesë në mënyrë më aktive mekanizmat ndërkombëtarë të përgjegjësisë ligjore, përfshirë proceset në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë.
Sipas Albanese, ndalimi i disa produkteve që vijnë nga vendbanimet izraelite mund të shënojë fillimin e një politike të re, por nuk përbën në vetvete “ndryshimin e paradigmës” që ajo kërkon. Për një ndryshim real, argumenton ajo, masat duhet të shtrihen edhe te marrëdhëniet ekonomike, ushtarake dhe institucionale që mund të kontribuojnë në vazhdimin e situatës ekzistuese.
