Ish-ministri ukrainas i Mbrojtjes, Mykhailo Fedorov, ka bërë thirrje për zhvillimin e zgjedhjeve në Ukrainë pavarësisht vazhdimit të luftës me Rusinë, duke shtuar presionin politik ndaj presidentit Volodymyr Zelenskyy.
Deklarata e Fedorov vjen pasi shkarkimi i tij nga posti i ministrit të Mbrojtjes, në kuadër të riorganizimit të diskutueshëm të qeverisë muajin e kaluar, shkaktoi protesta në vend. Fedorov konsiderohej një prej ministrave më të njohur të qeverisë dhe ishte vlerësuar për rolin e tij në nxitjen e inovacioneve teknologjike të përdorura nga forcat ukrainase në fushën e betejës.
Në një video-mesazh të publikuar të martën në mbrëmje, Fedorov kritikoi mungesën e transparencës në vendimmarrjen politike.
“Njerëzit nuk mund të jetojnë pafundësisht në një gjendje ku nuk e kuptojnë pse merren vendime të caktuara”, deklaroi ai, duke iu referuar ndryshimeve të fundit në qeveri.
Sipas tij, vazhdimi i luftës nuk duhet t’i japë presidentit rus Vladimir Putin mundësinë që në mënyrë indirekte të përcaktojë se kur qytetarët ukrainas mund të zgjedhin qeverinë e tyre.
“Ne nuk duhet ta lejojmë Putinin të vendosë se kur ukrainasit mund të zgjedhin qeverinë e tyre”, tha Fedorov.
Zgjedhjet pengohen nga ligji ushtarak
Organizimi i zgjedhjeve në Ukrainë përballet me një pengesë të rëndësishme ligjore. Kushtetuta dhe kuadri ligjor ukrainas nuk lejojnë zhvillimin e zgjedhjeve gjatë kohës që vendi ndodhet nën ligjin ushtarak, i cili është në fuqi që prej nisjes së pushtimit të plotë rus në shkurt të vitit 2022.
Edhe nëse autoritetet do të gjenin një rrugë ligjore për organizimin e votimit, zhvillimi i një procesi zgjedhor gjatë luftës do të sillte vështirësi të mëdha praktike dhe të sigurisë.
Rusia vazhdon sulmet me raketa dhe dronë ndaj Kievit dhe qyteteve të tjera, ndërsa forcat ruse po përpiqen të avancojnë në lindje dhe jug të vendit.
Vetë Fedorov pranoi se organizimi i zgjedhjeve në këto kushte do të ishte “kompleks”. Ai ngriti veçanërisht çështjen e garantimit të së drejtës së votës për ushtarët në front, miliona ukrainas që jetojnë jashtë vendit dhe qytetarët që ndodhen në zonat pranë vijës së luftimeve.
Një tjetër shqetësim lidhet me mundësinë e ndërhyrjes ruse në procesin zgjedhor. Moska është akuzuar vazhdimisht për përpjekje për të ndikuar proceset demokratike në vende të tjera, ndërsa autoritetet ukrainase druhen se zgjedhjet gjatë luftës mund të shfrytëzohen nga Rusia për operacione dezinformimi dhe ndikimi politik.
Zelenskyy nën presion për zgjedhje
Volodymyr Zelenskyy u zgjodh president në vitin 2019 me një fitore të thellë, por ukrainasit nuk kanë votuar në zgjedhje presidenciale që prej nisjes së pushtimit rus.
Moska dhe politikanët pro-rusë kanë përdorur mungesën e zgjedhjeve për të vënë në pikëpyetje legjitimitetin e Zelenskyyt, argument që Kievi e ka kundërshtuar duke iu referuar ligjit ushtarak.
Presion për organizimin e zgjedhjeve ka ardhur edhe nga disa partnerë ndërkombëtarë të Ukrainës, përfshirë presidentin amerikan Donald Trump.
Zelenskyy ka këmbëngulur se zgjedhjet nuk mund të zhvillohen në mënyrë normale ndërsa vendi është në luftë. Në shkurt, ai propozoi zhvillimin e zgjedhjeve në këmbim të një armëpushimi, por luftimet vazhduan.
Popullariteti i Zelenskyyt përballet me sfida
Presidenti ukrainas u shndërrua në simbol të rezistencës së vendit pas pushtimit rus, duke gëzuar për një periudhë mbështetje të gjerë brenda Ukrainës dhe nga aleatët perëndimorë.
Megjithatë, gjatë vitit të fundit pozita e tij politike është përballur me më shumë presion, mes akuzave për korrupsion dhe kritikave për mungesë transparence në funksionimin e qeverisë.
“Qytetarët nuk kërkojnë që shteti të mos bëjë kurrë gabime. Por ata kanë të drejtën të dinë të vërtetën”, deklaroi Fedorov.
Tensionet ishin rritur edhe përpara riorganizimit të fundit të qeverisë. Zelenskyy ka humbur disa figura të rëndësishme të rrethit të tij të afërt, mes tyre ish-shefin e kabinetit Andriy Yermak, i cili u arrestua në maj nën akuza për korrupsion. Yermak i ka mohuar akuzat.
Nëse Ukraina do të shkonte drejt zgjedhjeve, një nga argumentet kryesore politike të Zelenskyyt pritet të ishte përparimi i vendit drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian, një objektiv që konsiderohet vendimtar për të ardhmen e Ukrainës pas luftës.
Megjithatë, mbetet e paqartë nëse vetë Zelenskyy do të kandidonte për një mandat tjetër presidencial.
Thirrja e Fedorov hap kështu një debat të ri politik në Ukrainë: nëse vendi duhet të gjejë një mënyrë për t’iu rikthyer zgjedhjeve edhe gjatë luftës, apo nëse votimi duhet të presë deri në përfundimin e ligjit ushtarak dhe krijimin e kushteve të nevojshme të sigurisë.
