Këshilli i Ministrave ka miratuar Planin Kombëtar të Veprimit për Personat me Aftësi të Kufizuara 2026–2030, një dokument strategjik që synon të forcojë mbrojtjen e të drejtave, përfshirjen sociale dhe jetesën e pavarur të personave me aftësi të kufizuara në Shqipëri gjatë pesë viteve të ardhshme.

I hartuar nga Ministria e Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale në bashkëpunim me institucionet publike, organizatat e personave me aftësi të kufizuara, shoqërinë civile dhe partnerët ndërkombëtarë, plani përfaqëson një angazhim të ri të qeverisë për ndërtimin e një shoqërie më gjithëpërfshirëse dhe më të aksesueshme.

Dokumenti mbështetet në Konventën e Kombeve të Bashkuara për të Drejtat e Personave me Aftësi të Kufizuara, Agjendën 2030 për Zhvillim të Qëndrueshëm dhe Strategjinë e Bashkimit Evropian për Personat me Aftësi të Kufizuara 2021–2030.

Plani parashikon masa konkrete në fusha si aksesueshmëria, arsimi gjithëpërfshirës, punësimi dhe formimi profesional, mbrojtja sociale, shëndetësia, rehabilitimi, drejtësia dhe pjesëmarrja në jetën politike, kulturore dhe publike. Në total, ai përfshin 28 objektiva specifike, 68 masa prioritare dhe 283 ndërhyrje të buxhetuara për periudhën 2026–2030, me një fond të përgjithshëm prej rreth 7.6 miliardë lekësh.

Një nga shtyllat kryesore të planit është kalimi nga modeli tradicional i mbështetjes financiare drejt një qasjeje që synon përfshirjen e plotë sociale dhe ekonomike të personave me aftësi të kufizuara. Në fokus do të jenë zgjerimi i shërbimeve komunitare, rehabilitimi, arsimi cilësor, përdorimi i teknologjive ndihmëse, krijimi i mundësive për punësim dhe përmirësimi i infrastrukturës së aksesueshme.

Ndër risitë e planit përfshihen zgjerimi i shërbimeve për jetesë të pavarur, hartimi i planeve të individualizuara për personat që përfitojnë nga qendrat e zhvillimit, identifikimi i personave në rrezik institucionalizimi, forcimi i financimit të shërbimeve sociale, si dhe përmirësimi i aksesit në pajisje ndihmëse dhe teknologji mbështetëse.

Dokumenti parashikon gjithashtu modernizimin e arsimit gjithëpërfshirës dhe formimit profesional, forcimin e qendrave burimore, zhvillimin e edukimit të hershëm dhe krijimin e lidhjeve më të forta mes arsimit, aftësimit profesional dhe tregut të punës.

Në fushën e shëndetësisë, plani synon zgjerimin dhe standardizimin e shërbimeve në të gjithë vendin, forcimin e rehabilitimit, zhvillimin e shërbimeve të shëndetit mendor dhe krijimin e një sistemi më të avancuar për pajisjet ndihmëse, të përshtatur sipas nevojave individuale të përfituesve.

Qeveria thekson se miratimi i këtij plani vjen si vazhdim i reformave të ndërmarra për fuqizimin e personave me aftësi të kufizuara, përfshirë rritjen e mbështetjes financiare për fëmijët me aftësi të kufizuara dhe mbulimin e kontributeve të sigurimeve shoqërore e shëndetësore për kujdestarët e tyre.

Sipas autoriteteve, Plani Kombëtar i Veprimit 2026–2030 synon të krijojë një sistem më të drejtë dhe më gjithëpërfshirës, ku aftësia e kufizuar të mos përbëjë pengesë për ushtrimin e të drejtave, pjesëmarrjen aktive në shoqëri dhe jetesën e pavarur.