Lumi Danub ka arritur këtë muaj nivele jashtëzakonisht të ulëta të ujit, duke detyruar disa vende evropiane të ndërmarrin masa emergjente për të garantuar funksionimin e transportit, furnizimit me ujë dhe centraleve energjetike që varen nga rrjedha e tij.
Në Rumani, autoritetet përdorën eksplozivë në shtratin e lumit për të drejtuar më shumë ujë drejt centralit bërthamor të Cernavodă, ndërsa në Hungari u zhytën mjete lundruese dhe nisi ndërtimi i një strukture të ngjashme me një prag artificial për të ngritur nivelin e ujit pranë centralit bërthamor Paks.
Në Bullgari, rreth 180 turistë u evakuuan pasi një anije mbeti e bllokuar pranë qytetit-port të Vidinit për shkak të nivelit të ulët të ujit.
Situata ka ngritur shqetësime serioze, pasi Danubi është lumi i dytë më i gjatë në Evropë dhe një nga arteriet kryesore ekonomike të kontinentit. Ai përdoret për transportin e mallrave, furnizimin me ujë të pijshëm, bujqësinë, industrinë, prodhimin e energjisë hidroelektrike dhe ftohjen e centraleve bërthamore.
Baseni i Danubit shtrihet në 19 vende dhe mbështet jetën dhe ekonominë e dhjetëra milionë njerëzve. Por thatësirat gjithnjë e më të shpeshta, të lidhura me ndryshimet klimatike, po e vënë këtë sistem nën presion të vazhdueshëm.
Birgit Vogel, drejtuese e Komisionit Ndërkombëtar për Mbrojtjen e Lumit Danub, paralajmëroi se episode të tilla pritet të bëhen më të shpeshta.
Sipas saj, vendet duhet të analizojnë në mënyrë më sistematike disponueshmërinë e ujit, kërkesën, kapacitetet e ruajtjes dhe masat për rritjen e rezistencës ndaj thatësirës.
Megjithatë, Evropa ende nuk ka një politikë të vetme dhe detyruese për menaxhimin e mungesës së ujit në Danub. Përgjegjësitë janë të ndara mes qeverive kombëtare, autoriteteve të baseneve lumore dhe një sërë ligjesh të BE-së që, sipas organizatave mjedisore, nuk zbatohen gjithmonë në mënyrë të njëtrajtshme.
Kjo ka bërë që shtetet të ndërmarrin masa të njëanshme, të cilat mund të kenë pasoja për vendet fqinje dhe ekosistemet përgjatë lumit.
Ekspertë bullgarë kanë ngritur shqetësimin se ndërhyrjet në rrjedhën e Danubit mund të ndikojnë negativisht në furnizimin me ujë të pijshëm dhe në ekuilibrin ekologjik.
Situata është veçanërisht delikate për sektorin energjetik. Centrali bërthamor Paks në Hungari furnizon rreth 40% të energjisë elektrike të vendit, ndërsa centrali Cernavodă në Rumani siguron rreth një të pestën e prodhimit kombëtar të energjisë.
Të dy centralet varen nga uji i Danubit për proceset e ftohjes. Nëse niveli i ujit bie shumë, vendet rrezikojnë jo vetëm një krizë ujore, por edhe kufizime të prodhimit të energjisë.
Në Hungari, ndërtimi i një pragu artificial në shtratin e lumit synon të rrisë nivelin e ujit pranë Paksit. Por ekspertët e WWF paralajmërojnë se kjo mund të përkeqësojë situatën në zonat më poshtë rrjedhës dhe të ndikojë në transportin e sedimenteve, peshqit dhe organizmat e tjerë ujorë.
Bashkimi Evropian ka disa mekanizma për mbrojtjen e burimeve ujore. Direktiva Kuadër për Ujin kërkon nga vendet anëtare që të mbrojnë dhe rikthejnë lumenjtë, liqenet dhe ujërat nëntokësore dhe të bashkëpunojnë në nivel baseni.
Megjithatë, ekspertët thonë se kjo nuk ka sjellë ende një përgjigje të koordinuar dhe të detyrueshme ndaj thatësirave.
Vitin e kaluar, një grup shkencëtarësh kërkoi miratimin e një Direktive Evropiane për Thatësirën, me synimin për të harmonizuar dhe bërë të detyrueshme politikat e menaxhimit të rrezikut në të gjithë kontinentin.
Edhe Komisioni Evropian ka prezantuar një Strategji për Rezistencën ndaj Ujit, me rreth 50 masa për forcimin e sigurisë ujore, por pjesa më e madhe e tyre mbeten vullnetare.
Komisionerja evropiane për Mjedisin, Jessika Roswall, deklaroi se është e domosdoshme që BE-ja të rrisë përgatitjen ndaj krizave ujore dhe të shqyrtojë nëse legjislacioni aktual është ende i përshtatshëm për sfidat e reja të thatësirës, ripërdorimit të ujit dhe rezistencës klimatike.
Ndërkohë, organizatat mjedisore paralajmërojnë se dobësimi i rregullave ekzistuese mund të krijojë presion edhe më të madh mbi burimet e ujit të pijshëm.
Kriza e këtij muaji në Danub po shihet kështu si një tjetër paralajmërim se ndryshimet klimatike nuk po prekin vetëm bujqësinë apo ekosistemet, por edhe transportin, energjinë dhe sigurinë ujore të Evropës.
Nëse periudhat e thatësirës vazhdojnë të bëhen më të shpeshta dhe më intensive, vendet përgjatë Danubit do të duhet të kalojnë nga masat e improvizuara kombëtare drejt një strategjie të përbashkët dhe afatgjatë për menaxhimin e lumit.
