×
Friday, October 22, 2021

Raporti final i OSBE/ODIHR hedh poshtë pretendimet e opozitës: Zgjedhjet e 25 Prillit ishin shprehje kuptimplotë e demokracisë

July 26, 2021

OSBE/ODIHR publikoi sot raportin final për zgjedhjet parlamentare të 25 prillit.

Në raport OSBE/ODIHR thekson se në qendrat që u vëzhguan, procesi i votimit ishte përgjithësisht i qetë, teksa KQZ-ja njoftoi pjesëmarrjen e votuesve në 46.3 %.

OSBE/ODIHR, thekson në raport se, “ashtu si në zgjedhjet e mëparshme, pretendimet e besueshme të blerjes së votës ishin të pranishme gjatë dhe pas fushatës dhe hetimet filluan në një numër çështjesh. Pretendime të tilla nuk ishin të kufizuara në asnjë parti. PD, e cila ishte më e zëshmja kundër blerjes së votës, adoptoi metoda ndërhyrjeje potencialisht të paligjshme për të “mbrojtur votën”, të justifikuara me deklarata publike. Drejtuesit e policisë të takuar nga misioni i ODIHR theksuan se askush nuk ka të drejtë të krijojë struktura paralele me policinë”.

“Agjencitë e zbatimit të ligjit duhet të intensifikojnë përpjekjet për të identifikuar, hetuar dhe ndjekur penalisht rastet e blerjes së votave. Qytetarët duhet të inkurajohen të raportojnë dhe të japin prova të çdo blerje votash ose presioni”, thuhet në raport.

“Në mars 2020, me rekomandimin pozitiv të Komisionit Europian, Këshilli i Bashkimit Europian hapi negociatat e pranimit me Shqipërinë. Si pjesë e këtij procesi u vendosën kushte të tjera, ndër të cilat, reforma institucionale shtesë dhe zbatimi i rekomandimeve të ODIHR të lidhura me zgjedhjet. Në qershor të vitit 2020, PS-ja dhe partitë opozitare parlamentare dhe jashtëparlamentare arritën një marrëveshje politike mbi reformën zgjedhore. Kjo solli që partitë e opozitës të kthehen në procesin politik”, thuhet në raport.

“Presidenti Meta, ish-kryetari i LSI, shfaqi një marrëdhënie të tensionuar publike me kryeministrin Rama dhe ndërmori iniciativa lidhur me zgjedhjet dhe kritikoi publikisht qeverinë me forcë. Më 9 qershor 2021, parlamenti, me shumicë dërrmuese, votoi për shkarkimin e presidentit Meta, dhe ndër arsyet e tjera ishte edhe përfshirja e tij e padrejtë në zgjedhjet e 2021. Ky vendim është subjekt për konfirmim nga Gjykata Kushtetuese”, thuhet në raport.

“Në parlamentin në ikje, gratë ishin të nënpërfaqësuara me 26 % të vendeve (36 deputete); megjithatë, në qeveri ato kishin më shumë se gjysmën e posteve ministrore. Me një zhvillim pozitiv, gratë morën 48 vende (34 %) në parlamentin e ri”, theksohet në raport.

Rekomandimet

Këto rekomandime, të përfshira në të gjithë tekstin, ofrohen me qëllim që të përmirësojnë më tej zhvillimin e zgjedhjeve në Shqipëri dhe të mbështesin përpjekjet për t’i sjellë ato plotësisht në përputhje me angazhimet e OSBE-së, detyrimet e tjera ndërkombëtare dhe standardet për zgjedhje demokratike.

Këto rekomandime duhet të lexohen së bashku me rekomandimet e kaluara të ODIHR-it, që nuk janë adresuar ende.
ODIHR është i gatshëm të ndihmojë autoritetet e Shqipërisë për të përmirësuar më tej procesin zgjedhor dhe për të adresuar rekomandimet e përfshira në këtë raport dhe të mëparshmit.

Rekomandimet me përparësi
1. Kuadri ligjor ka nevojë për rishikim të mëtejshëm për të adresuar rekomandimet e jashtëzakonshme të ODIHR-it dhe Komisionit të Venecias, si edhe një numër paqartësish dhe mospërputhjesh.
Ndryshimet në ligj duhet të paraprihen nga një proces i hapur dhe gjithëpërfshirës i konsultimit dhe të miratohen përpara zgjedhjeve të ardhshme.
2. Shteti duhet të garantojë të drejtën për një zgjedhje të lirë dhe të fshehtë. Çdo formë presioni për të zbuluar nëse dhe sesi votohet duhet të parandalohet.
3. Agjencitë e zbatimit të ligjit duhet të intensifikojnë përpjekjet për të identifikuar, hetuar dhe ndjekur penalisht rastet e blerjes së votës. Qytetarët duhet të inkurajohen të raportojnë dhe të japin prova të çdo shtypjeje ose blerje votash.
4. Shqipëria duhet të garantojë sigurinë e të dhënave personale të qytetarëve. Institucionet përkatëse duhet të hetojnë dhe sanksionojnë plotësisht çdo shkelje që ndikon në besimin e publikut në procesin zgjedhor.
5. Legjislacioni duhet të ndryshohet për të siguruar që mediat janë në gjendje të mbulojnë në mënyrë të pavarur aktivitetet e garuesve zgjedhorë me qëllim që të kufizojnë përdorimin e përmbajtjes së prodhuar nga partitë në lajme.

B. Rekomandime të tjera

Sistemi Zgjedhor
6. Për të respektuar parimin e mundësive të barabarta, duhet të rishikohet pragu mbarëkombëtar 1 për qind për kandidatët e pavarur.
Kuadri Ligjor
7. Për të garantuar sigurinë juridike dhe administrimin efektiv të zgjedhjeve, nënrregulloret e detyrueshme duhet të jenë në përputhje me legjislacionin parësor dhe të miratohen në kohën e duhur.
Administrata Zgjedhore
8. Për të forcuar transparencën dhe për të shmangur çdo vonesë në administrimin e zgjedhjeve, KQZ-ja duhet të publikojë një kalendar gjithëpërfshirës zgjedhor me afatet përkatëse, përfshirë miratimin e akteve nënligjore, për detyrat e trajnimit dhe logjistikës.
9. Për të rritur transparencën dhe besimin e publikut, duhet të sigurohet koha dhe burimet e përshtatshme për përgatitjen efektive dhe mundësitë kuptimplota për vëzhgimin publik dhe të pavarur të teknologjive zgjedhore. Në rast të përdorimit të votimit elektronik në një shkallë më të gjerë, duhet të merren parasysh aplikimi i metodave të verifikimit, të tilla si kontrollet e kufizimit të rrezikut.
10. Për të shmangur zhvlerësimin e qëllimshëm të fletëve të votimit dhe për të rritur besimin në procesin zgjedhor, autoritetet duhet të investojnë në programe të edukimit të votuesve, të përshtatura për kategori të ndryshme votuesish.
Regjistrimi i votuesve
11. Për të siguruar votimin universal dhe trajtimin e barabartë para ligjit, kufizimet e bazuara në paaftësitë mendore duhet të hiqen dhe detyrimi për të regjistruar votuesit mbi 100 vjeç duhet t’i vendoset shtetit.
12. Autoritetet lokale duhet të sigurojnë që të gjithë votuesit të informohen në kohën e duhur për vendin dhe kohën për shqyrtimin e listës së zgjedhësve dhe vendndodhjen e qendrave të tyre përkatëse të votimit. Mund të merret në konsideratë njoftimi i votuesve për lëvizjen e afateve më pranë ditës së zgjedhjeve.
Regjistrimi i kandidatëve
13. Mundësia që liderët e partive politike të garojnë në disa zona zgjedhore duhet të rishikohet për të ruajtur parimin e barazisë.
14. Kufizimet në të drejtën e qëndrimit për ata që deportohen dhe të atyre që janë në kërkim, fajësia e të cilëve nuk është vërtetuar nga gjykata, duhet të hiqen.
15. Në mënyrë që të garantohet siguria juridike, mund të merren parasysh rishikimet e dispozitave në lidhje me numrin maksimal të kandidatëve në lista dhe renditjen e kandidatëve të gjinive të ndryshme.

Eunews.al

Comments are closed.