×
Friday, August 12, 2022

Rama për ”Novi Magazin”: BE udhëhiqet nga inercia e aktualitetit, më e mira nuk ka ardhur ende për Ballkanin Perëndimor

July 7, 2022

Ne kemi nevojë për BE-në po aq sa ajo për ne, deklaroi kryeministri Edi Rama, në një intervistë për gazetën e njohur serbe ”Novi Magazin” (novimagazin.rs).

”Ne të gjithë kemi bërë punën tonë, por sigurisht që ka ende shumë për të bërë dhe askush nuk po e mohon këtë. Problemi i vetëm është se për çdo fazë që ne ofrojmë, BE-ja duhet të japë pjesën e saj dhe kjo nuk ka ndodhur kohët e fundit”, theksoi ai.

Edi Rama, kryeministër i Shqipërisë që nga viti 2013, më parë kryebashkiak i Tiranës për 11 vjet, është i vetmi kryeministër shqiptar në histori që ka fituar tre zgjedhje  parlamentare radhazi dhe Partia e tij Socialiste e Shqipërisë ka fituar të pesë zgjedhjet që nga viti 2013.

Ai është një nga nismëtarët e zonës ekonomike “Ballkani i Hapur”. Në intervistën e tij të dytë për ”Novi Magazin”, lideri karizmatik shqiptar, piktor dhe ish-basketbollist, flet për qëndrimin e Bashkimit Evropian ndaj Ballkanit Perëndimor, vetos bullgare, Kosovës dhe Serbisë dhe shpreson se “më e mira nuk ka ardhur ende” për Ballkanin Perëndimor.

NM: Në mënyrë shumë diplomatike dhe në të njëjtën kohë shumë të qartë, ju paralajmëruat BE-në në samitin e fundit me Ballkanin Perëndimor për mangësitë në procesin e zgjerimit. Çfarë do të dëshironit të bënte BE dhe çfarë mendoni se duhet të bëjnë vendet e rajonit që aspirojnë anëtarësimin e plotë?

Rama: Unë do të doja që BE të ndiqte vizionin e themeluesve drejt zbatimit të plotë të projektit të tyre evropian, i cili përfshin integrimin e plotë të Ballkanit Perëndimor në Union. Ne kemi nevojë për BE-në po aq sa ai për ne. Ne mund ta ngremë njëri-tjetrin lart ose ta tërheqim njëri-tjetrin poshtë. Për sa na përket ne të gjithë kemi bërë punën tonë për këtë fazë, por sigurisht që ka ende shumë për të bërë dhe askush nuk po e mohon këtë. Problemi i vetëm është se për çdo fazë që ne ofrojmë, BE-ja duhet të japë pjesën e saj, dhe kjo nuk ka ndodhur kohët e fundit.

NM: Agresioni i Rusisë kundër Ukrainës duket se ka bashkuar Evropën në përgjithësi, dhe në veçanti në dhënien e statusit kandidat Ukrainës dhe Moldavisë. Gjeorgjisë iu tha të priste, ashtu si edhe Bosnje-Hercegovinës. A e shihni si vendimin e duhur apo thjesht një gjest vullneti të mirë ndërsa procesi zvarritet me vite dhe madje dekada, si në rastin e Turqisë?

Rama: Unë nuk i kuptoj arsyet e një vendimi të tillë për Bosnje-Hercegovinën, ndërsa e mbështes plotësisht vendimin për Ukrainën dhe Moldavinë. Por lënia sërish pa asgjë e BH, ndërkohë që u kërkua unanimisht nga të gjithë deputetët e BH që përfaqësojnë të gjitha komunitetet, tregon edhe një herë se në vend që të udhëheqë me vendosmëri të gjithë Evropën në këto kohë të trazuara, BE-ja udhëhiqet nga inercia e ngjarjeve aktuale, në vend të një vizioni. Shpresojmë që BH të mos ketë nevojë për një luftë tjetër për të marrë statusin e kandidatit!

Unë flas me Vuçiçin edhe kur nuk jemi dakord

Në lidhje me marrëdhënien me presidentin e Serbisë, Aleksandar Vuçiç, Rama tha se në vitin 2016 ata vendosën t’i jepnin bisedimeve një dimension hapjeje, edhe kur kjo mund të shqetësonte apo zemëronte të tjerët. ”Dhe duket se po funksionon sepse nuk ka asgjë për të cilën nuk mund të diskutojmë hapur, përfshirë edhe temën tabu të Kosovës, për të cilën ne dallojmë më shumë”, tha Rama që në vitin 2016.

NM: Sipas jush, cila ishte arsyeja që BE-ja lidhi Shqipërinë me Maqedoninë e Veriut dhe a ishte e drejtë për të dy vendet?

Rama: Besoj se kjo nuk është një arsye tjetër për të fajësuar BE-në. Në këtë rast, ideja e tyre për t’i mbajtur të dy vendet bashkë dhe për të hapur negociatat e anëtarësimit për të dyja nuk ishte aspak e padrejtë.

NM: Sofja dyshohet se tërhoqi veton për negociatat me Maqedoninë e Veriut bazuar në propozimin francez, por duket se Shkupi nuk është i lumtur. A mendoni se propozimi është i drejtë për maqedonasit?

Rama: Të kërkosh lumturinë në këtë proces është si të kërkosh ujë në shkretëtirë. Gjithsesi, propozimi i fundit francez pas punës së palodhur të Emmanuel Macron dhe ekipit të tij në të dy anët gjatë samitit të NATO-s, është plotësisht i pranueshëm. Të paktën për mendimin tim. Shpresoj që ky ngërç i çrregullt të marrë fund.

NM: Ende nuk ka liberalizim të vizave për qytetarët e Kosovës. E shihni si rezultat i refuzimit të pesë vendeve të BE-së për ta njohur Kosovën si shtet të pavarur apo ka arsye të tjera?

Rama: Me të vërtetë nuk e di, por cilado qoftë arsyeja, ky është një sulm i turpshëm ndaj dinjitetit njerëzor të një popullate të tërë. Gjithsesi, do të përjashtoja faktorin mosnjohje sepse nuk kam dëgjuar kurrë presidentin dhe kryeministrin tuaj të thonë jo. Përkundrazi, ata gjithmonë kanë thënë se Serbia mbështet heqjen e regjimit të vizave për Kosovën.

NM: Ju mbrojtët dhe vlerësuat fuqishëm Open Balkans si një nismë. BE-ja në thelb pajtohet. Megjithatë, disa vende të rajonit, përfshirë Kosovën, ende nuk duan të anëtarësohen. Pse?

Rama: Ju duhet t’i pyesni ata. Unë kam vetëm pikëpamjen time dhe për mendimin tim, ata janë gabim. Ata e kanë shumë gabim.

NM: Duket se jeni të kënaqur edhe me Komunitetin Politik Evropian, i cili u propozua nga presidenti francez. Shumë besojnë se është një kurth, pra një zëvendësim i anëtarësimit në BE, i cili gjithsesi është shumë larg. Pse mendoni se mund të jetë mirë për vendet jo anëtare të BE-së?

Rama: Duke zëvendësuar çfarë? Nuk ekziston dera e anëtarësimit? Jo! Nuk është problem. Problemi është se disa njerëz nuk duan të përballen me realitetin e zgjerimit, i cili është bërë një mjet për të fantazuar për vendet e tjera për hir të politikës së brendshme. Bullgaria ishte vetëm shembulli më brutal, jo i vetmi.

Ne kemi nevojë për ura të mëdha

NM: A besoni se anëtarësimi në NATO është një kusht i pashkruar për vendet që aspirojnë në BE?

Rama: Jo. Ka vende të BE-së që nuk janë anëtare të NATO-s.

NM: Gjithashtu, në Samit u përpoqët të kuptoni dhe shpjegoni refuzimin e Serbisë për t’iu bashkuar sanksioneve të BE-së kundër Rusisë. A mendoni vërtet se do të jetë mirë për Beogradin dhe perspektivën e tij të ardhshme në BE?

Rama: Nuk mendoj se do të jetë mirë, por nuk mendoj se duhet të jetë keq. Refuzimi i Serbisë për t’iu bashkuar sanksioneve të BE-së nuk është pëlqimi i Serbisë për agresion. E kundërta. Serbia tri herë radhazi iu bashkua botës demokratike duke votuar kundër Rusisë në OKB. Turqia është një vend tjetër që nuk ka respektuar sanksionet, por është kundër Rusisë në OKB dhe gjithashtu jep një kontribut unik për të gjithë ne duke u angazhuar me Ukrainën, OKB-në dhe vetë Rusinë për qëllime humanitare.

NM: Çfarë mendoni se është një problem më serioz për Serbinë në planin afatgjatë – refuzimi i saj për të njohur pavarësinë e Kosovës apo dështimi për t’iu bashkuar sanksioneve evropiane kundër Rusisë së Putinit?

Rama: Në një moment, Serbia do të duhet të njohë Kosovën dhe të heqë qafe barrën që nuk duhet të dëmtojë të ardhmen e ndritur të vendit tuaj për një kohë të gjatë. I kuptoj vështirësitë në zgjidhjen e një çështjeje kaq të zjarrtë, por Kosova është zhdukur përgjithmonë. Kur bëhet fjalë për Rusinë e Putinit, as lufta dhe as sundimi i Putinit nuk do të zgjasin përgjithmonë. Por, historia ka rëndësi. Ekonomia ka rëndësi. Opinioni publik është i rëndësishëm. Dhe shikimi i gjithë kësaj në rastin e Serbisë ndihmon për të kuptuar se përse t’i kërkohet Serbisë të respektojë sanksionet thjesht nuk është e mençur. Është gjithashtu e rrezikshme për të gjithë rajonin.

NM: Pse, sipas jush, dialogu ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës po shkon kaq ngadalë dhe me vështirësi?

Rama: Do të thosha se ka shumë ngurrim nga të dyja palët. Së fundmi, vëllezërit e mi kosovarë kanë këmbëngulur që Serbia t’u kërkojë falje para se të fillojnë të flasin seriozisht se si të arrihet një paqe përfundimtare e vulosur me njohje reciproke. Kjo është e pamundur për miqtë e mi serbë dhe mendoj se ata kanë të drejtë, sepse një ndryshim kaq i madh nga lufta e përgjakshme në paqen përfundimtare nuk mund të ndodhë pa një proces të plotë, të dhimbshëm dhe të durueshëm dialogu. Asnjë krahasim nuk është i përsosur, por mendoj se nuk ka shembull më të mirë se Gjermania, e cila kërkoi falje nga Franca vetëm në vitin 1970. Komuniteti i qymyrit dhe çelikut ka funksionuar që nga vitet 1950 dhe 1960, gjë që solli rritje të paprecedentë në Evropë.

NM: Ku e shihni të gjithë rajonin e Ballkanit Perëndimor në 10-15 vitet e ardhshme?

Rama: Kjo është një pyetje shumë e ndërlikuar dhe nuk jam aq i guximshëm për të parashikuar Ballkanin, por mund të ndaj me ju shpresën time të madhe se më e mira nuk ka ardhur ende.

Eunews.al



Comments are closed.