×
Tuesday, July 23, 2024

 NATO feston 75-vjetorin në një kohë prove

July 9, 2024


Presidenti i SHBA, Joe Biden takohet sot me liderët e NATO-s për një samit historik të 75-vjetorit që synon të projektojë forcën dhe të mbështesë Ukrainën në mbrojtjen e saj kundër pushtimit rus, ndërsa gara presidenciale e SHBA-së po arrin kulme mes presidentit dhe paraardhësit të tij, kritikut të gjatë të NATO-s, Donald Trump.

E themeluar në Uashington në vitin 1949 nga SHBA dhe 11 vende të tjera në fillimin e Luftës së Ftohtë për të penguar zgjerimin e Bashkimit Sovjetik komunist, NATO është rritur në 32 anëtarë me hyrjen e fundit të Suedisë dhe Finlandës.

Aleanca është një pakt sigurie kolektive në të cilin, sipas nenit 5 të traktatit themelues të NATO-s, një sulm ndaj një anëtari “do të konsiderohet si një sulm kundër të gjithëve”.

Neni 5 është përdorur vetëm një herë, pas sulmeve terroriste të 11 shtatorit 2001, ku u vranë afro 3 000 njerëz në SHBA.

Pavarësisht nga rëndësia e NATO-s për marrëdhëniet e jashtme të SHBA-së, Trump ka hedhur hapur dyshime mbi angazhimet e mbrojtjes kolektive të SHBA-së gjatë mandatit të tij dhe ka kërcënuar të tërhiqet për shkak të mosmarrëveshjeve për shpenzimet e mbrojtjes.

Trump ka kritikuar aleatët evropianë që nuk përmbushin objektivin e NATO-s për shpenzimet e mbrojtjes prej 2% të PBB-së.

Disa aleatë të NATO-s kanë rritur buxhetet e tyre të mbrojtjes që nga pushtimi i plotë rus i Ukrainës në vitin 2022.

Muajin e kaluar, sekretari i përgjithshëm i NATO-s në largim Jens Stoltenberg njoftoi gjatë një vizite në Uashington se 23 aleatë të NATO-s do të shpenzojnë 2% të PBB-së për mbrojtjen, nga 18 anëtarë.

Biden i ka rezistuar thirrjeve për t’u tërhequr nga gara presidenciale dhe mund ta përdorë samitin për të larguar dyshimet mbi shëndetin e tij, ndërsa NATO përpiqet të forcojë mbështetjen e saj për Ukrainën në rast se Trump kthehet në Shtëpinë e Bardhë.

Stoltenberg njoftoi se aleanca do t’i ofrojë Ukrainës ndihmë ushtarake me vlerë 40 miliardë euro (43 miliardë dollarë) në vitin 2025 në një konferencë shtypi përpara samitit.

Por, zotimi prej 40 miliardë eurosh është dobësuar nga angazhimi financiar shumëvjeçar për Ukrainën që Stoltenberg donte që aleatët të binin dakord. Aleanca do të rishikojë përsëri ndihmën ushtarake vitin e ardhshëm, duke e dobësuar më tej paketën.

Stoltenberg tha gjithashtu se ai pret angazhime të reja në samitin e Uashingtonit për t’i siguruar Ukrainës më shumë sisteme të mbrojtjes ajrore për t’u mbrojtur nga sulmet bombarduese të Rusisë.

Angazhimet e NATO-s për mbështetjen e ardhshme për Ukrainën synojnë gjithashtu t’i sinjalizojnë presidentit rus Vladimir Putin se ai nuk mund të ketë sukses në pushtimin e tij në Ukrainë.

Një pjesë tjetër e planit të sekretarit të përgjithshëm për të mbrojtur Ukrainën nga ndryshimet politike në Shtetet e Bashkuara është një projekt i ri mbështetës për Ukrainën i quajtur ”Ndihma dhe Trajnimi për Sigurinë e NATO-s për Ukrainën” (NSATU), miratuar nga ministrat e mbrojtjes të NATO-s në qershor.

Projekti në Wiesbaden të Gjermanisë do të përbëhet nga 700 zyrtarë.

Më parë, vendet e NATO-s kanë koordinuar mbështetjen për Ukrainën përmes një grupi jozyrtar të udhëhequr nga SHBA-ja, i quajtur Grupi i Kontaktit për Mbrojtjen e Ukrainës.

Mbështetja e grupit të kontaktit në koordinimin e SHBA-së i ka shqetësuar aleatët evropianë se mund të lëkundet nëse zgjedhjet presidenciale të nëntorit e kthejnë Trumpin në Shtëpinë e Bardhë, pasi ata dyshojnë në gatishmërinë e tij për të mbështetur përpjekjet luftarake të Ukrainës.

Aleatët gjithashtu pritet të angazhohen për të punuar më afër së bashku për të zgjeruar prodhimin në industritë e tyre të mbrojtjes, si dhe për të zhvilluar së bashku më shumë projekte të përbashkëta prokurimi.

Një lider tjetër i ndjekur nga afër në Uashington do të jetë kryeministri hungarez Viktor Orbán i cili takoi Putinin në një udhëtim të papritur në Moskë pasi vizitoi Kievin për herë të parë që nga pushtimi i Rusisë.

Stoltenberg tha se ai pret që aleatët të diskutojnë takimin e Orbanit me Putinin dhe “të adresojnë diskutimet që ai pati në Moskë”.

Kryeministri hungarez bëri gjithashtu një vizitë të paparalajmëruar në Kinë, duke zhvilluar bisedime me presidentin Xi Jinping mbi atë që ai e përshkroi si një “mision paqeje” përpara samitit të NATO-s.

Aleatët e NATO-s e shohin Pekinin si një mbështetës të rëndësishëm të Rusisë dhe do të diskutojnë mbështetjen kineze për ekonominë ruse, veçanërisht industrinë e mbrojtjes së vendit me furnizime të teknologjisë kritike.

Përveç vendosjes për një të dërguar të ri të përhershëm special të NATO-s në Ukrainë, aleanca pritet gjithashtu të shpallë mbështetje të mëtejshme për anëtarësimin eventual të Ukrainës në NATO.

Megjithatë, SHBA dhe Gjermania janë kundër ftesës së Ukrainës, ndërkohë që vendi është nën sulm nga Rusia. Të gjithë aleatët duhet të bien dakord përpara se Ukraina të mund të ftohet për t’u bashkuar.

Nuk do të ketë ftesë në samitin e Uashingtonit, megjithëse bisedimet tregojnë se aleanca mund të theksojë rrugën “e pakthyeshme” të Ukrainës drejt anëtarësimit, sipas një diplomati të NATO-s.

Në një intervistë përpara samitit, Stoltenberg tha se shpreson që Ukraina mund të bashkohet me NATO-n brenda 10 viteve të ardhshme, duke u rreshtuar me aleatët që po llogarisin në përparimin e shpejtë për të pranuar Ukrainën, për të cilën në fakt u ra dakord në parim në 2008.

Një seri ngjarjesh përkujtimore janë planifikuar sot në Uashington, me bisedimet zyrtare të aleancës të planifikuara të fillojnë nesër.

Ky samit është i fundit për Stoltenbergun si sekretar i përgjithshëm.

Ish-kryeministri holandez Mark Rutte do të marrë detyrën në tetor.

Samiti do të jetë gjithashtu udhëtimi i parë i kryeministrit britanik Keir Starmer jashtë vendit që kur lideri laburist fitoi një fitore dërrmuese në zgjedhjet e përgjithshme të javës së kaluar.



Comments are closed.