×
Wednesday, November 29, 2023

Moszbatimi i Traktatit dypalësh të 2017 dhe fushata e shpifjes kundër Bullgarisë mbajnë Shkupin larg BE-së

May 12, 2021


Nga Valentin Poriazov, Ambasador i Bullgarisë në Greqi

Po shkruaj në lidhje me një intervistë me Z. Nikola Dimitrov të botuar në punimin tuaj në 25 Prill, me titull “Rasti i Maqedonisë së Veriut: një sfidë për besueshmërinë e BE”.

Në të vërtetë, çështja e Maqedonisë së Veriut është një sfidë, por më shumë e besueshmërisë së saj si një vend kandidat.

Problemi midis Bullgarisë dhe Republikës së Maqedonisë së Veriut (unë do të përdor RNM për arsye të shkurtësisë) nuk është ai që pretendon z. Dimitrov në intervistën e tij.

Bullgaria nuk ka ndonjë pretendim për sovranitetin e RNM, dhe as Bullgaria nuk e konteston të drejtën sovrane të qytetarëve të RNM për të vetë-identifikuar ose për të thirrur gjuhën e tyre siç e gjykojnë të përshtatshme. Pretendimi për të kundërtën është thjesht një përpjekje për të nënçmuar qëndrimin e Bullgarisë.

Bullgaria ishte e para që njohu këtë vend dhe siguroi ndihmë jetësore ekonomike dhe ushtarake për mbijetesën e tij. Ne pamundësuam që konflikti post-jugosllav të përfshinte IRJM-në e atëhershme. Nën Presidencën Bullgare në 2018 ne promovuam në mënyrë aktive perspektivën e BE të Shkupit.

Ne mbështesim pa kushte pranimin e RNM në NATO, pasi ajo e ankoroi atë në Perëndim dhe aleancën e saj të mbrojtjes.
Në ndërkohë, Shkupi nuk u largua nga parimet ideologjike të Jugosllavera. Shkupi vazhdoi të merrte identitetin e tij nga falsifikimi dhe përvetësimi i historisë së Bullgarisë. RNM duhet të ndalojë pretendimet ndaj historisë dhe gjeografisë së Bullgarisë, siç bëri kohët e fundit karshi Greqisë.

Përkundër një besimi të përbashkët, mosmarrëveshjet historike nuk janë thjesht akademike. Ato kanë pasoja shumë të prekshme në ditët e sotme.
Historia e falsifikuar është kryesisht e pranishme në librat shkollorë të RNM.

Tre breza qytetarësh, paraardhësit e të cilëve deri në mes të shekullit XX e kishin identifikuar veten si Bullgarë Maqedonas, janë arsimuar në urrejtje ndaj Bullgarisë. Preciselyshtë pikërisht mbi ato falsifikime historike që Shkupi ndërton pretendimet e tij të pakicës kundër Bullgarisë.
Pas shpërbërjes së Jugosllavisë, Shkupi humbi mundësinë për t’u prishur me doktrinën shtetërore ataviste të “Makedonizmit”. Pasi i shërbeu aspiratave territoriale të Jugosllavisë ndaj Greqisë dhe Bullgarisë, ajo ka vazhduar të jetë thelbi dhe doktrina e huaj dhe e brendshme e RNM. Kjo çoi në mosmarrëveshje për dekada me Greqinë dhe në mbajtjen e pretendimeve irredentiste kundër Bullgarisë.

Të gjithë vendet e reja anëtare të BE-së patën guximin të përballen me të kaluarën e tyre totalitare. Ky proces ishte i dhimbshëm, por i domosdoshëm nëse do të mësonim mësimet e së kaluarës. Hapja e arkivave të epokës Jugosllave do të zbulonte një faqe shumë të errët në historinë e RNM-së. Ato përmbajnë prova të inxhinierisë etnike, të filluara në mes të viteve 40, tregojnë gjyqe kundër Bullgarëve dhe ekzekutime masive në 1945 të njohura si “Krishtlindjet e Përgjakshme”. Në gusht 1945, me vullnetin e Beogradit dhe Moskës, dialekti lokal bullgar u shpall si “gjuha maqedonase” zyrtare, ndërsa kampet e përqendrimit si Goli Otok ishin të mbushura me njerëz që kundërshtonin inxhinierinë etnike.

Të gjithë vendet e reja anëtare të BE-së patën guximin të përballen me të kaluarën e tyre totalitare. Ky proces ishte i dhimbshëm, por i domosdoshëm nëse do të mësonim mësimet e së kaluarës. Hapja e arkivave të epokës Jugosllave do të zbulonte një faqe shumë të errët në historinë e RNM-së. Ato përmbajnë prova të inxhinierisë etnike, të filluara në mes të viteve 40, tregojnë gjyqe kundër Bullgarëve dhe ekzekutime masive në 1945 të njohura si “Krishtlindjet e Përgjakshme”.

Në gusht 1945, me vullnetin e Beogradit dhe Moskës, dialekti lokal Bullgar u shpall si “gjuha maqedonase” zyrtare, ndërsa kampet e përqendrimit si Goli Otok ishin të mbushura me njerëz që kundërshtonin inxhinierinë etnike.
Gjuha e urrejtjes kundër Bullgarisë dhe diskriminimi ndaj Bullgarëve Maqedonas kanë qenë të pranishme gjatë historisë komuniste dhe post-komuniste të RNM.

Shembulli më i dukshëm i kohëve të fundit lidhet me përfaqësuesin e RNM në Eurovision, Vasil Garvanliev i cili guxoi të deklarojë origjinën e tij Bullgare. Dy ish kryeministrat e RNM – Z. Ljubco Georgievski dhe Z. Vlado Buckovski, si dhe ish-Ministri i Jashtëm Z.Denko Maleski, të gjithë kanë folur publikisht për rrënjët Bullgare të popullit sllav të RNM dhe nevojën për të kapërcyer trashëgiminë Jugosllavia komuniste. Të gjithë ata iu nënshtruan gjuhës së urrejtjes dhe kërcënimeve të furishme.
Këto raste shtrihen përtej marrëdhënieve dypalëshe midis Sofjes dhe Shkupit. Ata vënë në pikëpyetje pajtueshmërinë e një vendi kandidat me kriteret e Kopenhagës.


Kjo është arsyeja pse Bullgaria ka propozuar dispozita në draft Kornizën Negociuese për negociatat e pranimit të RNM, duke lejuar një monitorim efektiv të zbatimit të traktateve dypalëshe (d.m.th. me Bullgarinë dhe me Greqinë).
Fatkeqësisht, Shkupi vazhdon të mbështetet në lobim dhe shpreson për një ndryshim në pozicionin tonë. Kjo qasje nuk është e arsyeshme, është naive. Opinioni publik bullgar është jashtëzakonisht mbështetës i pozicioneve që kam shpjeguar.

Bullgaria nuk mund të heqë dorë nga historia e saj kombëtare më shumë se një mijë vjet. Ne nuk mund të shtrembërojmë historinë familjare të miliona shtetasve Bullgarë, trashëgimtarë të Bullgarëve Maqedonas, dhe në mënyrë retroaktive t’i përkufizojmë ata si “Maqedonas” për simpati të Shkupit.

Në vend që të fajësojë Bullgarinë me argumente të rreme, Shkupi duhet të gjejë mënyra për t’u kthyer në një tregim racional publik dhe një dialog kuptimplotë. Ky proces mund të zgjasë me vite, siç tregon përvoja me Greqinë, por gjithashtu mund të vazhdojë shumë më shpejt. Pavarësisht nga të gjitha mosmarrëveshjet, Bullgaria mbetet e hapur për dialog.

Eunews.al



Comments are closed.