Në një mbrëmje të gjallë marsi, Ministri i Brendshëm francez Bruno Retailleau e nisi një fushatë zgjedhore me disa shaka politikisht jo korrekte duke krahasuar trupin e tij të hollë si bisht me atë të presidentit të fuqishëm të Senatit, Gérard Larcher, i cili dukej se i priti sharjet me humor të mirë.
Pastaj, duke kaluar te pikat kryesore të diskutimit konservator, ylli në ngritje dhe kandidati presidencial i partisë së qendrës së djathtë të Francës, Les Républicains, i kritikoi shamitë islamike si simbole të shtypjes dhe theksoi rëndësinë e mbrojtjes së “pushtimeve të mëdha të Perëndimit”.
Publiku brenda sallës së mbushur me 800 vende i përpiu të gjitha, duke shijuar një tjetër kthesë të fortë nga një provokator karizmatik, i cili premton ta rikthejë Francën në lavdinë e saj të vjetër. “Ajo në të cilën besojmë ndonjëherë çon në polemika – dhe kjo është një gjë e mirë”, u tha Retailleau besnikëve të partisë që e adhuronin.
Mbledhja në periferinë e pasur të Parisit, Vélizy-Villacoublay, ishte një ndalesë në turneun e fushatës së Retailleau për t’u bërë udhëheqësi i ardhshëm i Les Républicains, partisë dikur dominuese të qendrës së djathtë. Pasardhësit e Charles de Gaulle tani janë dërguar në purgatorin politik pasi zgjedhja e Emmanuel Macron përmbysi peizazhin politik të Francës.
Vota për të emëruar udhëheqësin e ardhshëm të shtunën është e hapur vetëm për rreth 100,000 anëtarë të Les Républicains, por atmosfera elektrike atë natë dhe gjatë ndalesave të tjera të fushatës së Retailleau po i inkurajon njerëzit e brendshëm të partisë të guxojnë të shpresojnë se më në fund kanë gjetur dikë që mund ta sfidojë Marine Le Pen të Tubimit Kombëtar për t’u bërë politikania më e fuqishme e krahut të djathtë në Francë – dhe, potencialisht, të fitojë presidencën.
“Nuk kemi parë kaq shumë entuziazëm që nga [ish-Presidenti Nicolas] Sarkozy,” tha një zyrtar i fushatës, i cili mbeti anonim për shkak të protokollit të brendshëm të fushatës.
Me zgjedhjet e ardhshme presidenciale në Francë më pak se dy vjet larg, Les Républicains ëndërrojnë një rikthim në pushtet pas një kandidati që bashkon liberalizmin ekonomik me një politikë anti-imigracion që i afrohet asaj të Tubimit Kombëtar të ekstremit të djathtë, por pa bagazhin ligjor ose historik të Le Pen.
Për momentin, Retailleau duket të jetë ai njeri, i përgatitur për të përfituar nga zhvendosja e Francës dhe Evropës në të djathtë. Por ai është një figurë enigmatike. 64-vjeçari me syze praktikues katolik qëndroi për vite me radhë në bankat e pasme dhe e heq personalitetin e tij disi të dhënë pas librave dhe të studiuar sa herë që del në skenë si një luftëtar i zjarrtë i kulturës.
Nuk është çudi atëherë që ai ka një prejardhje në aktrim dhe veshje të bukura. Përpara se ta imagjinojmë Retailleau-n mes ambienteve të brendshme të praruara të Elizesë, duhet të bëjmë një udhëtim prapa në një kështjellë të rrënuar, më shumë se 300 kilometra në jugperëndim të Parisit, për të kuptuar se si e zhvilloi ai identitetin e tij politik – dhe si mësoi një ose dy gjëra rreth arteve të errëta të shfaqjes.
Hyr në skenë drejt
Kur Retailleau ishte vetëm një adoleshent entuziast i kalërimit, ai u ofrua vullnetar për të marrë pjesë në një shfaqje që po vihej në skenë në qytetin e vogël Les Epesses, disa kilometra larg nga qyteti i tij i lindjes.
Prodhimi u organizua në vitin 1978 nga një 27-vjeçar i quajtur Philippe de Villiers, një pasardhës i një prej familjeve aristokratike që i mbijetuan revolucionit francez. I gjatë dhe me një mënyrë të veçantë teatrale të të folurit, de Villiers ishte nëpunës civil në atë kohë për rajonin lindor të Vendée.
Autoritetet atje një vit më parë kishin blerë një kështjellë që po shkatërrohej në Les Epesses me shpresën për ta shndërruar atë në një muze të vogël.
Por de Villiers ëndërronte për diçka më të madhe.
Ai donte të krijonte një formë argëtimi që festonte historinë e ashpër kundërrevolucionare të Vendée-s dhe trashëgiminë e thellë katolike. Ai filloi duke organizuar një spektakël Disney-e të mbushur me nostalgji mbretërore – të kompletuar me makina mjegulle dhe luftime me shpata – të quajtur “Cinéscénie”, dhe pati një sukses të menjëhershëm.
Raportet lokale të lajmeve në atë kohë thanë se një turmë prej 30,000 vetësh u dyndën në Les Epesses për të ndjekur shfaqjen e parë. Të rinjtë u regjistruan në masë si vullnetarë, me qindra pjesëmarrës – përfshirë Retailleau, i cili shërbeu si një nga 20 kalorësit e shfaqjes të veshur me kostume mesjetare.
Cinéscénie pati një sukses kaq të madh saqë deri në vitin 1989 – disa vite para se të hapej Disneyland Paris – de Villiers përuroi një park tematik mesjetar për të shoqëruar shfaqjen, të emëruar sipas kështjellës, Puy du Fou. Tani tërheq miliona vizitorë çdo vit dhe renditet ndër parqet tematike më të vizituara në Evropë.
Në thelbin e tij, Puy du Fou ishte – dhe mbetet – thellësisht politik. Historianët e kanë kritikuar portretizimin e revolucionit francez në Vendée si një version të pastruar të historisë që romantizon vlerat monarkiste dhe katolike.
Vullnetarizmi në park ishte një përvojë formuese për Retailleau. De Villiers tregoi një interes të veçantë për ministrin e brendshëm, i cili ishte më shumë se 10 vjet më i ri se ai, dhe u bë një lloj mentori për të.
Të dy plotësonin mirë njëri-tjetrin. Retailleau kishte një bukuri të thjeshtë dhe të përmbajtur (ose të paktën kështu dukej) që nuk dukej se e mbulonte de Villiers bombastik.
Dyshja do të vazhdonte të krijonte një lidhje profesionale, politike dhe personale për dekada të tëra, e cila do t’i çonte ata në disa nga postet më të larta të politikës franceze.
De Villiers shfrytëzoi suksesin e Cinéscénie për të marrë një rol si zëvendësministri i kulturës së Francës në vitin 1986, dhe Retailleau e ndoqi atë në botën e politikës dy vjet më vonë kur fitoi një vend në këshillin e Vendée. Shtypi në atë kohë e quajti atë “njeriu i Philippe de Villiers”.
Një vit më vonë, në vitin 1989, Retailleau u bë kryetar i parkut argëtues Puy du Fou.
Duke pritur sinjalin e tij
Për vite me radhë, de Villiers dhe Retailleau punuan mirë së bashku duke drejtuar Lëvizjen për Francën, një parti e vogël por e zëshme që mbështeste sovranitetin kombëtar dhe euroskepticizmin, si dhe ndalonte imigracionin dhe martesën e të njëjtit seks gjatë dy kandidimeve të dështuara presidenciale të de Villiers në vitet 1995 dhe 2007.
Megjithatë, ambicia i shkatërroi lidhjen e tyre.
Në vitin 2009, kryeministri i atëhershëm François Fillon, një anëtar i Les Républicains, po e shikonte Retailleau – një senator francez në atë kohë – për një ministri të re. Por de Villiers, ende duke u shëruar nga plagët pasi mezi kishte marrë 2 përqind të votave në një fushatë presidenciale katastrofike dy vjet më parë, nuk mundi ta duronte suksesin e të mbrojturit të tij. De Villiers e kundërshtoi me forcë emërimin dhe Fillon u tërhoq për të shmangur, sipas fjalëve të tij, një “luftë bërthamore” me një aleat të rëndësishëm politik.
Ajo që pasoi ishte një grindje shumë publike. De Villiers e largoi Retailleau nga posti i kryetarit të Puy du Fou. Retailleau braktisi Lëvizjen për Francën menjëherë pas kësaj, duke përmendur dallime strategjike, dhe iu bashkua Les Républicains në vitin 2011 – duke shërbyer përfundimisht si një zëvendës kyç i Fillon në kandidaturën e tij të dështuar presidenciale të vitit 2017. Për Patrick Louis, një ish-anëtar i Parlamentit Europian dhe sekretar i përgjithshëm i Lëvizjes për Francën, i cili i ka mbetur besnik i palëkundur de Villiers, ndryshimi i partisë nga Retailleau nuk do të thoshte se edhe bindjet e tij kishin ndryshuar.
“Forca më e madhe e Retailleau është se ai udhëhiqet nga një filozofi politike”, tha Louis. “Unë ende besoj se ai ndan të njëjtën mendësi me ne – ne mbështesim sipërmarrjen e lirë, por ne jemi konservatorë që mendojmë se shoqëria duhet të qëndrojë e rrënjosur në traditat e saj dhe cilësia kulturore duhet të ruhet.”
Koha do të rezultonte e favorshme. Megjithëse Sarkozy po i afrohej fundit të mandatit të tij të parë, ai i kishte zhvendosur Les Républicains në të djathtë nga ditët e Presidentit Jacques Chirac dhe po nxiste atë që më vonë do të përshkruhej si një “e djathtë pa ndjesë”.
Megjithatë, Les Républicains do të binin në mungesë rëndësie në dekadën që pasoi, me shumë nga votuesit e saj të moderuar të përthithur nga platforma pro-biznes e qendrës së Macron dhe anëtarët më të anuar nga e djathta të lëvizjes të përvetësuar nga Le Pen dhe Tubimi Kombëtar.
Retailleau priti me durim, duke u shfaqur rregullisht në media në një përpjekje të kotë për të fituar njohje të emrit përtej qarqeve politike franceze.
Gjërat papritmas filluan të përmirësoheshin verën e kaluar, kur Les Républicains u rikthyen disi mrekullisht në qeveri pasi një zgjedhje e parakohshme solli një parlament të varur. Konservatorët arritën një marrëveshje me kampin e Macron për të formuar një koalicion dhe për të bllokuar fituesin surprizë të votimit, Frontin e Ri Popullor të krahut të majtë, nga marrja e pushtetit.
Macron emëroi negociatorin e Brexit dhe doajenin konservator Michel Barnier si kryeministër në shtator, i cili nga ana tjetër emëroi Retailleau për ministrinë e brendshme.
Më në fund i dha kalorësit nga betejat e simuluara në Puy du Fou momentin e tij në qendër të vëmendjes – pikërisht kur lëvizja qendrore e Macron ishte në pikën e saj më të dobët.
Koha për shfaqje
Në muajt që pasuan, popullariteti i Retailleau është rritur ndjeshëm.
Louis ia atribuon famën e re të Retailleau autenticitetit të tij. Por gjatë fushatës, Retailleau ka hequr dorë publikisht nga reputacioni i tij i mëparshëm intelektual dhe i matur për shfaqjen që pritet nga një politikan në vijën e parë. Ai e kupton qartë se, siç e tha Oscar Wilde në mënyrë të famshme: “E vetmja gjë më e keqe sesa të flitet për të është të mos flitet për të.”
Thirrja e Retailleau për të ndaluar shamitë islamike në atletikë dhe për të rishqyrtuar shtetësinë e lindur, si dhe komentet e tij se “ka pasur edhe kohë të lumtura” në kolonizimin shekullor të Afrikës nga Franca e kanë mbajtur atë në titujt kryesorë të lajmeve që kur u bë ministër i brendshëm.
Kjo strategji nuk është pa rrezik: Retailleau u kritikua pasi u përgjigj ngadalë kur një burrë mysliman u ther për vdekje në një xhami në Francë muajin e kaluar, duke marrë kritika edhe nga brenda kampit të tij.
Retailleau pritet gjerësisht të fitojë garën për udhëheqjen e Les Républicains dhe ta çojë partinë më thellë në territorin e krahut të djathtë kur bëhet fjalë për çështjet e imigracionit dhe luftës kulturore. Tubimi Kombëtar, megjithatë, thotë se nuk e sheh atë si një kërcënim kur të vijë koha për garën për Elizenë.
“Nuk ka elektorat të vërtetë për Retailleau,” tha një nga aleatët më të ngushtë të Le Pen, të cilit iu dha anonimiteti për të folur sinqerisht. “Ai do të duket shumë ekstrem për votuesit e Macron dhe jo mjaftueshëm i besueshëm për të fituar mbi tonët.”
Zgjedhjet e ardhshme presidenciale janë ende larg, dhe ende nuk është e sigurt nëse Retailleau do ta përfaqësojë partinë në garë.
Një sondazh në fund të prillit nga organizata e anketimeve Odaxa tregon se Retailleau do të marrë 10 përqind në raundin e parë të garës. Ky rezultat do të ishte një përmirësim në krahasim me kandidaten e mëparshme të Les Républicains, Valérie Pécresse, e cila mori një shifër të mjerë prej 4.8 përqind të votave në vitin 2022.
Por me Le Pen që mori 31.5 përqind dhe ish-kryeministrin Édouard Philippe që mori 20 përqind, shpresat presidenciale të Retailleau janë ende të pakta./Politico
