Zelensky kundërshton modelin “anëtar i asociuar” në BE: Ukraina kërkon anëtarësim të plotë dhe të barabartë
Presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelensky, ka hedhur poshtë një propozim të ri të paraqitur nga disa aktorë politikë europianë, përfshirë edhe kancelarin gjerman Friedrich Merz, që parashikon dhënien e statusit të “anëtarit të asociuar” për Ukrainën në Bashkimin Evropian. Sipas Zelenskyt, një qasje e tillë do ta linte Kievin pa të drejta të plota vendimmarrëse brenda bllokut dhe do të krijonte një integrim të pjesshëm e të pabarabartë.
“Nuk mund të ketë projekt të plotë evropian pa Ukrainën, dhe vendi i Ukrainës në Bashkimin Evropian duhet të jetë i plotë, i barabartë dhe i drejtë,” deklaroi Zelensky në një reagim në platformën X.
Presidenti ukrainas theksoi se procesi i integrimit nuk duhet të reduktohet në forma të ndërmjetme që nuk garantojnë përfaqësim të plotë politik brenda institucioneve të BE-së. Ai shtoi se është thelbësore që të hapen sa më shpejt grupkapitujt e negociatave dhe të bëhet përparim real në procesin e anëtarësimit.
“Është e rëndësishme të hapen grupet në fushat e negociatave. Është e rëndësishme të bëhet përparim domethënës. Dhe është e rëndësishme të punohet me përkushtim të plotë për sigurinë e popullit tonë,” u shpreh ai.
Propozimi gjerman për “anëtarësim të asociuar” synon të krijojë një format të ndërmjetëm integrimi për vendet kandidate, përfshirë Ukrainën, duke u dhënë atyre akses të zgjeruar në institucionet dhe mekanizmat e BE-së. Sipas këtij modeli, Ukraina do të mund të merrte pjesë në disa takime të Komisionit Europian dhe Këshillit të BE-së, si dhe të përfitonte nga programe të tregut të përbashkët.
Presidentja e Parlamentit Europian, Roberta Metsola, ka sinjalizuar mbështetje për një qasje graduale të integrimit, duke propozuar që vendet kandidate të kenë akses në fusha si tregu i vetëm, bashkimi doganor, roaming-u, programet Erasmus dhe Horizon, si hapa paraprakë drejt anëtarësimit të plotë.
Megjithatë, Zelensky e ka kundërshtuar këtë qasje, duke argumentuar se Ukraina nuk mund të trajtohet si një partner i pjesshëm në procesin e integrimit, veçanërisht duke pasur parasysh rolin e saj në luftën kundër agresionit rus.
Në një letër drejtuar liderëve të Bashkimit Evropian, përfshirë presidentin e Këshillit Evropian António Costa, presidenten e Komisionit Ursula von der Leyen dhe presidencën e radhës të BE-së, Zelensky theksoi se Ukraina po përparon me ritëm të shpejtë në reformat e nevojshme për anëtarësim.
“Ne po e mbrojmë Evropën, plotësisht, jo pjesërisht dhe jo me masa gjysmake,” thuhet në letrën e tij, ku ai kërkon trajtim të barabartë në procesin e integrimit.
Ukraina dorëzoi kërkesën për anëtarësim në Bashkimin Evropian vetëm disa ditë pas nisjes së pushtimit rus në vitin 2022. Vendit iu dha statusi i kandidatit disa muaj më vonë, ndërsa negociatat formale të anëtarësimit nisën në vitin 2024.
Debati mbi format e integrimit të Ukrainës pritet të vazhdojë brenda institucioneve të BE-së, ndërsa disa shtete anëtare mbështesin një qasje graduale, ndërsa Kievi këmbëngul në anëtarësim të plotë dhe të barabartë që në fazat e ardhshme të procesit.
